I SA/Bd 143/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi T.K. i M. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 23 grudnia 2024 r., Nr BDSPB02-309/2024 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej osób trzecich za zobowiązania spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu solidarnie na rzecz T. K. i M. H. kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. zwraca od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy solidarnie na rzecz T. K. i M. H. kwotę 2 390 zł (słownie: dwa tysiące trzysta dziewięćdziesiąt złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi. Decyzją z dnia [...] września 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") w G. ponownie rozpatrując sprawę, po dwukrotnym uchyleniu decyzji organu odwoławczego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 33/22 i z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt. I SA/Bd 116/23, orzekł o solidarnej odpowiedzialności T. R. i M. H. jako osób trzecich za zaległości R.-D. sp. z o.o. w likwidacji w kwocie [...]zł należności głównej, odsetek od należności głównej naliczanych do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 146/24 uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] września 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał na przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze spółką członków zarządu i likwidatorów za zobowiązania spółki wymienione w art. 116b § 1 i art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."). Podał, że do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest ustalenie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności w postaci bezskuteczności egzekucji oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia tej funkcji przez członka zarządu. Ponadto, konieczne jest ustalenie, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Wskazał, że w dotychczasowych orzeczeniach wydawanych w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przesądzone zostało, iż w niniejszej sprawie wykazana została zarówno bezskuteczność egzekucji wobec R.-D. sp. z o.o., jak i przesłanka pełnienia przez T. K. i M. H. funkcji członków zarządu (lub likwidatorów) w okresie powstania zobowiązania. Wobec powyższego, wskazywani członkowie zarządu/likwidatorzy mogliby zostać zwolnieni z odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie w przypadku, jeżeli wykazaliby spełnienie którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych, które zostały określone w art. 116 § 1 O.p. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w kontekście oceny zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. organ I instancji dokonał analizy przepisów ustawy Prawo upadłościowe. Na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i przepisów Prawa upadłościowego, organ I instancji doszedł do wniosku, że złożenie w dniu [...].01.2017 r. do Sądu Rejonowego w T. wniosku o ogłoszenie upadłości było czynnością przedwczesną, ponieważ R.-D. sp. z o.o. składała odwołania od wydanych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzji o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności, tym samym nie zgadzając się z ustaleniami zawartymi w tych decyzjach. W ocenie organu odwoławczego, dopiero wymagalność zobowiązań otwierała dla stron termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, będącego warunkiem skutecznego skorzystania z przesłanki egzoneracyjnej, określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Organ podał, że z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, iż w dniu [...].12.2016 r. pełnomocnikowi spółki doręczono pierwszą decyzję o ustaleniu kwot nienależnie pobranych płatności decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2008-2013. Od tej decyzji zostało złożone odwołanie, a w wyniku postępowania odwoławczego, została ona uchylona i skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Ponowna decyzja o ustaleniu kwot nienależnie pobranych z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych została wydana w dniu [...].01.2018 r., a doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...].02.2018 r. W dniu [...].02.2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji. W wyniku postępowania odwoławczego, decyzja ta została utrzymana w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...].05.2018 r. Decyzja organu II instancji została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...].06.2018 r., i dopiero od tego dnia zobowiązanie R.-D. sp. z o.o. wobec ARiMR stało się wymagalne, ponieważ z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek wierzyciela (spółka) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne. Organ przyjął, zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego, że niewypłacalność R.-D. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...].06.2018 r., a więc w dniu [...].09.2018 r. Od tego dnia należy więc przyjmować otwarcie się terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Termin ten wynosił 30 dni, a po dniu [...].09.2018 r. członkowie zarządu R.-D. sp. z o.o. - T. K. i M. H. nie składali wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Tym samym organ stwierdził, że przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie została spełniona, ponieważ jedyny wniosek o ogłoszenie upadłości był składany (i rozpatrywany przez Sąd) w czasie, kiedy spółka nie miała wymagalnych zobowiązań. Wniosek został bowiem złożony w dniu [...].01.2017 r. i oddalony w dniu [...].02.2017 r. Nie zaistniał więc w dniu złożenia wniosku warunek określony w art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego, gdyż dłużnik nie miał wymagalnych zobowiązań, nie mógł więc tym samym utracić zdolności do ich wykonywania. Przesłanka niewypłacalności w dniu [...].01.2017 r. nie istniała także w odniesieniu do zobowiązania wynikającego z ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach płatności rolnośrodowiskowych 2013-2014. Podobnie więc jak w przypadku zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008-2013, zobowiązanie stało się wymagalne w dniu [...].06.2018 r., kiedy pełnomocnikowi R.-D. sp. z o.o. została doręczona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...].05.2018 r. Wobec powyższego, również w tym przypadku, niewypłacalność R.-D. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...].06.2018 r., a więc w dniu [...].09.2018 r. Po tym dniu M. H. i T. K. także nie składali wniosku o ogłoszenie upadłości R.- D. sp. z o.o. W zakresie drugiej przesłanki jaką jest stan majątku spółki organ odwoławczy wskazał, że dokonał wglądu do dokumentów złożonych w aktach R.-D. sp. z o.o. w KRS. Ze sprawozdania finansowego R.-D. sp. z o.o. za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. wynika, że za ten okres spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł, a pasywa, w wysokości [...] zł, były równe aktywom. Dopiero za okres od [...].01.2015 r. do [...].12.2015 r. spółka wykazała stratę, ale za ten rok kalendarzowy aktywa w dalszym ciągu były równe pasywom (wynosiły [...] zł). Ze sprawozdania finansowego nie wynika więc, aby w dniu [...].01.2015 r. R.-D. sp. z o.o. posiadała jakieś zobowiązania pieniężne przekraczające wartość jej majątku, a tym bardziej, aby stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający 24 miesiące. Wobec braku zobowiązań innych niż będące przedmiotem niniejszego postępowania i wobec tego, że zobowiązanie stało się wymagalne dopiero z dniem [...].06.2018 r., brak jest podstaw do przyjęcia, że przed tym dniem zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku. Na tle art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, sytuacja, opisana w tym przepisie wystąpiła więc najwcześniej po upływie 24 miesięcy od dnia [...].06.2018 r., czyli w dniu [...].06.2020 r. Od tego dnia otwierał się więc termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w kontekście art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego, a mijał w dniu [...].07.2020 r. Wniosek taki nie został jednak złożony. W ocenie organu, jeżeli więc "właściwy czas", jak wskazano w odwołaniu, liczyć od momentu, kiedy zarząd spółki przy dołożeniu należytej staranności mógł uzyskać wiedzę o tym, że spółka w sposób trwały zaprzestała płacenia długów lub jej majątek nie pozwala na ich pokrycie, to "właściwy termin" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości otwierał się po dniu [...].09.2018 r., czyli po upływie 3 miesięcy od dnia doręczenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].05.2018 r. Zasadnie więc organ I instancji przyjął, zgodnie z domniemaniem wynikającym z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego, że niewypłacalność R.-D. sp. z o.o. wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...].06.2018 r., a więc w dniu [...].09.2018 r., ponieważ dopiero z tym dniem spółka utraciła zdolność do realizacji wymagalnych zobowiązań, zgodnie z domniemaniem z art. 11 ust. 1 i 1 a Prawa upadłościowego. Od tego dnia należy więc przyjmować otwarcie się terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie", o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Termin ten wynosił 30 dni od dnia [...].09.2018 r. Wobec powyższego organ uznał, że przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie została spełniona, ponieważ jedyny wniosek o ogłoszenie upadłości był składany (i rozpatrywany przez Sąd) w czasie, kiedy spółka nie miała wymagalnych zobowiązań. W zakresie zobowiązania wynikającego z ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ zauważył, że zobowiązanie to powstało i stało się wymagalne dopiero w dniu doręczenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].10.2019 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...].10.2019 r. Tym samym termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości otworzył się w dniu [...].10.2019 r. i upłynął w dniu [...].11.2019 r. W każdym więc możliwym przypadku, zdaniem organu, wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...].01.2017 r. był złożony przedwcześnie i nie może być uznany za złożony "we właściwym czasie" w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, ze wskazanych powyżej przyczyn, bezzasadne jest twierdzenie o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości został przez strony złożony w "odpowiednim terminie". W ocenie organu, wniosek ten był przedwczesny i okoliczność jego złożenia nie może być uznana za wypełniającą przesłankę egzoneracyjną, na którą powołuje się strona. W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 116 § 1 ust 1 a O.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że strona nie wykazała przesłanki egzoneracyjnej w postaci złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie przez pominięcie przez organy obu instancji właściwego zastosowania art. 11 ust. 1 oraz ust. 6 art. 11 Prawa upadłościowego w zw. z art. 21 ust. 1 ww. ustawy w oparciu o wszystkie dowody w sprawie, w tym niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów przez przyjęcie przez organ, że zachowanie strony polegające na złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki podjęte na podstawie decyzji nieostatecznej ustalającej zobowiązanie wobec organu o charakterze zobowiązania podatkowego było przedwczesne, tj. złożone w niewłaściwym czasie. Nadto strona zarzuciła organowi naruszenie art. 6 i art. 7 k.p.a. w zakresie niestosowania przez organ zasady praworządności, które to naruszenie polega na tym, że organ wybiórczo przyjął podstawy do ustalenia stanu faktycznego. Powyższe naruszenie spowodowało: 1) nienależyte zbadanie sytuacji finansowej spółki oraz ustalenia faktyczne w sposób powierzchowny, pozbawiony oparcia w zebranym materiale dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, jaki był czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości; 2) posługiwanie się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nieprawdą, która polega na tym, że organ pomija, iż wynikiem postępowania przeciwko dłużnikowi spółce R.-D. sp. z o.o. była decyzja z dnia [...].12.2016 r. Skarżący podnieśli, że decyzja ta zainicjowała powstanie zobowiązania wobec ARiMR. Decyzja ta została uchylona w wyniku wniesienia odwołania, lecz postępowanie administracyjne nie zostało umorzone, ani w jakikolwiek sposób zniweczone, toczyło się dalej, w tej samej sprawie i zakończyło wydaniem decyzji w styczniu 2018 r. ustalającej wysokość w kwocie [...]zł. Dla uzasadnienia swoich racji strona wskazała też na regulację zawarta w art. 11 ust. 6 Prawa upadłościowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a spółka poinformowana w piśmie z dnia [...] marca 2025 r. o wniosku organu, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponoszą odpowiedzialności jako członkowie zarządu R.-D. spółki z o.o. w likwidacji za zaległości tej spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oraz z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do odpowiedzialności skarżących jako osób trzecich za powstałe zaległości. Natomiast skarżący uważają, że nie ponoszą tej odpowiedzialności, gdyż złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki we "właściwym czasie". Należy zauważyć, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd w wyrokach: z dnia 8 marca 2022 r., I SA/Bd 33/22, z dnia 4 kwietnia 2023 r., I SA/Bd 116/23 oraz z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24. W tym ostatnim wyroku Sąd wskazał, że organ nie określił w prawidłowy sposób "czasu właściwego" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do należności z tytułu nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 O.p. wynosi 60 dni. Stosownie do treści art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 i art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu (art. 116 § 4 O.p.). W świetle powyższych unormowań organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu spółki R.-D. w okresie kiedy powstały zaległości, bezskuteczność egzekucji, oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Wskazać należy, że zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikają z dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMIR w G. z dnia [...] stycznia 2018 r., a zaległości spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] sierpnia 2019 r. T. K. był prezesem spółki R.- D. w okresie od dnia [...] marca 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r., natomiast M. H. była członkiem zarządu tej spółki w okresie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] marca 2019 r. Z kolei w okresie od dnia [...] marca 2019 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. zarówno T. K., jak i M. H. pełnili funkcję likwidatorów spółki R.-D.. Oznacza to, że wyżej wymienione osoby były członkami zarządu wskazanej spółki w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wynikających z dwóch decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2018 r. Natomiast w okresie powstania zaległości z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikających z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnili oni funkcję likwidatorów spółki. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 116b § 3 O.p. do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i 116a O.p. stosuje się odpowiednio. Kolejną przesłanką, którą powinien wykazać organ jest bezskuteczność egzekucji. Pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, lecz nie oznacza to, że dopuszczalne jest pojmowanie go w każdy dowolny sposób. Pojęcie to należy rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać je z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownika Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W związku z powyższym o skuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc zostanie wyegzekwowana kwota długu. W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 NSA uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wobec spółki R. -D. w likwidacji były prowadzone postępowania egzekucyjne. Postanowieniami z dnia z dnia [...] listopada 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. umorzył te postępowania, wskazując, że z uwagi na nieujawnienie w jego toku majątku dłużnika, dalsze prowadzenie postępowania nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela. W postanowieniu tym stwierdzono, że zaistniały przesłanki, o których mowa w przepisie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wykazał zatem bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki. Kwestia bezskuteczności egzekucji była też przedmiotem oceny przez tut. Sąd w wyroku z dnia z dnia 8 marca 2022 r., I SA/Bd 33/22. Organ powinien wykazać także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 NSA stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (dalej: "u.p.u."). W myśl art. 10 u.p.u upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 u.p.u. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). W myśl art. 11 ust. 5 u.p.u. domniemywa się, że zobowiązania pieniężne dłużnika przekraczają wartość jego majątku, jeżeli zgodnie z bilansem jego zobowiązania, z wyłączeniem rezerw na zobowiązania oraz zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają wartość aktywów, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Przepis art. 21 u.p.u. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Z akt sprawy wynika, że spółka R.– D. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., [...] Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w T. oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, na podstawie art. 1 pkt 1 u.p.u., z uwagi na to, że wnioskodawca ma tylko jednego wierzyciela. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24 podkreślono, że skarżący celem uwolnienia się od odpowiedzialności mogą powoływać się na okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z dnia [...] stycznia 2017 r., mimo że wniosek ten został oddalony przez sąd gospodarczy z tego względu, iż w sprawie występuje tylko jeden wierzyciel. Kluczowe jednak znaczenie ma to, czy wniosek ten został złożony we "właściwym czasie". W tym kontekście trzeba zauważyć, że dłużnika uważa się za niewypłacalnego, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a w przypadku osoby prawnej także wtedy, gdy zobowiązania pieniężne przekroczą wartość jej majątku. Termin do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa ogłoszenia upadłości. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika. Wskazać należy, że decyzje ustalające nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji Programów Rolnośrodowiskowych zostały wydane w dniu [...] stycznia 2018 r., a doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] lutego 2018 r. Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym decyzje te zostały utrzymane w mocy na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] maja 2018 r. i zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] czerwca 2018 r. Dopiero zatem od tego dnia – zdaniem organu - zobowiązania spółki R.-D. stały się wymagalne w tym sensie, że z jednej strony ostatecznie ustalony został obowiązek dłużnika (spółki) spłaty zobowiązania, a z drugiej strony otwarta została droga do podjęcia czynności zmierzających do dochodzenia zwrotu ustalonych kwot poprzez postępowanie egzekucyjne. W konsekwencji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przyjął, że niewypłacalność spółki R.-D. - zgodnie z art. 11 ust. 1a u.p.u. - wystąpiła po upływie 3 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r., a więc w dniu [...] września 2018 r. Od tego dnia biegł termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak do dnia [...] października 2018 r. członkowie zarządu spółki R.-D. - T. K. i M. H. nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W świetle powyższego organ stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] stycznia 2017 r. był przedwczesny (nie został złożony "we właściwym czasie"), a zatem nie mógł wywołać skutku w postaci uwolnienia skarżących od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. W odniesieniu do nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że zobowiązanie z tytułu nienależnie pobranych płatności stało się wymagalne dopiero w dniu [...] października 2019 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2019 r. Gdyby zatem opóźnienie w uregulowaniu zobowiązań wynikających z tej decyzji miałoby być podstawą zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to termin na złożenie tego wniosek byłby niewątpliwie późniejszy od wskazanej wyżej daty [...] października 2018 r. Także zatem z tego punktu widzenia organ uznał, że brak jest usprawiedliwienia na złożenie przez skarżących wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] stycznia 2017 r. Sąd w składzie orzekającym nie neguje, że z tytułu niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w dniu [...] stycznia 2017 r. i oddalenie go przez sąd gospodarczy, nastąpiło przedwcześnie. Podkreślenia jednak wymaga, że w wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24 wskazano, iż dla ustalenia, czy wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. o ogłoszenie upadłości został złożony we "właściwym czasie" konieczne jest też zbadanie kiedy zobowiązania pieniężne spółki R.-D. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 u.p.u.). Osoby prawne są bowiem niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekroczą wartość ich aktywów i to nawet wtedy, gdy na bieżąco wykonują swoje zobowiązania (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Zakamycze 2003, str. 43). W tej sytuacji należało zatem zbadać, kiedy zobowiązania spółki R.-D. przekroczyły wartość jej majątku i czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Bez wyjaśnienia tej kwestii nie można przesądzić, czy wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. został złożony we "właściwym czasie", czy też nie. Same tylko ustalenia organu w zakresie braku regulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak bowiem wskazano w wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24 nie jest wykluczone, że z uwagi na powyższą przesłankę niewypłacalności (art. 11 ust. 2 u.p.u.), wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony wcześniej, niż ze względu na brak uregulowania w terminie nienależnie pobranych płatności. W związku z tym w wyroku tym zobowiązano organ do wyjaśnienia, czy stan majątkowy spółki, z punktu widzenia przesłanki wskazanej w art. 11 ust. 2 u.p.u., uzasadnia (lub nie uzasadnia) stanowisko strony skarżącej, że wniosek ten złożono we "właściwym czasie". W tym względzie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł, a pasywa w wysokości [...] zł były równe aktywom. Dopiero w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. spółka wykazała stratę, ale za ten rok kalendarzowy aktywa w dalszym ciągu w były równe pasywom (wynosiły [...] zł). W konsekwencji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, że ze sprawozdania finansowego nie wynika, aby w dniu [...] stycznia 2015 r. spółka R.-D. posiadała jakieś zobowiązania pieniężne przekraczające wartość jej majątku, a tym bardziej, aby stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający 24 miesiące. W ocenie organu wystąpienie stanu niewypłacalności po dniu [...] stycznia 2015 r. nie uzasadniałoby przyjęcia jako podstawy złożenia wniosku niewypłacalności spółki w dniu [...] stycznia 2017 r. zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.u., z uwagi na brak wskazanego tam okresu przekraczającego dwadzieścia cztery miesiące (str. 14 zaskarżonej decyzji). Zdaniem jednak Sądu z tego, że w 2014 r. i 2015 r. suma aktywów (odpowiednio [...] zł i [...] zł) była równa sumie pasywów (odpowiednio [...] zł i [...] zł) nie można wnioskować, że nie wystąpił stan niewypłacalności. W bilansie przedsiębiorstwa zawsze bowiem suma aktywów jest równa sumie pasywów (por. H. Litwińczuk, Prawo bilansowe, Warszawa 1995, str. 13). Z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 11 ust. 2 u.p.u. - dla stwierdzenia stanu niewypłacalności - istotne jest ustalenie na podstawie bilansu danego podmiotu, czy suma zobowiązań długoterminowych i krótkoterminowych (a nie suma pasywów) przekracza aktywa, tj. sumę aktywów trwałych i aktywów obrotowych (por. Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Lex, Art.11). Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby te dane bilansowe były ze sobą porównywane, a ma to znaczenie dla ustalenia, czy spółka utraciła zdolność do spłacania swoich długów. Tym samym organ nie wyjaśnił kiedy zobowiązania spółki R.-D. przekroczyły wartość jej aktywów, czy stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące i kiedy z punktu widzenia tej przesłanki powinien być złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Ma to natomiast kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wprawdzie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że sytuacja opisana w art. 11 ust. 2 u.p.u. wystąpiła najwcześniej po upływie 24 miesięcy od dnia [...] czerwca 2018 r. (doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2018 r.), czyli w dniu [...] czerwca 2020 r. i od tego dnia otwierał się termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, który mijał w dniu [...] lipca 2020 r., jednakże organ w żaden sposób nie wykazał na podstawie danych bilansowych, że dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r. zobowiązania spółki przekroczyły jej aktywa i stan ten utrzymywał się przez okres dwudziestu czterech miesięcy (według organu do dnia [...] czerwca 2020 r.). W przypadku ustalenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na podstawie bilansów spółki, że z tytułu przesłanki wymienionej w art. 11 ust. 2 u.p.u. wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony później niż w dniu [...] stycznia 2017 r., organ przyjmie, iż wniosek ten nie został złożony we "właściwym czasie." Dla uzasadnienia swoich racji spółka powołuje się też w skardze na regulację zawartą w art. 11 ust. 6 u.p.u. Przepis ten adresowany jest do sądu gospodarczego i nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Na podstawie tej regulacji sąd gospodarczy może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeśli nie ma natychmiastowego ryzyka utraty płynności finansowej. Jednocześnie podkreślić należy, że z przepisu tego wynika, iż sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości także w tej sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że utrata płynności finansowej nastąpi, ale w czasie dłuższym niż natychmiastowy. Jest to przy tym kwestia oceny sądu (por. Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Lex, Art.11). Zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa obowiązkiem organu administracji publicznej jest stanie na straży praworządności (pkt 1), a także wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego (pkt 2). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Z wymienionych wyżej względów zaskarżona decyzja narusza te przepisy. Organ naruszył także art. 153 p.p.s.a., ponieważ w powyższym zakresie nie wykonał zaleceń wynikających z wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r., I SA/Bd 146/24. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze wywody i wskazania Sądu zawarte w tym wyroku. Organ włączy też do akt sprawy czytelne bilanse spółki (wykonane fotografie bilansów są niewyraźne). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty złożył się wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). Zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi dokonano na podstawie art. 225 p.p.s.a.