I SA/Bd 217/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 22 kwietnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto z tytułu świadczenia emerytalnego matki. Skarżąca oświadczyła, że obecnie nie posiada żadnego zatrudnienia oraz nie otrzymuje żadnego zasiłku. Do dnia [...]2013r. była zatrudniona w firmie [...]. Jako majątek nieruchomy strona wskazała mieszkanie o pow. [...]m². Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jej sytuację finansową i majątkową. W odpowiedzi wnioskodawczyni przesłała kserokopie zeznań podatkowych za lata 2011-2012 z których wynika, że w 2011r. uzyskała dochód w kwocie [...]zł, a w 2012r. [...]zł. Przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego za 3 ostatnie miesiące. Z przedłożonych dokumentów wynika również, że skarżąca ponosi następujące koszty utrzymania: czynsz [...] zł, telefon [...] zł. Przedłożyła także fakturę korygującą za energie na kwotę [...] zł. Ponadto strona oświadczyła, że marcu 2013r. zaciągnęła kredyt tytułem spłaty pożyczki zaciągniętej u [...] na wpłatę zaliczki na podatek do Urzędu Skarbowego. Strona oświadczyła, że nie korzysta z pomocy rodziny, posiada samochód osobowy [...]., nie posiada statusu osoby bezrobotnej, albowiem jest na zwolnieniu lekarskim. Do chwili obecnej nie otrzymała z ZUS decyzji w sprawie zasiłku chorobowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Wskazać należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega badaniu z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie należy ponieść w konkretnym postępowaniu oraz możliwości finansowych wnioskodawcy. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis sądowy od skargi w wysokości 1.246 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W świetle powyższych ogólnych rozważań stwierdzić należało, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wnika z oświadczeń zawartych na urzędowym formularzu PPF skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł brutto z tytułu świadczenia emerytalnego matki. Co prawda wnioskodawczyni obecnie nie posiada zatrudnienia, nie mniej nie jest również osobą bezrobotną, albowiem pomimo wygaśnięcia stosunku pracy jest na zwolnieniu lekarskim i oczekuje na decyzję ZUS w sprawie wypłaty zasiłku chorobowego. Kluczowym jednak w sprawie jest, że strona wbrew oświadczeniu zawartemu na urzędowym wniosku formularza PPF posiada znaczne oszczędności. Jak wynika z przedłożonego rachunku bankowego na dzień [...]2013r. na jej rachunku bankowym znajduje się kwota [...]zł. W tym zakresie wymaga podkreślenia, że posiadanie oszczędności w zasadzie wyklucza przyznanie prawa pomocy, gdyż pomoc państwa może być przyznana jedynie ze względu na trudną sytuację osób, które nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem. W tym zakresie prawo pomocy nie może być przyznawane, gdy strona posiada dochody lub zgromadzone oszczędności pieniężne (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011r., sygn. akt I OZ 162/11, LEX nr 786724). Skarżąca nie wykazał przy tym, żadnych szczególnych i nadzwyczajnych wydatków, jak również konieczności zabezpieczenia powyższych środków na określone cele. Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie na koszty sądowe składa się tylko wpis od skargi w kwocie [...]zł, który jest dwudziestoczterokrotnie niższy od posiadanych oszczędności. Raz jeszcze zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Skarżąca natomiast nie wykazał, by poniesienie kosztów sądowych w jej sytuacji finansowej rodziło ryzyko powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji