I SA/Bd 142/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2025-05-07
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Urszula Wiśniewska, Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponoszą odpowiedzialność jako członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji za zaległości tej spółki, pomimo złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a jeśli tak, to czy wniosek ten został złożony we "właściwym czasie"?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty, kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki, w szczególności w kontekście art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego (zobowiązania przekraczające wartość majątku). Bez wyjaśnienia tej kwestii nie można przesądzić, czy wniosek o upadłość złożył "we właściwym czasie", co jest kluczowe dla uwolnienia od odpowiedzialności solidarnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności solidarnej T. K. i M. H. jako byłych członków zarządu i likwidatorów spółki E.-P. sp. z o.o. za zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności. Skarżący twierdzili, że nie ponoszą odpowiedzialności, ponieważ złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki we "właściwym czasie". Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając wniosek o upadłość za przedwczesny. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego oraz zwrot nadpłaconego wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. K. i M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 23 grudnia 2024 r., Nr BDSPB02-308/2024 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej osób trzecich za zobowiązania spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu solidarnie na rzecz T. K. i M. H. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy solidarnie na rzecz T. K. i M. H. kwotę 3 447 zł (słownie: trzy tysiące czterysta czterdzieści siedem złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.
Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej: ARiMR) ponownie rozpatrując sprawę, po dwukrotnym uchyleniu decyzji organu odwoławczego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 240/22 i z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt. I SA/Bd 115/23, orzekł
o solidarnej odpowiedzialności T. K. i M. H. (dalej też: strona skarżąca, skarżący) jako osób trzecich za zaległości E.-P. sp. z o.o. w likwidacji, w kwocie [...]zł należności głównej, odsetek od należności głównej naliczanych do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 130/24 uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] września 2023 r.
W uzasadnieniu organ powołując się na art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383; dalej: O.p.) podał, że do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest ustalenie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji oraz powstania zobowiązania
w okresie pełnienia tej funkcji przez członka zarządu. Ponadto konieczne jest ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Podkreślił, że zadaniem organu administracji jest wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu
w czasie powstania zobowiązania, które przerodziło się w dochodzoną należność, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek
z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 116b § 1 O.p., likwidatorzy spółki, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, odpowiadają za zaległości podatkowe spółki powstałe
w czasie likwidacji. Na podstawie art. 116b § 3 O.p. do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i art. 116a stosuje się odpowiednio.
Organ podał, że w dotychczasowych orzeczeniach wydawanych w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przesądzone zostało, że wykazana została zarówno bezskuteczność egzekucji wobec E.-P. Sp. z o.o., jak i przesłanka pełnienia przez T. K. i M. H. funkcji członków zarządu (lub likwidatorów) w okresie powstania zobowiązania. W odwołaniu strona nie zakwestionowała wystąpienia którejkolwiek z tzw. przesłanek pozytywnych do przyjęcia odpowiedzialności stron za wymienione zobowiązania spółki. Wskazała natomiast na zaistnienie przesłanki egzoneracyjnej określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., polegającej w przedmiotowej sprawie na wykazaniu przez strony, że we właściwym czasie zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości E.-P. sp. z o.o. Strony nie powoływały się natomiast na przesłankę określoną w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., polegającą na wskazaniu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Dyrektor wyjaśnił, że w kontekście oceny zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p., organ pierwszej instancji dokonał analizy przepisów ustawy Prawo upadłościowe. Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej
i Prawa upadłościowego, organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że złożenie
w dniu [...] grudnia 2016 r. do Sądu Rejonowego w T. wniosku o ogłoszenie upadłości było czynnością przedwczesną, ponieważ E.-P. sp. z o.o. składała odwołania od wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności, tym samym nie zgadzając się z ustaleniami zawartymi w tych decyzjach. W ocenie organu odwoławczego, dopiero wymagalność zobowiązań otwierała dla stron termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, będącego warunkiem skutecznego skorzystania z przesłanki egzoneracyjnej, określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.
Organ podał, że z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, iż w dniu [...] listopada 2016 r. pełnomocnikowi spółki doręczono pierwszą decyzję o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności: decyzję Nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010-2015. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, a w wyniku postępowania odwoławczego, została ona uchylona i skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ponowna decyzja Nr [...] o ustaleniu kwot nienależnie pobranych z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych została wydana w dniu [...] stycznia 2018 r., a doręczona pełnomocnikowi strony - [...] lutego 2018 r. W dniu [...] lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. W wyniku postępowania odwoławczego, decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] r. Decyzja organu drugiej instancji została doręczona pełnomocnikowi strony
w dniu [...] czerwca 2018 r. i dopiero od tego dnia zobowiązanie E.-P. sp. z o.o. wobec ARiMR stało się wymagalne, ponieważ z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek dłużnika (spółka) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne.
Organ podkreślił, że pierwotna decyzja Nr: [...] nigdy nie stała się wykonalna. Jej wykonalność została wstrzymana wraz ze złożeniem od niej odwołania,
a następnie decyzja ta została uchylona przez organ drugiej instancji. Dopiero decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. uzyskała przymiot wykonalności, po jej utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy na mocy decyzji Nr [...]
z dnia [...] maja 2018 r., doręczonej w dniu [...] czerwca 2018 r. Dopiero z wykonalnością tej decyzji można wiązać wymagalność zobowiązań z niej wynikających.
Odnosząc się do wskazań WSA, że dla ustalenia, czy wniosek z dnia [...] grudnia 2016 r. o ogłoszenie upadłości został złożony "we właściwym czasie" konieczne jest zbadanie kiedy zobowiązania pieniężne spółki E.-P. sp. z o.o. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Dyrektor wskazał, że z dokumentów zebranych w sprawie wynika, iż wniosek o ogłoszenie upadłości z [...] grudnia 2016 r. był jedynym wnioskiem, składanym przez spółkę. Jedynymi wierzytelnościami wskazywanymi przez spółkę we wniosku
i uzupełnieniu do niego były: wierzytelność wynikająca z decyzji z dnia [...] listopada
2016 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oraz odsetki od kwoty wymienionej w tej decyzji.
W ocenie organu odwoławczego uznanie, że złożenie wniosku o upadłość w dniu [...] grudnia 2016 r. nastąpiło "we właściwym czasie" w kontekście art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego wymagałoby zaistnienia najpóźniej w dniu [...] grudnia 2015 r. sytuacji,
w której zobowiązania pieniężne E.-P. sp. z o.o. przekroczyły wartość jej majątku, a stan ten utrzymywałby się do dnia [...] grudnia 2016 r. Brak jest jednak jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że sytuacja taka zaistniała, istnieją natomiast przesłanki przemawiające za jej brakiem.
Organ w tym zakresie podał, że pierwszą z takich przesłanek jest treść wniosku
o ogłoszenie upadłości. Wnioskodawcy, po jego złożeniu, zostali wezwani przez Sąd Rejonowy w T. m.in. do wskazania zaistnienia przesłanek niewypłacalności określonych w art. 11 Prawa upadłościowego. Jedynymi wierzytelnościami wskazanymi w odpowiedzi były wierzytelności wobec ARiMR, wynikające z decyzji wskazanej we wniosku. Jednak w dniu [...] grudnia 2016 r. wierzytelności te nie powodowały, że zobowiązania E.-P. sp. z o.o. przekraczały wartość jej majątku przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
W zakresie drugiej przesłanki jaką jest stan majątku spółki na dzień [...] grudnia 2014 r. organ odwoławczy wskazał, że dokonał wglądu do dokumentów złożonych
w aktach E.-P. sp. z o.o. w KRS, w kontekście bilansu spółki za rok 2014. Ze sprawozdania finansowego za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. wynika, że spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł, a pasywa w wysokości [...] zł były równe aktywom. Ze sprawozdania finansowego nie wynika więc, aby w dniu [...] grudnia 2014 r. spółka posiadała jakieś zobowiązania pieniężne przekraczające wartość jej majątku, a tym bardziej, aby stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający 24 miesiące. Strona nie podnosiła również takich okoliczności przez cały czas prowadzonego postępowania. Wobec braku zobowiązań innych niż będące przedmiotem niniejszego postępowania i wobec tego, że zobowiązanie stało się wymagalne dopiero z dniem [...] czerwca 2018 r., brak jest podstaw do przyjęcia, że przed tym dniem zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku. Na tle art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, sytuacja opisana w tym przepisie wystąpiła więc najwcześniej po upływie 24 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., czyli w dniu [...] czerwca 2020 r. Od tego dnia otwierał się więc termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, a mijał w dniu [...] lipca 2020 r. Wniosek taki nie został jednak złożony.
W ocenie organu, jeżeli więc "właściwy czas", jak wskazano w odwołaniu, liczyć od momentu, kiedy zarząd spółki przy dołożeniu należytej staranności, mógł uzyskać wiedzę o tym, że spółka w sposób trwały zaprzestała płacenia długów lub jej majątek nie pozwala na ich pokrycie, to "właściwy termin" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości otwierał się po dniu [...] września 2018 r., czyli po upływie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Nr [...]
z dnia [...] maja 2018 r. Zasadnie więc organ pierwszej instancji przyjął, zgodnie
z domniemaniem wynikającym z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego, że niewypłacalność E.-P. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r., ponieważ dopiero z tym dniem spółka utraciła zdolność do realizacji wymagalnych zobowiązań, zgodnie z domniemaniem z art. 11 ust. 1 i 1a Prawa upadłościowego. Od tego dnia należy więc przyjmować otwarcie się terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", o którym mowa
w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Termin ten wynosił 30 dni od dnia [...] września 2018 r., a po dniu [...] grudnia 2016 r. członkowie zarządu E.-P. sp. z o.o. - T. K.
i M. H. nie składali wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Tym samym, wniosek taki nie został również złożony do dnia [...] października 2018 r. włącznie, czyli w terminie 30 dni od dnia [...] września 2018 r.
Wobec powyższego organ uznał, że przesłanka egzoneracyjna przewidziana
w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie została spełniona, ponieważ jedyny wniosek
o ogłoszenie upadłości był składany (i rozpatrywany przez Sąd) w czasie, kiedy spółka nie miała wymagalnych zobowiązań.
W zakresie zobowiązania wynikającego z ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ zauważył, że decyzja
o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tego tytułu po raz pierwszy została wydana w dniu [...] kwietnia 2019 r., a więc po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości
i po jego rozpatrzeniu przez Sąd. Nadto, we wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] grudnia 2016 r. wskazano, że niewypłacalność będąca podstawą wniosku wynikała
z wydania w dniu [...] listopada 2016 r. decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Organ w tym zakresie wskazał ponownie, że wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] grudnia 2016 r. był jedynym wnioskiem spółki w tym zakresie. Jego złożenie było więc przedwczesne również w kontekście uwolnienia likwidatorów od odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zobowiązanie to powstało i stało się bowiem wymagalne dopiero w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] września 2019 r. Nr [...]. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] października 2019 r.
Organ podkreślił, że dłużnik, czyli E.-P. sp. z o. o. zgodnie z domniemaniem z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego stała się niewypłacalna z dniem [...] września
2018 r. Niewypłacalność miała charakter trwały. Niewypłacalności spółki nie spowodowało zobowiązanie powstałe na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Pogłębieniu uległa jedynie niewypłacalność istniejąca od dnia [...] września 2018 r. Powstały nowe zobowiązania, które jednak nie wykreowały na nowo stanu niewypłacalności, czy też "nowego" stanu niewypłacalności, gdyż ten trwał już od dnia [...] września 2018 r. Przyjmując, że niewypłacalność, a tym samym otwarcie terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości powstało tylko raz, tj. w dniu [...] września
2018 r., termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości rozpoczął bieg w dniu [...] września 2018 r. i upłynął w dniu [...] października 2018 r. Przyjmując natomiast, że niewypłacalność powstała na nowo w dniu [...] października 2019 r., czyli z dniem doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Nr [...] z dnia [...] września 2019 r., termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości otworzył się ponownie w dniu [...] października 2019 r. i upłynął w dniu [...] listopada 2019 r. (a więc w dniu [...] listopada 2019 r., gdyż dzień [...] listopada 2019 r. przypadał na niedzielę). W każdym więc możliwym przypadku, wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] grudnia 2016 r. był złożony przedwcześnie i nie może być uznany za złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p.
Organ odwoławczy podał, że na podstawie wskazanych dokumentów, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. stwierdził, iż na dzień [...] czerwca 2018 r. (data doręczenia, a więc również ostateczności decyzji utrzymującej w mocy decyzję
o ustaleniu kwot nienależnie pobranych w ramach programu rolnośrodowiskowego),
a także przez kolejne 24 miesiące, utrzymywał się stan opisany w art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, tzn. zobowiązania pieniężne przekraczały wartość majątku spółki.
Odnosząc się do odwołania, organ stwierdził, że nie zawiera ono argumentów ani okoliczności, które mogłyby wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie organu odwoławczego, ze wskazanych powyżej przyczyn, bezzasadne jest twierdzenie o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości został przez strony złożony w "odpowiednim terminie". W ocenie Dyrektora, wniosek ten był przedwczesny - w znaczeniu wyjaśnionym powyżej - i okoliczność jego złożenia nie może być uznana za wypełniającą przesłankę egzoneracyjną, na którą powołuje się strona.
Końcowo organ odniósł się do wskazania WSA odnośnie dwóch różnych dat wydania decyzji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w zakresie systemów wsparcia bezpośredniego: [...] kwietnia 2019 r. i [...] sierpnia 2019 r. W tym kontekście organ wyjaśnił, że chodzi o dwie różne decyzje wydane w tej samej sprawie. W dniu [...] kwietnia 2019 r. została wydana pierwsza decyzja w tym zakresie. Decyzja ta została uchylona w wyniku wniesionego odwołania i w dniu [...] sierpnia 2019 r. wydana została ponowna decyzja organu pierwszej instancji, która stała się wykonalna po utrzymaniu jej w mocy przez organ odwoławczy decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2019 r.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie norm prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 ust. 1a O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że strona nie wykazała przesłanki egzoneracyjnej w postaci złożenia wniosku
o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie przez pominięcie przez organy obu instancji właściwego zastosowania art. 11 ust. 1 oraz ust. 6 Prawa upadłościowego w zw. z art. 21 ust. 1 ww. ustawy w oparciu o wszystkie dowody w sprawie, w tym niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów przez przyjęcie przez organ, że zachowanie strony polegające na złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości E.-P. Sp. z o.o. podjęte na podstawie decyzji nieostatecznej ustalającej zobowiązanie wobec organu
o charakterze zobowiązania podatkowego było przedwczesne, tj. złożone
w niewłaściwym czasie.
Strona zarzuciła naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), to jest norm
z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zakresie nie stosowania przez organ zasady praworządności, które to naruszenie polega na tym, że organ wybiórczo przyjął podstawy do ustalenia stanu faktycznego. Powyższe naruszenie spowodowało nienależyte zbadanie sytuacji finansowej spółki oraz ustalenia faktyczne w sposób powierzchowny, pozbawiony oparcia w zebranym materiale dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia jaki był czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Strona zarzuciła naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. przez posługiwanie się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nieprawdą, która polega na tym, że organ pomija, iż wynikiem postępowania przeciwko dłużnikowi pierwotnemu - spółce E.-P. sp.
z o.o. wszczętego w dniu [...] marca 2016 r. z urzędu, była decyzja z dnia [...] listopada
2016 r. Skarżący podnieśli, że decyzja ta zainicjowała powstanie zobowiązania wobec ARiMR. Decyzja została uchylona w wyniku wniesienia odwołania, lecz postępowanie administracyjne nie zostało umorzone ani w jakikolwiek sposób zniweczone, toczyło się dalej, w tej samej sprawie i zakończyło wydaniem decyzji w styczniu 2018 r. ustalającej wysokość w kwocie [...]zł (decyzja Kierownika BP ARiMR w G. nr [...] z [...] stycznia 2018 r.). Skarżący podnieśli, że jest to tożsame zobowiązanie, które wynika z decyzji nr [...] - także w wysokości [...] zł i dotyczące tych samych należności z tytułu PROW za lata 2007-2013.
Strona podała, że w postępowaniu z marca 2016 r. wydano w pierwszej kolejności: decyzję dnia [...] listopada 2016 r. z ostatecznym terminem zapłaty w dniu [...] stycznia 2017 r., która to decyzja funkcjonowała w obrocie przez kilka miesięcy. Decyzja
z 2018 r., która zdaniem organu powinna być podstawą do wniesienia wniosku
o ogłoszenie upadłości, nie była bezpośrednim rezultatem zawiadomienia o wszczęciu postępowania z marca 2016 r. Postępowanie wszczęte zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., o którym organ informuje w sposób sugerujący, że było ono podstawą do wydania decyzji w zakresie pierwszej decyzji - dotyczyło ustalenia innych, późniejszych kwot - tj. z roku 2014.
Strona zarzuciła, że organ przyjął do materiału dowodowego wniosek spółki E.-P. z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym zarząd spółki ze względu na istniejące zobowiązanie z decyzji z [...] listopada 2016 r. - to samo zobowiązanie jak w decyzji ostatecznej z 2018 r. wobec dłużnika i tego samego wierzyciela - złożył w dniu [...] grudnia 2016 r. w sprawie o ogłoszenie upadłości. Zdaniem strony skarżącej, powyższe fakty i dowody oraz pominięta przez organ decyzja z 2016 r., stanowią o naruszeniu przez organ zasad z art. 6 i art. 7 k.p.a.
Zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie o odpowiedzialności solidarnej osób pełniących w E.-P. sp. z o.o. funkcje członków Zarządu oraz likwidatorów - ma zastosowanie art. 7a k.p.a. ze względu na to, że art. 11, w tym ust. 6 Prawa upadłościowego, który miał zastosowanie w czasie zaistnienia zobowiązania wobec wierzyciela - był nowym przepisem, obowiązującym od [...] stycznia 2016 r. Przepis ten wprowadził zasady domniemania niewypłacalności według nowych zasad.
Do chwili obecnej ocena przesłanki niewypłacalności dłużnika w oparciu o treść art. 11 ust. 6 ustawy Prawo upadłościowe pozostaje nie w pełni wyjaśniona, pozostawiając otwarte założenie, że z przepisu tego wynika, iż przesłanką uznania dłużnika za niewypłacalnego jest zagrożenie utratą zdolności do wykonywania zobowiązań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji
z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek
o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a spółka poinformowana w piśmie z dnia 11 marca
2025 r. o wniosku organu, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponoszą odpowiedzialności jako członkowie zarządu E.-P. spółki z o.o. w likwidacji za zaległości tej spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich za powstałe zaległości. Natomiast skarżący uważają, że nie ponoszą tej odpowiedzialności, gdyż złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki we "właściwym czasie".
Należy zauważyć, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w wyrokach dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 240/22, z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt. I SA/Bd 115/23 oraz z 26 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 130/24. W tym ostatnim wyroku Sąd wskazał, że organ nie określił w prawidłowy sposób "właściwego czasu" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p. wynosi 60 dni.
Stosownie do treści art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub
w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu,
o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 i art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.).
W świetle powyższych unormowań, organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu spółki E.-P., w okresie kiedy powstały zaległości, bezskuteczność egzekucji, oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki.
Wskazać należy, że zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikają z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR
w G. z dnia [...] stycznia 2018 r., a zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia
[...] sierpnia 2019 r.
T. K. był prezesem spółki E.-P. w okresie od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] lutego 2019 r., natomiast M. H. była członkiem zarządu tej spółki w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] lutego 2019 r. Z kolei
w okresie od dnia [...] lutego 2019 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. zarówno T. K., jak i M. H. pełnili funkcję likwidatorów spółki E.-P.. Oznacza to, że wyżej wymienione osoby były członkami zarządu wskazanej spółki w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikających
z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia 16 stycznia
2018 r. Natomiast w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikających z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w G. z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnili oni funkcję likwidatorów spółki. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 116b § 3 O.p. do odpowiedzialności likwidatorów przepisy
art. 116 i 116a O.p. stosuje się odpowiednio.
Kolejną przesłanką, którą powinien wykazać organ jest bezskuteczność egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, lecz nie oznacza to, że dopuszczalne jest pojmowanie go w każdy dowolny sposób. Pojęcie to należy rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać je z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownik Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W związku z powyższym
o skuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc zostanie wyegzekwowana kwota długu. W uchwale z dnia 8 grudnia
2008 r., II FPS 6/08 NSA uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wobec spółki E.-P.
w likwidacji były prowadzone postępowania egzekucyjne. Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. umorzył postępowanie egzekucyjne wskazując, że z uwagi na nieujawnienie w jego toku majątku dłużnika, dalsze prowadzenie postępowania nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela.
W postanowieniu tym stwierdzono, że zaistniały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wykazał zatem bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki. Kwestia bezskuteczności egzekucji była też przedmiotem oceny przez tut. Sąd w wyroku z dnia 26 marca 2024 r., I SA/Bd 130/24.
Organ powinien wykazać także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki.
W uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 NSA stwierdził, że
w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.
Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej: "u.p.u."). W myśl art. 10 u.p.u upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 u.p.u. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). W myśl art. 11 ust. 5 u.p.u. domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Przepis art. 21 u.p.u. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).
Z akt sprawy wynika, że spółka E.-P. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości dnia [...] grudnia 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., [...] Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w T. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, na podstawie art. 1 pkt 1 u.p.u., z uwagi na to, że wnioskodawca ma tylko jednego wierzyciela.
W wyroku z dnia 26 marca 2024 r., I SA/Bd 130/24 podkreślono, że skarżący celem uwolnienia się od odpowiedzialności mogą powoływać się na okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] grudnia 2016 r., mimo że wniosek ten został oddalony przez sąd gospodarczy z tego względu, iż w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel. Kluczowe jednak znaczenie ma to, czy wniosek ten został złożony we "właściwym czasie".
W tym kontekście trzeba zauważyć, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych,
a w przypadku osoby prawnej także wtedy, gdy zobowiązania pieniężne przekroczą wartość jej majątku. Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika.
Wskazać należy, że decyzja ustalająca nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych została wydana w dniu [...] stycznia 2018 r., a doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2018 r. Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. i została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...] czerwca 2018 r. Dopiero zatem od tego dnia – zdaniem organu - zobowiązania spółki E.-P. stały się wymagalne w tym sensie, że z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek dłużnika (spółki) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przyjął, że niewypłacalność spółki E.-P. - zgodnie z art. 11 ust. 1a u.p.u. - wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r. Od tego dnia biegł termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak do dnia [...] października 2018 r. członkowie zarządu spółki E.-P. - T. K. i M. H. nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W świetle powyższego organ stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] grudnia 2016 r. był przedwczesny (nie został złożony "we właściwym czasie"), a zatem nie mógł wywołać skutku w postaci uwolnienia skarżących od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
W odniesieniu do nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranych płatności stało się wymagalne dopiero w dniu [...] października 2019 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2019 r. Gdyby zatem opóźnienie w uregulowaniu zobowiązań wynikających z tej decyzji miałoby być podstawą zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to termin na złożenie tego wniosku byłby niewątpliwie późniejszy od wskazanej wyżej daty [...] października
2018 r. Także zatem z tego punktu widzenia organ uznał, że brak jest usprawiedliwienia na złożenie przez skarżących wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] grudnia 2016 r.
Sąd w składzie orzekającym nie neguje, że z tytułu niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] grudnia 2016 r. i oddalenie go przez sąd gospodarczy, nastąpiło przedwcześnie.
Podkreślenia jednak wymaga, że w wyroku z dnia 26 marca 2024 r., I SA/Bd 130/24 wskazano, iż dla ustalenia, czy wniosek z dnia [...] grudnia 2016 r. o ogłoszenie upadłości został złożony we "właściwym czasie" konieczne jest też zbadanie kiedy zobowiązania pieniężne spółki E.-P. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 u.p.u.). Osoby prawne są bowiem niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze 2003, str. 43). W tej sytuacji należało zatem zbadać, kiedy zobowiązania spółki E.-P. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
Bez wyjaśnienia tej kwestii nie można przesądzić, czy wniosek z dnia [...] grudnia 2016 r. został złożony we "właściwym czasie", czy też nie. Same tylko ustalenia organu w zakresie braku regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak bowiem wskazano w wyroku z dnia 26 marca 2024 r., I SA/Bd 130/24 nie jest wykluczone, że z uwagi na powyższą przesłankę niewypłacalności (art. 11 ust. 2 u.p.u.), wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony wcześniej, niż ze względu na brak uregulowania w terminie nienależnie pobranych płatności. W związku z tym w wyroku tym zobowiązano organ do wyjaśnienia, czy stan majątkowy spółki, z punktu widzenia przesłanki wskazanej w art. 11 ust. 2 u.p.u., uzasadnia (lub nie uzasadnia) stanowisko strony skarżącej, że wniosek ten złożono we "właściwym czasie".
W tym względzie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł,
a pasywa, w wysokości [...] zł, były równe aktywom. W konsekwencji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że ze sprawozdania finansowego nie wynika, aby w dniu [...] grudnia 2014 r. spółka E.-P. posiadała jakieś zobowiązania pieniężne przekraczające wartość jej majątku, a tym bardziej, aby stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający 24 miesiące. W ocenie organu wystąpienie stanu niewypłacalności po dniu [...] grudnia 2014 r. nie uzasadniałoby przyjęcia jako podstawy złożenia wniosku niewypłacalności spółki w dniu [...] grudnia 2016 r. zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.u., z uwagi na brak wskazanego tam okresu przekraczającego dwadzieścia cztery miesiące (str. 14 zaskarżonej decyzji).
Zdaniem jednak Sądu z tego, że w 2014 r. suma aktywów była równa sumie pasywów nie można wnioskować, że nie wystąpił stan niewypłacalności. W bilansie przedsiębiorstwa zawsze bowiem suma aktywów jest równa sumie pasywów (por. H. Litwińczuk, Prawo bilansowe, Warszawa 1995, str. 13). Z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 11 ust. 2 u.p.u. - dla stwierdzenia stanu niewypłacalności - istotne jest ustalenie na podstawie bilansu danego podmiotu, czy suma zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych (a nie suma pasywów) przekracza aktywa, tj. sumę aktywów trwałych i aktywów obrotowych (por. Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Lex, Art.11). Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby te dane bilansowe były ze sobą porównywane, a ma to znaczenie dla ustalenia, czy spółka utraciła zdolność do spłacania swoich długów. Tym samym organ nie wyjaśnił kiedy zobowiązania spółki E.-P. przekroczyły wartość jej aktywów, czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące i kiedy z punktu widzenia tej przesłanki powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Ma to natomiast kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Wprawdzie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że sytuacja opisana w art. 11 ust. 2 u.p.u. wystąpiła najwcześniej po upływie 24 miesięcy od dnia
[...] czerwca 2018 r., czyli w dniu [...] czerwca 2020 r. i od tego dnia otwierał się więc termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, a mijał w dniu [...] lipca 2020 r., jednakże organ w żaden sposób nie wykazał na podstawie danych bilansowych, że dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r. zobowiązania spółki przekroczyły jej aktywa i stan ten utrzymywał się przez okres dwudziestu czterech miesięcy (według organu do dnia [...] czerwca 2020 r.).
W przypadku ustalenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie bilansów spółki, że z tytułu przesłanki wymienionej w art. 11 ust. 2 u.p.u. wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony później niż w dniu 29 grudnia
2016 r., organ przyjmie, iż wniosek ten nie został złożony we "właściwym czasie".
Dla uzasadnienia swoich racji spółka powołuje się też w skardze na regulację zawartą w art. 11 ust. 6 u.p.u. Przepis ten adresowany jest do sądu gospodarczego i nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Na podstawie tej regulacji sąd gospodarczy może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeśli nie ma natychmiastowego ryzyka utraty płynności finansowej. Jednocześnie podkreślić należy, że z przepisu tego wynika, iż sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości także w tej sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że utrata płynności finansowej nastąpi, ale w czasie dłuższym niż natychmiastowy. Jest to przy tym kwestia oceny sądu (por. Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Lex, Art.11).
Zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obowiązkiem organu administracji publicznej jest stanie na straży praworządności (pkt 1), a także wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego (pkt 2). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Z wyżej wymienionych względów zaskarżona decyzja narusza te przepisy. Organ naruszył także art. 153 p.p.s.a., ponieważ w powyższym zakresie nie wykonał zaleceń wynikających
z wyroku z dnia 26 marca 2024 r., I SA/Bd 130/24.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Organ włączy też do akt sprawy czytelne bilanse spółki (wykonane fotografie bilansów są niewyraźne, niemożliwe do jednoznacznego odczytania).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty złożył się wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi dokonano na podstawie art. 225 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło