I SA/Bd 180/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 180/14 UZASADNIENIE W dniu 10 kwietnia 2014r. wpłynął do tut. Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że w 2010r. uległ wypadkowi w związku, z czym zmuszony był zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie rentowe, które jest pomniejszane w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz trójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto. Jako majątek wykazał mieszkanie o pow. 46 m². Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2014r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi przedłożono: decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie waloryzacji świadczenia rentowego skarżącego z której wynika, że po potrąceniu świadczenie to jest wypłacane w kwocie 523,37 zł; kserokopie dowodu rejestracyjnego samochodu skarżącego H. A. rok produkcji 2005; zdjęcie potwierdzające fakt uszkodzenia pojazdu; PIT-37 oraz PIT 40A z których wynika, że w 2012r. z tytułu świadczenia rentowego uzyskał dochód w kwocie [...] zł natomiast w 2013r. z tytułu świadczenia rentowego uzyskał dochód w kwocie [...] zł; zeznania podatkowe żony skarżącego za lata 2012-2013 z których wynika, że za powyższe okresy osiągnęła dochód w kwotach: [...] zł oraz [...] zł; zeznanie podatkowe córki wnioskodawcy za 2012r. z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...] zł. Ponadto w piśmie z dnia 12 maja 2014r. skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, jedynym jego źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł. Wydatki związane z utrzymaniem domu skarżący określił na kwotę 210 zł( prąd, woda i ścieki). Na lekarstwa wydaje ok. 150 zł miesięcznie. Wskazał również, że z uwagi na brak środków finansowych dom jest ogrzewany wyłącznie drewnem odpadowym pozyskanym poprzez zbiórkę. Nie posiada oszczędności. Oświadczył, że posiada niesprawny samochód marki H. A. o wartości 1.500 zł. Po kolizji samochód ten posiada uszkodzoną mechanikę pojazdową (silnik) drzwi oraz błotnik. Z uwagi na brak środków finansowych samochód nie został naprawiony. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać, bowiem należy, że w uzasadnieniu wniosku (pkt 5 formularza) skarżący oświadcza, że nie posiada jakiegokolwiek majątku ruchomego i nieruchomego. Następnie w pkt 7 formularza jako majątek nieruchomy strona wskazuje mieszkanie o pow. 46 m². Dalej w piśmie z dnia 12 maja ad 4 strona wskazuje z kolei wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą (...) (....) dom ogrzewany jest wyłącznie drewnem odpadowym pozyskanym przez zbiórkę. W tym kontekście nadal pozostaje niejasna sytuacja wnioskodawcy jaki majątek nieruchomy posiada. Z jednej strony wskazuje, że żadnego następnie wskazuje jako majątek nieruchomy mieszkanie, a z pisma z dnia 12 maja 2014r. wynika, że zamieszkuje w domu. Przyjąć zatem należy, że skarżący zamieszkuje w domu (nie wskazuje jaki posiada tytuł prawny do tej nieruchomości) a zatem ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Mieszkanie natomiast jest wynajmowane co potwierdza zeznanie podatkowe żony skarżącego PIT-36 gdzie w pkt 6 najem lub dzierżawa wskazano stały przychód za lata 2012-2013 w wysokości 12.000 zł. A zatem żona skarżącego posiada majątek nieruchomy, który nie jest wykorzystywany celem zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych i może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżący osiąga niewielki dochód z tytułu świadczenia rentowego nie mniej jego żona jak wynika z zeznań podatkowych uzyskuje dochód w kwocie powyżej 4.000 zł brutto miesięcznie. Ponadto wniosek skarżącego obarczony jest istotną luką. Otóż skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. W wezwaniu natomiast w pkt 2 wyraźnie wskazano, że należy przedłożyć wszystkie rachunki bankowe wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie oświadczył natomiast, że osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają rachunków bankowych. Z treści skargi wynika natomiast, że żona skarżącego posiada przynajmniej jeden rachunek bankowy, którego jednak historii skarżący nie przedłożył. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.