I SA/Bd 141/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D., K. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. na decyzję [...]2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wspólników spółki oraz określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2009 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły na urzędowym formularzu wnioski skarżących – J. D. i K. T. - o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto. Jako majątek wnioskodawcy wskazali mieszkanie o pow. [...] m², nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz trzy samochody ([...]). Oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz papierów wartościowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagają się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynili zadość tym wymaganiom. Obecnie skarżący są zobowiązani do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł. Najważniejszą okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący osiągają stały dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w łącznej wysokości [...]zł brutto miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego dochód ten jest w zupełności wystarczający na uiszczenie wpisu od skargi wynoszącego [...] zł. Nie będzie się to wiązać, w ocenie referendarza sądowego, z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania skarżących oraz ich rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Po drugie jak wynika z oświadczeń skarżących oprócz mieszkania są właścicielami nieruchomości rolnej, o pow. [...] ha oraz trzech samochodów. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. W ocenie orzekającego strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomość rolna czy samochody, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należą. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.