I SA/Bd 150/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 03 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 13 sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego dochód z tytułu świadczenia emerytalnego stanowi kwota w wysokości [...] zł, albowiem pozostała kwota została zajęta w wyniku toczących się wobec skarżącego postępowań egzekucyjnych. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...] m². Wnioskodawca przedłożył rachunek za zużycie energii elektrycznej za okres od 9 grudnia do 10 kwietnia 2012r. na kwotę [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 11 września 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył odpisy zeznań podatkowych za lata 2010-2011; decyzje w sprawie wymiaru podatku do nieruchomości za rok 2011 oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. Postanowieniem z dnia 17 października 2012r,. Referendarz sądowy oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem dnia 7 listopada 2012r. strona wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu strona podniosła, że referendarz zgodnie z treścią art. 258 § 2 p.p.s.a. winien odmówić przyznania prawa pomocy, a nie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto strona oświadczyła, że poza domem nie posiada żadnego innego majątku, a jedyny jego dochód stanowi emerytura. Strona oświadczyła, że nie posiada kont bankowych ani oszczędności. Zarzucił również powyższemu orzeczeniu, że bezpodstawnie zasugerowano w nim, że skarżący z uwagi na wiek oraz wykształcenie mógłby skutecznie podjąć prace zarobkową. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 września 2012r. zwolnił go z kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką. Skarżący wskazał, że skoro co miesiąc przeznacza 200 zł na energię elektryczną, 250 na zakup opału oraz 50 zł tytułem zapłaty za podatek od nieruchomości to mając na uwadze jego dochód nie można oczekiwać aby poczynił oszczędności celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - zwana dalej "p.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Nadto, prawo pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem wspierania ubogich, przez co niejednokrotnie osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy korzystają ze wsparcia udzielanego z opieki społecznej. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF i sprzeciwie oraz dokumentów nadesłanych w wyniku zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 września 2012r. wynika, że skarżący w latach 2010-2011 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał odpowiednio dochód w kwocie [...] oraz wykazał stratę w kwocie [...] zł. Strona uzyskuje dochód [...] zł. Skarżący nie posiada rachunku bankowego oraz nie korzysta z pomocy żadnych instytucji ani rodziny. Jedyny jego majątek stanowi dom, w którym mieszka. Wskazał, że koszty związane z utrzymaniem domu to kwota [...] zł miesięcznie. Zdaniem Sądu złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno w formularzu wniosku PPF jak i sprzeciwie nie mogły zostać uznane za uzasadnione, a tym samym dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Trudno bowiem uznać, że skarżący utrzymuje się jedynie z dochodu o wysokości [...] zł (kwota pozostała po opłaceniu rachunków za prąd opał oraz podatek od nieruchomości) miesięcznie. Tym bardziej, że z kwoty tej skarżący musi zakupić odzież, środki czystości, bilety komunikacji miejskiej, leki, czy jak podkreślił w piśmie z dnia 5 października 2012r. (K-116) paliwo do kosiarki czy też pilarki. Powyższe potwierdza również fakt, że jak sama strona wskazała nie korzysta z pomocy żadnych instytucji oraz rodziny. Podsumowując, zawarte w aktach sądowych oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach złożone przez skarżącego budzi poważne wątpliwości, co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Dlatego też uprawnione będzie stwierdzenie, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy, musi być w istocie inna niż podaje we wniosku. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Podniesione przesłanki udzielenia prawa pomocy, nie znajdują, zatem usprawiedliwionych podstaw przyznania prawa pomocy. Dlatego też, w ocenie Sądu, brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Samo oświadczenie o niskich dochodach czy poniesionej stracie podatkowej w 2011r., nie świadczy jeszcze o obowiązku przyznania stronie prawa pomocy. Tym bardziej, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08 strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Stanowisko to Sąd w pełni akceptuje. Ponadto za bezzasadny należało również uznać zarzut dotyczący prawidłowości co do formy rozstrzygnięcia zawartego w sentencji postanowienia Referendarza sądowego. Z sentencji powyższego orzeczenia jednoznacznie wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który tym postanowieniem został oddalony. Wskazać należy, że forma wyniku tego rozstrzygnięcia jest zgodna z zarządzeniem Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 6 z dnia 5 kwietnia 2004r. w sprawie ustalenia w zasadach biurowości w sądach administracyjnych jednolitego nazewnictwa w opisie zarządzeń i wyników rozstrzygnięć. Odnosząc się do uwag wnioskodawcy, iż uzyskał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sygn. akt VI SAB/WA 20/20 należy stwierdzić, że każda sprawa jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w danej, konkretnej sprawie. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której rozpoznający wniosek dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej rozstrzygałby nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny Sąd. Wskazać przy tym należy, że powołane orzeczenie, choć niewątpliwie korzystne dla strony zachowuje moc wiążącą jedynie w tej sprawie, w które je wydano. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.