I SA/Bd 1364/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. L. i W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] 2. uchyla decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] 3. uchyla postanowienie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] 4. uchyla decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] 5. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 6. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. solidarnie na rzecz H. L. i W. L. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta T. ustalił skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za rok 2012 w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...]. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz. 749) – dalej jako: "O.p.", wznowił z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie zakończonej ww. decyzją z uwagi na zmianę klasyfikacji gruntu. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta T., na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 O.p. uchylił w całości decyzję z dnia [...]. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta T. ustalił skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne za 2012r. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia [...]. skarżący wnieśli odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. uchylającej decyzję z dnia [...] Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...]. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta T. wznowił z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 245 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., uchylił decyzję z dnia [...]. w części dotyczącej przedmiotów opodatkowania tej decyzji przez rozliczenie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego z kwoty [...] zł do kwoty[...] zł. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] We wniesionym odwołaniu podatnicy zarzucili błędne zastosowanie przez organ art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Wskazali, że w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. zakończone utrzymaniem w mocy pierwotnej decyzji wymiarowej. Ponadto zdaniem odwołujących organ naruszył art. 123 § 1 O.p. poprzez odmowę uznania dowodów przedłożonych przez skarżących i brak w aktach sprawy decyzji i odrolnieniu gruntów. Decyzją z dnia [...]. SKO w T. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] Organ wskazując na treść art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013r., poz. 1381 ze zm.) podkreślił, że jeśli dany grunt nie jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów jako użytek rolny lub grunt zadrzewiony i zakrzewiony na użytkach rolnych, nie może być opodatkowany podatkiem rolnym. Organ podatkowy nie może zatem ustalić podatnikowi zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, jeżeli grunty nie są w ewidencji gruntów opisane w sposób scharakteryzowany powyżej. W ocenie organu fakt, że w sprawie toczyło się postępowanie wznowieniowe (tj. na podstawie m. in. art. 240 § 1 O.p.), nie stanowi sam w sobie, iż zaskarżona decyzja jest nieprawidłową. W kwestii natomiast naruszenia treści art. 123 § 1 O.p. organ podkreślił, że opodatkowanie podatkiem rolnym uzależnione jest od treści zapisów ewidencyjnych. Ewentualne uchybienia, które mogły pojawić się na etapie zmiany tych zapisów nie mogą być brane pod uwagę. W skardze złożonej do tut. Sądu skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz usunięcie wpisu do rejestru budynków i gruntów i Księgi Wieczystej, który został dokonany z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 247 §1 pkt 1 i pkt 3 O.p. Zaskarżonej decyzji zarzucili: - błędne zastosowanie art. 247 §1 pkt 3 O.p., - nadinterpretację poprzez twierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta obciążona jest wadami prawnymi, które nie mogą być akceptowane jako akt prawny wydany w praworządnym państwie, - naruszenie art. 2, art. 7, art. 64 pkt 3 Konstytucją RP oraz art. 11 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 1995r. Nr 16 poz. 78), - naruszenie art. 123 §1 O.p. poprzez niedopuszczenie dowodu oraz niewzięcie pod uwagę, że rejestr gruntów i budynków powstał z rażącym naruszeniem prawa, - wznowienie z urzędu postępowania pomimo faktu, że ta sama sprawa toczyła się już przed SKO w oparciu o art. 240 §1 pkt 5 O.p. i zakończyła się ostateczną decyzją uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie w sprawie. Skarżący podkreślili, że grunt będący przedmiotem postępowania jest użytkowany rolniczo i nie jest użytkowany na żadną inną działalność. Zaznaczyli, że ustawa nie zabrania zamieszkiwania na gruncie rolnym, jeżeli tego nie zabrania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Powołując się na orzecznictwo NSA zarzucili organom "zaniedbanie lub co najmniej złe wykonywanie obowiązków pracownika organu", które doprowadziło do niezgodności wymiarowej decyzji z rejestrem budynków i gruntów. Zdaniem skarżących decyzja nie jest obciążona wadą prawną. Zaznaczyli, że takie decyzje otrzymywali przez cały czas, a niezgodność z wpisem do rejestru gruntów i budynków polega na tym, że urzędnik nie wystawił decyzji na podstawie rejestru, a miał taki obowiązek. Zatem to wpis został dokonany z "rażącym naruszeniem prawa". Skarżący zarzucili organom, że SKO nie wzięło pod uwagę naruszeń prawa dokonanych przez organ Prezydenta Miasta w kwestii odrolnienia gruntów rolnych i leśnych. W ich ocenie zostali wykluczeni z postępowania administracyjnego, a odrolnienie nastąpiło wbrew ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Skarżący wskazali, że odrolnienie gruntu nastąpiło bez wydania decyzji, bez postępowania administracyjnego i bez powiadomienia właścicieli w roku 2008. O zmianach dowiedzieli się w lipcu 2012r. przy okazji zgłaszania wybudowania garażu zgodnie z pozwoleniem budowlanym. Podkreślili, że plan zagospodarowania dopuszcza dotychczasowe użytkowanie rolne do momentu podziału na działki budowlane oraz zamieszkiwanie na tym terenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów , niż wskazane w skardze. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że dla ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji ale także rozstrzygnięć zapadłych w tej samej sprawie (w ujęciu materialnoprawnym) w prowadzonym wcześniej postępowaniu wznowieniowym. Podstawę prawną dla podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia stanowi zacytowany wyżej art. 135 p.p.s.a. Obowiązek o którym mowa w tym przepisie powstaje w odniesieniu do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy i jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Użyty w art. 135 p.p.s.a. zwrot "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga" oznacza zarówno postępowania zaliczane do trybu zwyczajnego czyli toczącego się przed organami administracyjnymi I i II instancji , jak i postępowania nadzwyczajne. Przesłanką zastosowania tego unormowania jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego i procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności , ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających , jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 03 kwietnia 2014r. sygn. akt II GSK 131/13 dostępne htt.://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądowym dość konsekwentnie prezentowany jest pogląd zgodnie z którym sens zwrotu "w granicach danej sprawy" oznacza sprawę administracyjną w ujęciu materialnym , a mówiąc ściślej – pojęcie stosunku administracyjnego. Takie stanowisko zajął NSA m.in. w uchwale składu 7 sędziów z dnia 27 czerwca 2000r. sygn. akt FPS 12/99 (ONSA 2001/1/7, M. Pod. 2000/9/3). W uchwale tej Sąd odwołując się do poglądów doktryny wskazał, że tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy występuje, wówczas gdy akty lub czynności organu administracji "dotyczyć będą tych samych podmiotów oraz identycznego przedmiotu, stanu faktycznego i podstawy prawnej". W tym miejscu wypada jeszcze przywołać stanowisko prezentowane przez Z. Kmieciaka, który podzielając tezę zaprezentowaną przez NSA podniósł jednak, iż proste odwołanie się do elementów mających przesądzać o tożsamości sprawy bywa zawodne, co doskonale ilustrują różnice odnoszące się np. do stanu faktycznego i podstawy prawnej decyzji wydanych w postępowaniu głównym i nadzwyczajnym. Do ich podjęcia umocowują odmienne przepisy prawa, ustanawiające różne przesłanki rozstrzygnięcia. Inne okoliczności przesądzają też o wydaniu każdego z tych aktów, co sprawia, że znaczące dla treści rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego nie pokrywają się ze sobą. Operując zatem wyliczonymi wcześniej określeniami wypadałoby –według autora- wyraźnie wskazać, ze chodzi o tożsamość sprawy mierzoną faktem konkretyzacji jednego stosunku administracyjnoprawnego (Z. Kmieciak, "Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych", PiP 2007, z.4, s.39) Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarga dotyczyła decyzji SKO w T. utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012r. Z akt sprawy wynika jednak, że decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. została już wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją z dnia [...] wydaną przez Prezydenta Miasta T. na podstawie art. 245 § 1 O.p. Wskazana decyzja z dnia [...] uchylała co prawda decyzję z dnia [...]. tylko w części dotyczącej przedmiotów opodatkowania rozliczając podatek w innej wysokości ale stwierdzenie nieważności związane było właśnie z kwestią nieprawidłowego ujęcia gruntów jako rolnych tj. dotyczyło rozstrzygnięcia , które już w obrocie prawnym nie istniało. Ta okoliczność uzasadniała uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji. Odnosząc się z kolei do decyzji, Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. to zapadła ona w sprawie już rozstrzygniętej inną decyzją. Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia [...]wznowił z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2012 w sprawie zakończonej nakazem płatniczym z dnia [...]. Następnie decyzją z dnia [...] uchylił w całości nakaz płatniczy z dnia [...]. Od decyzji tej zostało złożone odwołanie w wyniku którego SKO w T. decyzja z dnia [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W międzyczasie Prezydent Miasta T. wydał decyzję z dnia [...] w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 określając go w wysokości [...] zł. Następnie postanowieniem z dnia [...]Prezydent Miasta T. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012 w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Prezydent Miasta T. wydał wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] , która uchylała w części nakaz płatniczy z dnia [...]. i określała wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie [...] zł. W ten sposób w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje określające wysokość zobowiązania za ten sam rok w odniesieniu do tych samych przedmiotów opodatkowania w takiej samej wysokości. Dla uzyskania stanu zgodności z prawem Sąd był zobligowany uchylić również postanowienie z dnia [...] i decyzję z dnia [...]. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012r. W sytuacji gdy SKO w T. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] ( w przedmiocie uchylenia w całości nakazu płatniczego z [...].) w obrocie prawnym funkcjonowały jednocześnie decyzja z dnia [...]. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2012, postanowienie z dnia [...] o wznowieniu z urzędu postępowania w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2009-2012 i decyzja z dnia 29 października 2012r. w sprawie łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego za 2012r. Korzystając z uprawnienia jakie daje Sądowi art. 135 p.p.s.a., Sąd "uporządkował" stan prawny sprawy stwarzając organowi możliwość prawidłowego jej zakończenia. Podkreślić należy, że po rozstrzygnięciu Sądu w obrocie prawnym funkcjonują jedynie decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...]. , postanowienie z dnia [...]. o wznowieniu z urzędu postępowania podatkowego i decyzja SKO z dnia [...]. Zatem gdy sprawa ponownie wróci do organu podatkowego pierwszej instancji jest on zobligowany do zakończenia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego poprzez podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z treścią art. 245 § 1 O.p. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 135 i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. M. Łent L. Kleczkowski U. Wiśniewska