I SA/Bd 150/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B. i M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B.. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.z [...]. odmawiające M.B. i M. T.-B. (Skarżący) zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. w kwocie należności głównej [...] zł. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie zabezpieczające wobec praw i składników majątkowych Skarżących na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...]r., w związku z decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z [...]r. W dniu wystawienia tytułu wykonawczego postępowanie zabezpieczające przekształciło się w postępowanie egzekucyjne, zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm. dalej ustawa p.e.a.) Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...]r., której Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.nadał rygor natychmiastowej wykonalności. 3. W toku prowadzonych postępowań zabezpieczającego i egzekucyjnego organ dokonał zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę skarżącej. Ponadto należność objęta tytułem wykonawczym została zabezpieczona hipoteką na nieruchomościach w miejscowości M. [...] i w miejscowości W. przy ul. D.j. Do rachunków bankowych w bankach [...] i [...] wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, wobec czego organ egzekucyjny wystąpił do Sądu Rejonowego w I. o rozstrzygnięcie zbiegu i wyznaczenie organu właściwego do prowadzenia łącznej egzekucji. 4. W dniu [...]. wpłynął do Urzędu Skarbowego w I. wniosek Skarżących o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2012r. syg. akt I SA/Bd 659/12, którym Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...]r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w sprawie. 5. Organ egzekucyjny rozstrzygając powyższy wniosek postanowieniem z dnia [...]r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 6. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wnieśli o jego uchylenie podnosząc, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wskazany wyżej wyrok WSA w Bydgoszczy do czasu jego uprawomocnienia się skutkuje tym, że prowadzona egzekucja powinna zostać zawieszona, stosownie do art. 56 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a. 7. Rozpatrując sprawę Organ odwoławczy podał, że podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione enumeratywnie w art. 56 § 1 ustawy p.e.a. Zatem organ egzekucyjny wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego może je oprzeć wyłącznie na jednej z tych przesłanek. 8. Organ podkreślił, że powołany wyrok uchylił tylko decyzję drugiej instancji a nie została natomiast uchylona przez Sąd decyzja organu I instancji, co oznacza jedynie, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie jest decyzją ostateczną. Zgodnie zaś z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm. dalej O.p.) decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I.postanowieniem z [...]r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazuje to zatem, że istnieją skuteczne podstawy prawne prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego i że nie nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji, a co za tym idzie, nie wystąpiła również przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 9. Wobec powyższego nie został naruszony art. 56 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a., ponieważ w sprawie nie doszło do wstrzymania wykonania decyzji określającej obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej. 10. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucili: - naruszenie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy p.e.a. przez błędną interpretację tego przepisu przy ocenie przedmiotowej sprawy polegającą na niewłaściwym uznaniu przez organ, że wyrok WSA w Bydgoszczy wydany 18 września 2012r. (sygn. akt I SA/Bd 659/12 nie jest wystarczająca przesłanką do zawieszenia egzekucji, - naruszenie art. 184 Konstytucji RP przez uznanie, że nieprawomocna decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest ponad rozstrzygnięciem wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego rolą jest kontrola działalności administracji publicznej -sprzeczności logiczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia polegające na uznaniu przez organ podatkowy, że określony wyżej wyrok WSA w Bydgoszczy jest aktem niższej rangi niż nieprawomocna decyzja UKS w B. i nie wywołuje żadnych skutków prawnych na toczące się postępowanie egzekucyjne oparte na nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, a sformułowanie w nim zawarte, że "decyzja nie może być wykonana" odnosi się tylko do decyzji organu drugiej instancji i nie wywołuje żadnych skutków na wykonanie decyzji organu pierwszej instancji 11. Zdaniem Skarżących skoro Dyrektor Izby Skarbowej w B. złożył skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku WSA w Bydgoszczy, to nie jest on prawomocny i do czasu jego uprawomocnienia się obwiązuje rozstrzygniecie w nim zawarte. Natomiast odmowa zawieszenia egzekucji wyrażona w zaskarżonym postanowieniu oznacza, że organ podatkowy może prowadzić dalsze działania zmierzające w efekcie do wykonania zobowiązania podatkowego, czyli wykonania decyzji, która została uchylona i której wykonanie jest wstrzymane. Wobec powyższego odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostaje w sprzeczności z rozstrzygnięciem Sądu, który w punkcie 2 ukształtował stosunki prawne pomiędzy stronami na okres, w którym wyrok nie jest prawomocny. 12. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 13. Skarga nie podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy w tym miejscu wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r, poz. 270 dalej ustawa p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno zostać uchylone wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. 14. Istotą sporu w sprawie był wpływ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wydanego w sprawie I SA/Bd 659/12 na przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...]r zaopatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z 13 marca 2012r. Zdaniem organu przedmiotowy wyrok nie ma żadnego wpływu na przebieg tego postępowania egzekucyjnego, natomiast w ocenie skarżących winien skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. 15. Powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2012r uchylał decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r wydaną wobec skarżących w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2005, określając w pkt. 2 na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., że nie może być ona wykonana w całości. Wyrok ten, jak słusznie podkreślił to organ, nie zawierał żadnych rozstrzygnięć w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, która stanowiła podstawę tytułu wykonawczego. 16. W ocenie Sądu, wobec jednoznacznie sformułowanego żądania wniosku, zasadnie organ rozpatrywał go wyłącznie w kontekście postanowień art. 56 § 1 ustawy p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. 17. Art. 56 § 1 ustawy pea zawiera enumeratywnie wyliczone przypadki, w których następować może zawieszenie postępowania egzekucyjnego i brak wystąpienia wskazanych przesłanek musi skutkować odmową zawieszenia postępowania. Należy podkreślić, że wniosek skarżących nie znajduje uzasadnienia także w świetle zapisów pkt 5. Z tych względów rozstrzygnięcie organów w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie naruszało przepisów postępowania. 18. Za nieuzasadniony uznał także Sąd zarzut naruszenia art. 184 Konstytucji RP albowiem nie znajduje on zastosowania w sprawie. 19. Sąd uznał jednak, że nie jest uprawniony wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd organów, co do braku wpływu na toczące się postępowanie powołanego przez strony wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Istotą takiego stanowiska organu jest twierdzenie, że decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...]r, której postanowieniem z [...]r nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w takiej postaci może nadal stanowić podstawę do prowadzenia egzekucji. 20. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W art. 239b O.p. uregulowane zostały przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Decyzja jest nieostateczna, gdy po jej wydaniu nie upłynął jeszcze 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, lub gdy strona wniosła w terminie odwołanie od decyzji, które nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności ma rację bytu tak długo, jak decyzja do której się odnosi nie utraci przymiotu nieostatecznej. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności takiej decyzji ma charakter czasowy, skutkuje bowiem tylko na okres dopóki decyzja nie zyska przymiotu ostateczności. Z tą chwilą ustają skutki prawne wywołane wydaniem postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Dalsze egzekwowanie obowiązku w trybie egzekucji administracyjnej wynika już wówczas nie z nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z tego, że decyzja stała się ostateczna, co wynika z art. 239e O.p. Takie stanowisko prezentował tut. Sąd w wyroku z 13 listopada 2012r o syg akt I SA/Bd 806/12 aprobując umorzenie przez organ postępowania zażaleniowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. 21. Powyższe wskazuje, że nie do zaaprobowania jest stanowisko organu, że po uchyleniu przez Sąd decyzji odwoławczej i orzeczeniu o niemożności jej wykonania w całości (które należy rozumieć szeroko, a nie jedynie jako wykonanie w drodze egzekucji; tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lipca 2004r OSK 591/04 publ. ONSA WSA 2004, nr 2, poz. 32)) "odżywa" rygor natychmiastowej wykonalności nadany postanowieniem, który wygasł z mocy prawa wraz z wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Zaistniały stan faktyczny w sprawie, w ocenie Sądu, winien skutkować nie zawieszeniem postępowania egzekucyjnego lecz jego umorzeniem, bądź ponownym nadaniem rygoru. 22. Mając jednak na uwadze, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczyło wyłącznie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.