I SA/Bd 160/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2025r. sprawy ze skargi C. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 14 stycznia 2025 r. nr SKO-53-302/24 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu na rzecz C. Ł. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. Prezydent G. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty i zapłaty na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także jako: "Skarżąca", "Wnioskodawca") kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej także jako: "O.p.", "Ordynacja podatkowa") pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako: "Kolegium", "SKO") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 O.p. pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 658/22. Wyrokiem tym została uchylona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2022 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji pobranej w nadmiernej wysokości podlegającej zwrotowi w kwocie [...]zł wraz z odsetkami. Organ podał, że po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy decyzji Kolegium z dnia [...] października 2022 r. wydane zostało w dniu [...] września 2023 r. postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji Prezydenta G. z dnia [...] stycznia 2022 r. Prezydent G. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. ponownie określił Skarżącej kwotę wysokości dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy miasto G. pobraną w nadmiernej wysokości w 2018 r. na prowadzenie na terenie miasta G. niepublicznego liceum oraz niepublicznej szkoły policealnej w kwocie [...]zł, jednocześnie uznając, że część należności dotycząca 2017 r. uległa przedawnieniu. Po rozpatrzeniu złożonego przez Skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Po rozpatrzeniu złożonej skargi, WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 631/24 oddalił skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. Prezydent G. określił Skarżącej wysokość nadpłaty z tytułu dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy miasto G. pobranej w nadmiernej wysokości w 2018 r. w kwocie [...]zł. Od decyzji złożone zostało odwołanie. Na dzień wydania decyzji z dnia [...] stycznia 2025 r. postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone. W zaskarżonej do tut. Sądu decyzji Kolegium wskazało, że kwestia zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty została już jako pierwsza rozstrzygnięta w decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2024 r. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnie zatem kwestię w wydanej w tej sprawie decyzji i zasadności złożonego przez Skarżącą wniosku. SKO podało, że decyzja Prezydenta G., która została zaskarżona odwołaniem w rozpatrywanej przez Kolegium aktualnie sprawie została wydana w dniu [...] sierpnia 2024 r. Kolegium stwierdziło, że w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie decyzje rozstrzygające kwestię złożonego wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Tym samym zasadne było umorzenie niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej także jako: "k.p.a."). W skardze do tut. Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i stwierdzenie nadpłaty w kwocie [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 O.p., pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia [...] stycznia 2023 r., alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie i bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta M. G. z dnia [...] sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w kwocie [...]zł wraz z oprocentowaniem, pomimo iż nie zaszły jakiekolwiek przesłanki uzasadniające bezprzedmiotowość postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty; - art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji przez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę szybkości i prostoty postępowania przez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta G. w przedmiocie o stwierdzeniu nadpłaty, mimo wniosków złożonych przez Skarżącą w styczniu 2024 r. oraz [...] kwietnia 2023 r., a tym samym przez bezprawne przetrzymywanie środków Skarżącej, na wypadek wydania decyzji stwierdzającej pobranie dotacji w nadmiernej wysokości, które to postępowanie stanowi kolejne z prowadzonych przez organ postępowań dotyczącej stwierdzenia nadpłaty we wskazanej kwocie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2025 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta G. o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty i zapłaty na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 O.p. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, gdyż brak jest materialnego elementu stosunku administracyjnoprawnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2009 r. sygn. II OSK 1393/09). Wobec tego przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Zaznaczyć należy, że brak przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego przez stronę nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 k.p.a., lecz oznacza bezzasadność żądania strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OSK 697/11). W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Kolegium, brak było podstaw do umorzenia postępowania wszczętego na wniosek Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2023 r. o stwierdzenie nadpłaty kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem. Zdaniem Kolegium postępowanie w tej sprawie należało umorzyć, ponieważ "kwestia zasadności wniosku o stwierdzenie nadpłaty została już jako pierwsza rozstrzygnięta w decyzji Prezydenta G. z dnia z dnia [...] lipca 2024 r. znak: [...]. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnie zatem kwestię w wydanej w tej sprawie decyzji i zasadności złożonego przez Stronę wniosku." Decyzja Prezydenta G. o umorzeniu postępowania prowadzonego na wniosek Skarżącej została natomiast wydana [...] sierpnia 2024 r. zaś – jak wskazało Kolegium – "w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwie decyzje rozstrzygające kwestię złożonego wniosku o stwierdzenie nadpłaty". W związku z powyższym stwierdzić należy, że Kolegium uznało, że postępowanie na wniosek Skarżącej stało się bezprzedmiotowe i jako takie zasługiwało na umorzenie z uwagi na to, że zachodzi tożsamość spraw administracyjnych pomiędzy postępowaniem toczącym się na wniosek Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2023 r. a postępowaniem, w którym została wydana decyzja Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2024 r. (od której wniesiono odwołanie nierozpatrzone na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Wyjaśnić zatem należy, że tożsamość spraw administracyjnych zachodzi wtedy gdy występują w nich te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym w stosunku do postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 września 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 368/24). W kontrolowanej sprawie Skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2023 r. wniosek o stwierdzenie nadpłaty kwoty [...]zł wraz z oprocentowaniem w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art. 56 § 1 O.p., pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty (k. 1 akt adm. organu I instancji). Niezależnie od powyższego Prezydent G. postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości nadpłaty i w tym postępowaniu wydał decyzję z dnia [...] lipca 2024 r., w której określił Skarżącej wysokość nadpłaty z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości za 2018 r. w kwocie [...]zł. Decyzja ta nie posiadała przymiotu ostateczności w dniu wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] stycznia 2025 r. kontrolowanej aktualnie przez tut. Sąd. Tym samym w sprawie wszczętej na wniosek Skarżącej nadal, w ocenie Sądu, występuje przedmiot stosunku administracyjno-prawnego, jakim jest uprawnienie do stwierdzenia nadpłaty kwoty różnicy pomiędzy kwotą [...]zł wraz z oprocentowaniem (wskazaną we wniosku Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2023 r.) a kwotą [...]zł (określoną w decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2024 r.). Decyzja Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2024 r. nie jest decyzją ostateczną oraz nie zawiera rozstrzygnięcia organu odnośnie całości żądań Skarżącej zawartych we wniosku z dnia [...] kwietnia 2023 r. Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że nie występuje pomiędzy postępowaniem zakończonym nieostateczną decyzją Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2024 r. a postępowaniem z wniosku Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2023 r. tożsamość spraw administracyjnych uzasadniająca umorzenie tego drugiego postępowania jako bezprzedmiotowego. Z uwagi na powyższe, Sąd stwierdził, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja SKO z dnia [...] stycznia 2025 r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego. W konsekwencji powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 lit. c, orzekł o uchyleniu tej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz Skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964). Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Końcowo podać należy, że część argumentacji Skarżącej i zarzutów skargi odnosząca się do bezprawnego przetrzymywania środków Skarżącej, bezczynności organu, przedawnienia zobowiązania nie mieściła się w granicach niniejszej sprawy zatem Sąd zaniechał ich rozpatrzenia. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl