I SA/Bd 137/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka - Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.R. i Z.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na wskazaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej K.R.i Z.R.wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych, podając, że posiadają na utrzymaniu córkę, a miesięczny dochód rodziny wynosi 3900 zł. Wyjaśnili, że zaoszczędzone 5000 zł stanowi zabezpieczenie na czas poszukiwania pracy. Skarżący zamieszkują wspólnie z rodzicami, znaczną część przychodu przeznaczają na potrzeby dziecka i 1000 zł na dojazdy do pracy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Jest zasadą, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie ( art.199 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest natomiast szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Jako, że nie ma ono charakteru absolutnego, to może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń, gdyż ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, dokonywanej w sposób pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności. Jak stanowi art. 245 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku, skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Dlatego znajduje zastosowanie przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym udzielenie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrot "uszczerbek w koniecznym w utrzymaniu " dotyczy sytuacji, kiedy ponoszenie kosztów postępowania nie pozwoli zaspokoić podstawowych potrzeb życia codziennego. Zwraca też uwagę to, że prawo pomocy, przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego prawem ubóstwa lub nawet prawem wspierania ubogich. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt nr I FZ 497/08, prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art.199 p.p.s.a. Co więcej, uiszczenie kosztów sądowych nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w zasobach finansowych, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, zgodnie z art.200 p.p.s.a., stronie skarżącej należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądwoadministracyjnego. Referendarz sądowy analizując sytuację finansową skarżącej, w kontekście ratio legis prawa pomocy, po uwzględnieniu powyżej wskazanych zależności doszedł do przekonania, że w sytuacji, kiedy małżonkowie R. zgromadzili zasoby pieniężne wynoszące 5000 zł, to tym samym posiadają środki umożliwiające opłacenie jednorazowo wpisu od skargi, który zostałby ustalony w kwocie 192 zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.postanowiono, jak w sentencji.