I SA/Bd 224/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-06-08
Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Tomasz Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, uznając, że płatnik składek nie prowadził w listopadzie 2019 r. działalności gospodarczej o tym samym kodzie PKD, który był przeważający w listopadzie 2020 r., mimo że oba kody PKD (56.10.A i 56.29.Z) są wymienione w katalogu działalności uprawniających do zwolnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ rentowy błędnie zinterpretował art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, wprowadzając dodatkowy warunek dotyczący prowadzenia tej samej działalności gospodarczej w porównywanych okresach. Kluczowe jest, czy oba rodzaje działalności (zarówno ta z 2019 r., jak i ta z 2020 r.) są wymienione w katalogu uprawniającym do zwolnienia, a nie czy są to te same działalności. Ponadto, sąd stwierdził, że wpis do rejestru REGON nie jest niepodważalnym dowodem i organ powinien umożliwić stronie wykazanie faktycznego charakteru prowadzonej działalności innymi środkami dowodowymi, a także zastosować art. 79a § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji negatywnej.Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r., wskazując na prowadzenie działalności gastronomicznej (PKD 56.29.Z). Organ odmówił zwolnienia, ponieważ w listopadzie 2019 r. skarżąca prowadziła działalność z kodem PKD 56.10.A, a nie 56.29.Z, co uniemożliwiało potwierdzenie 40% spadku przychodów. Po zmianie kodu PKD na 56.29.Z w kwietniu 2020 r. (na wymóg banku), skarżąca nadal uważała, że spełnia przesłanki do zwolnienia. Organ utrzymał w mocy decyzję odmowną, argumentując, że w miesiącu spadku przychodów skarżąca nie prowadziła działalności o tym samym kodzie PKD, co w momencie ubiegania się o pomoc. Skarżąca wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję
Wnioskiem z [...] grudnia 2020 r. Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za osoby ubezpieczone za listopad 2020 r. We wniosku RDZ-B6 oświadczyła, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.29.Z.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołując się na art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19", odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z wniosku wynika, iż przeważający rodzaj działalności Wnioskodawczyni oznaczony jest kodem PKD 56.29.Z - Pozostała usługowa działalność gastronomiczna, a przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który został złożony wniosek jest niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej działalności w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Jednak po weryfikacji REGON organ ustalił, że w listopadzie 2019 r. Skarżąca nie wykonywała działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 56.29.Z i w związku z tym nie może potwierdzić, że przychód uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej działalności w listopadzie 2019 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wnioskodawczyni podała, że prowadzi działalność gospodarczą od [...] października 2019 r. Działalność ta została zarejestrowana z kodem PKD 56.10.A, ponieważ taką działalność prowadziła, tj. restauracje i inne placówki gastronomiczne. Wyjaśniła, że od tamtego czasu nie zmieniała ani profilu, jak również zakresu prowadzonej działalności. Zmianie uległ tylko kod PKD na 56.29.Z. Wynikało to z wymogów banku, w którym starała się o kredyt. Zdaniem Strony obydwa kody PKD, tj. 56.10.A i 56.29.Z są objęte zwolnieniem z obowiązku opłacania składek. Wskazała, że jej restauracja jest nieczynna od [...].10.2020r.; od tego czasu pozostaje bez pracy i możliwości zarabiania, a spadek przychodów wynosi nie 40%, ale 100%. Dlatego też uważa, że spełnia wszelkie przesłanki do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek ZUS.
Decyzją z [...] marca 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2021 r. Zakład podtrzymał dotychczasowe stanowisko, według którego płatnik w miesiącach, w których wskazuje spadek przychodów, musi prowadzić ten rodzaj działalności, w związku z którą ubiega się obecnie o pomoc. Przy czym nie musi to być działalność oznaczona kodem PKD jako przeważająca. Na podstawie danych dostępnych w CEIDG oraz rejestrze REGON Zakład ustalił, że w listopadzie 2020 r. Skarżąca wykonywała działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.29.Z oraz 56.30.Z, a w listopadzie 2019 r. wykonywała działalność oznaczoną kodem PKD 56.10.A i 56.30.Z. Zdaniem organu oznacza to, że w miesiącu, w którym wskazano na spadek przychodów, Strona nie prowadziła tego rodzaju działalności, w związku z którą ubiega się obecnie o pomoc.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca powtórzyła argumentację powołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie wskazała, że w roku 2019 posiadała kod PKD 56.10.A, czyli kod dla restauracji i innych placówek gastronomicznych.
W kwietniu 2020 r. zmieniła kod PKD na 56.29.Z, który jest również kodem dla placówek gastronomicznych. Podniosła, że dokonała zmiany, ponieważ tego oczekiwał bank, w którym starała się o kredyt. Skarżąca stwierdziła, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 152), kody PKD 56.10.A oraz 56.29.Z są objęte zwolnieniem z opłacania składek oraz przysługuje świadczenie postojowe przy spadku przychodu o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego z działalności gastronomicznej. Strona podkreśliła, że spełnia powyższą przesłankę, bowiem nie zmieniała profilu działalności, a spadek jej przychodów wynosi 100%. Podała, że działa dopiero od 2019r. i pandemia Covid-19 spowodowała liczne problemy finansowe, przy czym nie skorzystała z wielu form pomocy w ramach tarczy. Dlatego też wnosi o przyznanie wnioskowanego zwolnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
I.Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z [...] maja 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przy czym Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej jako: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sądowej kontroli została poddana decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca Skarżącej zwolnienia z opłacenia składek na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. Organ wskazał, że Skarżącej odmówiono zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek z uwagi na to, że na podstawie danych w CEIDG oraz rejestrze REGON Zakład ustalił, że w listopadzie 2020 r. Skarżąca wykonywała działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.29.A oraz 56.30.Z, a w listopadzie 2019 r. wykonywała działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A oraz 56.30.Z. Oznacza to, że w miesiącu, w którym wskazuje Skarżąca spadek przychodów nie prowadziła tego rodzaju działalności, w związku z którą ubiega się o pomoc. Skarżąca natomiast zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jaki w skardze podnosi, że prowadzi restaurację od [...] października 2019 r., którą zarejestrowała z kodem PKD-56.10.A, taki kod obejmował jej działalność - restauracje i inne placówki gastronomiczne. W kwietniu 2020 r. zmieniła kod PKD na 56.29.Z, który jest również kodem dla placówek gastronomicznych. Wskazała, że nie robi "nic innego, ciągle jest to restauracja na imprezy okolicznościowe, wciąż zamknięta jak inne w kraju." Dodała, że od tamtego czasu nie zmieniła ani profilu, ani zakresu prowadzenia swojej działalności; zmieniła kod PKD na 56.29.Z tylko dlatego, że starała się w banku o kredyt i żeby uzyskać dopłatę do tego kredytu zmieniła kod PKD, bo tak wymagał tego Bank. Dodała, że obydwa kody, tj. PKD 56.10.A i kod 56.29.Z są objęte zwolnieniem z opłacania składek.
II. Podać należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Na podstawie art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r.
Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Na tle ww. przepisów prawa powstaje pytanie czy rozpoznając wniosek strony, organ powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD do wpisu w CEIDG, dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej, czy też przyjąć kod PKD, odpowiadający rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.
Sąd zauważa, że podobne zagadnienie było już przedmiotem oceny wielu orzeczeń np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 maja 2021r. sygn. akt I SA/Sz 304/21, WSA w Bydgoszczy z 25 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 194/21. Sąd podziela stanowisko i argumentację w nich zaprezentowaną. Zdaniem tut. Sądu, zawarte w art. 31zo ustawy o COVID-19 sformułowanie - prowadzącego "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności", odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w art. 31zo ustawy o COVID - 19 (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek z art. 31zo ustawy o COVID -19), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013r., II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Wskazać należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa o COVID-19, nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009). W § 9 ww. rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON. Dlatego dokonując wykładni dyspozycji art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON. W świetle powyższego należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić na przyznanie pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też pomijać, że przepisy ustawy o COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie skutków społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Z podanych względów w ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Powyższe nie oznacza jednak aprobaty dla działania jakiego miała dopuścić się Skarżąca, ponieważ nie powinna ona zmieniać kodu, skoro faktycznie nie zmieniała profilu działalności. Usprawiedliwieniem dla takiego postępowania nie może być chęć dostosowania dokumentów do oczekiwań banku (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2021r. o sygn. akt I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 lutego 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 955/20).
W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym, w którym widoczna jest sprzeczność kodu PKD ustalonego na podstawie danych dostępnych w CEIDG oraz rejestrze REGON w listopadzie 2020 r. (kod PKD 56.29.A oraz 56.30.Z) a kodem w listopadzie 2019 r. (kod PKD 56.10.A oraz 56.30.Z), organ winien przed wydaniem decyzji, zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń, że faktycznie nie doszło do żadnej zmiany profilu działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 k.p.a.).Powyższy przepis stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Na organ nałożony został dodatkowy obowiązek polegający na wskazaniu stronie zależnych od niej przesłanek, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem. Przepis także nie ogranicza norm określonych w art. 8-10 oraz art. 77 k.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie. Pomimo wprowadzenia dodatkowego obowiązku dla organu, nadal aktualne pozostają zawarte w art. 10 § 2 i 3 k.p.a. regulacje dotyczące odstąpienia od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Przedłożenie dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek nastąpić powinno w terminie wyznaczonym stronie przez organ na wypowiedzenie się przez nią co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Jak wyżej wskazano, z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r.). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy o COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy o COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, jako przeważającą, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON. Zatem można podważyć
w niebudzący wątpliwości sposób, aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie do stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Ocena czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a.
III. Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą, wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ przed wydaniem decyzji obowiązany jest zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń, że faktycznie nie doszło do żadnej zmiany profilu działalności gospodarczej od listopada 2019 r. (kod PKD 56.10.A oraz 56.30.Z). W przypadku wykazania tej okoliczności organ przyjmie jako prowadzoną przez ww. okres działalność gospodarczą oznaczona kodem PKD 56.10.A oraz 56.30.Z. i tym samym, że Skarżącej przysługuje prawo do zwolnienia.
W przypadku niewykazania przez Skarżącą tej okoliczności, organ przyjmie, że doszło do zmiany profilu działalności z kodu PKD 56.10.A oraz 56.30.Z na kod PKD 56.29.A oraz 56.30.Z. Niemniej jednak i w tym przypadku także organ przyjmie, że Skarżąca ma prawo do zwolnienia z opłacenia składek, skoro zarówno jeden jak i drugi rodzaj działalności gospodarczej jest wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19. W ocenie Sądu analizowany przepis nie stawia warunku, aby przychód uzyskany w listopadzie 2019 r. był również przychodem z "tej" samej kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Przepis art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19 stanowi o tym, że przychód uzyskany w listopadzie z tej działalności ma być niższy od przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Ustawodawca nie powtórzył zwrotu "z tej działalności", zatem literalna wykładnia przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID prowadzi do wniosku, że przychód z kwalifikowanej działalności jest przyrównywany do przychodu z działalności w 2019 r. Okoliczność, czy w listopadzie 2019 r. i w listopadzie 2020 r. płatnik składek prowadził kwalifikującą go do zwolnienia tę samą działalność gospodarczą pozostaje bez znaczenia i jest nadmiernym warunkiem stawianym przez organ niedającym się wyinterpretować z analizowanego przepisu. Istotna w tej sprawie jest okoliczność, że zarówno w 2019 r. i w 2020 r. była to działalność kwalifikująca się do zwolnienia. Zdaniem Sądu, gdyby intencją ustawodawcy było przyrównanie przychodu z działalności kwalifikowanej do przychodu z tego rodzaju działalności sprzed roku, czyli z listopada 2019 r., w końcowej części użyłby także sformułowania "tej działalności". Skoro takie sformułowanie przez ustawodawcę nie zostało użyte, to nie sposób jest domniemywać tego warunku przyznania zwolnienia od opłacania składek, tym bardziej w sytuacji, że obydwa rodzaje działalności objęte są zwolnieniem.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję dokonał błędnej wykładni prawa materialnego, tj. przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID, gdyż sformułował dodatkowy warunek przyznania zwolnienia nieznany tej ustawie. Z uwagi jednak na okoliczność, że Skarżąca podnosi, iż nie doszło do zmiany profilu działalności, to należy jej umożliwić wykazanie tej okoliczności. Dopiero w przypadku niewykazania takiego stanu rzeczy, organ obowiązany jest przyjąć, że Skarżąca ma prawo do zwolnienia, bowiem obydwa rodzaje działalności objęte są zwolnieniem.
W związku z powyższym doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym rodzaju wykonywanej przez Skarżącą działalności.
IV. Stronie skarżącej natomiast wyjaśnić należy, że katalog dowodów jest otwarty i w celu wykazania profilu prowadzonej działalności gospodarczej, może przedstawić organowi np. dokumenty w postaci umowy najmu lokalu, umowy o dostawę prądu, dokumenty z kontroli organów podatkowych (lub innych organów kontrolnych), zdjęcia, foldery reklamowe, z których wynikałoby, że prowadzi dany rodzaj działalności.
Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem prawnym i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją, podając przyczyny, które skłoniły do tego sąd. Sąd administracyjny nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, gdyż to należy do uprawnień ZUS.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a, uwzględnił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło