I SA/Bd 225/25

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-06-10

Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Joanna Ziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu płatności ekologicznej w zmniejszonej wysokości i nałożeniu sankcji finansowej, uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości w zakresie deklarowanej powierzchni działek, obsady roślin, zabiegów pielęgnacyjnych oraz elementów krajobrazu rolniczego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczące przyznawania płatności ekologicznych oraz rozporządzenia Komisji UE w zakresie systemów zarządzania i kontroli. Stwierdzone nieprawidłowości, takie jak "przedeklarowanie" powierzchni, brak wymaganej obsady roślin, niewykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych oraz niezachowanie elementów krajobrazu rolniczego, uzasadniały zmniejszenie przyznanej płatności i nałożenie sankcji. Raport z kontroli, jako dokument urzędowy, został uznany za wiarygodny dowód, a zarzuty skarżącej dotyczące błędów pomiarowych, braku uwzględnienia suszy czy kompetencji kontrolerów nie znalazły potwierdzenia.
Stan faktyczny
Skarżąca M. W. wniosła o przyznanie płatności ekologicznej na 2023 r. w ramach PROW 2014-2020. Organ I instancji przyznał płatność w obniżonej wysokości z powodu stwierdzonych nieprawidłowości i nałożył sankcje. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie powierzchni działek, nieuwzględnienie suszy oraz nieprawidłowe naliczenie sankcji. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu z dnia 19 lutego 2025 r. nr 9002-2025-000053 w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na 2023 r. oddala skargę W dniu [...] maja 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek M. W. o przyznanie płatności na rok 2023. Z deklaracji zawartej we wniosku wynikało, że producent rolny ubiegał się m.in. o przyznanie płatności ekologicznej w ramach PROW 2014-2020, w tym o przyznanie kosztów transakcyjnych na rok 2023. W szczególności skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności ekologicznej: - w pakiecie 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji dla wariantu 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji oraz - w pakiecie 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji dla wariantu 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji. Po przeprowadzeniu wszystkich wymaganych kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu [...] czerwca 2024 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej na rok 2023. Na mocy ww. decyzji organ I instancji przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2023 w łącznej wysokości [...] zł. W wyniku wniesionego odwołania Inne decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania, uwzględniającego ustalenia poczynione w następstwie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika, a także weryfikacji uwag producentki wniesionych do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał skarżącej płatność ekologiczną na rok 2023 w łącznej wysokości [...] zł, w tym w wariancie 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz w wariancie 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję wieloletnią w wysokości [...] zł. Organ I instancji ustalił także obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym w pakiecie 4. na powierzchnię równą 2,85 ha oraz obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym w pakiecie 10. na powierzchnię równą 14,62 ha. Mając na uwadze § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (dalej: "rozporządzenie ekologiczne") Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał stronie również kwotę przeznaczoną na refundację kosztów poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. Organ wskazał, że w odniesieniu do pakietu 4. strona zadeklarowała działkę rolną B. W trakcie kontroli w ramach rolnictwa ekologicznego PROW 14-20 dla działki rolnej B stwierdzono brak wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych polegających na usuwaniu odrostów i samosiewów. Osoby realizujące kontrolę policzyły wszystkie krzaki jeżyny - suma wynosi [...] szt. krzaków. Następnie na podstawie uzyskanych wyników z pomiaru powierzchni została obliczona obsada na przedmiotowej działce rolnej wynosząca [...] szt./ha. W trakcie kontroli na miejscu osoby realizujące kontrolę stwierdziły znaczące różnice pomiędzy planem ekologicznym, a rok później sporządzonym planem rolnośrodowiskowym, dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie kontroli, w tym Planu Ekologicznego oraz Planu Rolnośrodowiskowego, co potwierdza ww. i ujęte w raporcie pokontrolnym nieprawidłowości. Mając na uwadze powyższe przyznana beneficjentce pomoc ekologiczna w wariancie 4.1.2 została zmniejszona o kwotę [...]zł. Ostatecznie, płatność ekologiczna w ramach pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji w wariancie 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji została przyznana stronie w kwocie [...]zł, z uwzględnieniem kosztów transakcyjnych w wysokości [...] zł. W odniesieniu do pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji dla wariantu 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji strona zadeklarowała trzy działki rolne: F, H i K. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w ramach rolnictwa ekologicznego PROW 14-20 oraz kontroli administracyjnej w odniesieniu do ww. działek rolnych ustalono, że: powierzchnia stwierdzona działki rolnej F zadeklarowanej na obszarze 6,62 ha, wynosi 6,42 ha; powierzchnia stwierdzona działki rolnej H zadeklarowanej na obszarze 1,10 ha, wynosi 0,93 ha; natomiast powierzchnia stwierdzona działki rolnej K zadeklarowanej na obszarze 6,90 ha, wynosi 6,58 ha. W związku z powyższym dla zadeklarowanego przez beneficjentkę wariantu 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji nastąpiło "przedeklarowanie" powierzchni wynoszące łącznie 0,69 ha. W powierzchniach działek rolnych F, H, i K nie uwzględniono obszarów nieużytkowanych rolniczo - nie kwalifikujących się do płatności takich jak: powierzchnie pod budynki gospodarskie, obszarowe i pasowe wyłączenia w postaci skupisk drzew i krzewów oraz obszary bez nasadzeń drzew czereśni. W związku z powyższym organ odwoławczy za całkowicie prawidłowe uznał zastosowanie dla przedmiotowych działek rolnych kodu pokontrolnego DR+13, oznaczającego, że zadeklarowane powierzchnie działek rolnych F, H i K są większe od powierzchni stwierdzonej, odpowiednio o 0,20 ha, 0,17 ha i 0,32 ha. Z uwagi na powyższe ustalenia oraz treść art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: "rozporządzenie nr 640/2014") po uwzględnieniu wyników kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu, powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności ekologicznej do pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji w wariancie 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji wyniosła 12,55 ha. Organ wyjaśnił, że podczas przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej, kontroli w ramach rolnictwa ekologicznego PROW 14-20 dla działki rolnej H osoby realizujące kontrolę zliczyły wszystkie drzewa czereśni w sadzie - suma wynosi 335 szt. Następnie na podstawie uzyskanych wyników z pomiaru powierzchni sadu na działce rolnej H obliczona została obsada drzew czereśni dla przedmiotowej działki wynosząca 360 szt./ha, co stanowi 80,05% obsady jaką powinien posiadać rolnik na całej działce rolnej. Najwyższa wartość brakującej obsady w przeliczeniu na całą działkę rolną wynosi 19,95%. Dodatkowo, w trakcie kontroli na miejscu osoby realizujące kontrolę stwierdziły znaczące różnice pomiędzy planem ekologicznym, a rok później sporządzonym planem rolnośrodowiskowym, dokumentacji przedstawionej przez stronę w trakcie kontroli, w tym Planu Ekologicznego oraz Planu Rolnośrodowiskowego, co potwierdza ww. i ujęte w raporcie pokontrolnym nieprawidłowości. Mając na uwadze powyższe przyznana beneficjentce pomoc ekologiczna w wariancie 10.1.1 została zmniejszona o kwotę [...]zł. Ostatecznie, płatność ekologiczna w ramach pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji dla wariantu 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji została przyznana stronie w kwocie [...]zł, z uwzględnieniem kosztów transakcyjnych w wysokości [...] zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, w wyniku rozpatrzenia całości zgromadzonego w niniejszym postępowaniu materiału dowodowego stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. prawidłowo i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa podjął rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji przyznając stronie płatność ekologiczną na rok 2023 w łącznej wysokości [...] zł z jednoczesnym nałożeniem na producentkę sankcji finansowej w kwocie [...]zł. Skarżąca w skardze do tut. Sądu zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i działanie w sprawie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy i podnoszone w toku postępowań stanowiska skarżącej jasno wskazują na błędne wyliczenie powierzchni, które zdecydowały o określonej wysokości płatności oraz nieuwzględnienie złożonego przez skarżącą oświadczenia o wystąpieniu suszy; 2) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołuje się organ, a tym samym brak de facto zebranego materiału dowodowego i w związku z tym nie podjęto wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy; 3) naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji, zwłaszcza brak wskazania konkretnych dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie oraz dowód, którym odmówił wiary; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 12 ust. 1, § 13, § 16, § 30 ust. 1, 1a oraz § 31a rozporządzenia ekologicznego poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że miały miejsce niezgodności pomiędzy obszarem zgłoszonym we wniosku a kontrolą przeprowadzoną przez organ I instancji i ustaleniem mniejszego obszaru w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] czerwca 2024 r. w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020), a tym samym utrzymanie tej decyzji w mocy; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 rozporządzenia delegowanego nr 640/2014 oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 przez bezpodstawne obciążenie skarżącej karą administracyjną. W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie spawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 119 pkt 2 p.p.s.a, gdyż w odpowiedzi na skargę organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżąca poinformowana o wniosku organu, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2025 r. zrzekła się rozprawy. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyznał skarżącej płatność ekologiczną w zmniejszonej wysokości z powodu stwierdzonych nieprawidłowości i wymierzył jej sankcję. We wniosku o przyznanie płatności ekologicznej na 2023 r. M. W. ubiegała się o płatność do dwóch pakietów: pakietu 4. Uprawy sadownicze w okresie konwersji w wariancie 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji oraz pakietu 10. Uprawy sadownicze po okresie konwersji w wariancie 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, uwzględniającego ustalenia poczynione w następstwie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika, a także weryfikacji uwag producentki wniesionych do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał M. W., wskutek stwierdzonych nieprawidłowości i dokonanych zmniejszeń, płatność ekologiczną na 2023 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym w wariancie 4.1.2. Uprawy jagodowe w okresie konwersji w wysokości [...] zł i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, natomiast w wariancie 10.1.1. Podstawowe uprawy sadownicze po okresie konwersji - w wysokości [...] i wymierzył sankcję w kwocie [...]zł. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał stronie również kwotę przeznaczona na refundację kosztów poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Należy zauważyć, że zasady przyznawanie płatności ekologicznej w ramach PROW 2014-2020 zawarte są zarówno w przepisach prawa krajowego, jak i prawodawstwie wspólnotowym. Spośród przepisów prawa krajowego zasady te zawarte są w szczególności w rozporządzeniu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W odniesieniu do pakietu 4. wariantu 4.1.2. podczas przeprowadzonej kontroli w odniesieniu do działki rolnej B stwierdzono brak przestrzegania wymogów oznaczonych kodami: 1)E_5_w - rolnik wykonuje corocznie na plantacji zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, w szczególności usuwa odrosty i samosiewy oraz E_15_w - rolnik wykonuje wszystkie zbiegi pielęgnacyjne, w szczególności usunięcie odrostów i samosiewów, formowanie korony drzew lub przycięcie krzewów po posadzeniu w celu wzmocnienia pędów. W tym względzie na działce rolnej B stwierdzono brak wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych polegających na usuwaniu odrostów i samosiewów. 2) E_9_w - rolnik utrzymuje minimalną obsadę krzewów ukorzenionych i spełniających wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, która zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia ekologicznego wynosi 2.500 szt./ha. Minimalna obsada jeżyn z uwzględnieniem 10% tolerancji wynosi 2.250 szt./ha. W tym względzie osoby realizujące kontrolę policzyły wszystkie krzaki jeżyn – ich suma wynosi [...] szt. Następnie na podstawie uzyskanych wyników z pomiaru powierzchni została obliczona obsada na przedmiotowej działce rolnej wynosząca [...] szt./ha. Stanowi to 88,74% obsady jaką powinien posiadać rolnik na całej działce. 3) E_13_o - rolnik zachowuje elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności ekologicznej. W tym względzie osoby realizujące kontrolę stwierdziły znaczące różnice pomiędzy planem ekologicznym, a rok później sporządzonym planem rolnośrodowiskowym. Jak stanowi § 30 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów, płatność ekologiczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w pomniejszonej wysokości. Zgodnie z załącznikiem nr 10 do rozporządzenia ekologicznego w przypadku: - niewykonania któregokolwiek z zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych, w szczególności nieusunięcia odrostów i samosiewów, lub wykonanie ich niezgodnie ze wskazaniami doradcy rolnośrodowiskowego określonymi w planie działalności ekologicznej, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 13% (E_5_w), - niewykonania któregokolwiek z zabiegów pielęgnacyjnych, w szczególności nieusunięcie odrostów i samosiewów, nieuformowanie korony drzew lub nieprzycięcie krzewów po posadzeniu w celu wzmocnienia pędów, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 13% (E_15_ w), - krzewów, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c załącznika nr 2 do rozporządzenia ekologicznego, jest mniej, niż jest wymagane o więcej niż 10%, lecz nie więcej niż o 20%, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 30% (E_ 9_w). W myśl natomiast § 30 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli rolnik przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, płatność ekologiczna przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% (E_13_o). W rezultacie organ zasadnie zmniejszył przyznaną skarżącej pomoc ekologiczną w wariancie 4.1.2 i przyznał ją w wysokości [...] zł. W odniesienie do pakietu 10. wariantu 10.1.1. w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, że: - powierzchnia stwierdzona działki rolnej F zadeklarowanej na obszarze 6,62 ha, wynosi 6,42 ha, - powierzchnia stwierdzona działki rolnej H zadeklarowanej na obszarze 1,10 ha, wynosi 0,93 ha, - powierzchnia stwierdzona działki rolnej K zadeklarowanej na obszarze 6,90 ha, wynosi 6,58 ha. W związku z powyższym dla zadeklarowanego przez beneficjentkę wariantu 10.1.1. nastąpiło "przedeklarowanie" powierzchni wynoszące łącznie 0,69 ha. Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub 2 ha, ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego, pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych do płatności ekologicznej w wariancie 10.1.1, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 4,95%. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zastosował powyższy przepis i zasadnie dokonał zmniejszenia płatności w związku z różnicą między deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek. Nadto, podczas przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym M. W. kontroli w odniesieniu do działki rolnej H stwierdzono brak przestrzegania wymogu oznaczonego kodem: 1) E_7_w - rolnik utrzymuje minimalna obsadę drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, których uprawa jest prowadzona nie krócej niż rok. Wskazać należy, że zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia ekologicznego minimalna obsada drzew czereśni wynosi 500 szt./ha. Minimalna obsada drzew czereśni z uwzględnieniem 10% tolerancji wynosi 450 szt./ha. W trakcie kontroli w gospodarstwie producentki osoby realizujące kontrolę zliczyły wszystkie drzewa czereśni w sadzie – ich suma wynosi 335 szt. Następnie na podstawie uzyskanych wyników z pomiaru powierzchni sadu na działce rolnej H obliczona została obsada drzew czereśni dla przedmiotowej działki wynosząca 360 szt./ha, co stanowi 80,05% obsady jaką powinien posiadać rolnik na całej działce rolnej. Najwyższa wartość brakującej obsady w przeliczeniu na całą działkę rolną wynosi 19,95%. 2) E_13_o - rolnik zachowuje elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności ekologicznej. W tym względzie osoby realizujące kontrolę stwierdziły znaczące różnice pomiędzy planem ekologicznym, a rok później sporządzonym planem rolnośrodowiskowym, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Należy zauważyć, że w myśl § 30 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, jeżeli rolnik przekształcił którykolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych lub nie zachował któregokolwiek z określonych w planie działalności ekologicznej elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 3, płatność ekologiczna przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% (E_13_o). W rezultacie organ zasadnie zmniejszył przyznaną skarżącej pomoc ekologiczną w wariancie 10.1.1. i przyznał ją w wysokości [...] zł. W skardze strona nie zgadza się z wydaną przez organ odwoławczy decyzją, a przede wszystkim z ustaleniami, które zawarte zostały w raporcie z kontroli na miejscu. Główne zarzuty dotyczą osób wykonujących kontrole w terenie i nieprawidłowego pomiaru działek rolnych oraz sposobu wykonania zdjęć w terenie. Skarżąca podtrzymuje swoje uwagi, które wniosła w m.in. pismach z dnia [...] grudnia 2023 r., [...] grudnia 2023 r., [...] marca 2024 r. W odniesieniu do pomiaru działek, w wyniku przeprowadzanej kontroli na miejscu w ramach rolnictwa ekologicznego ustalono, że: - powierzchnia stwierdzona działki rolnej F wynosi 6,42 ha. Pomiar zewnętrznej granicy działki wykonany został po istniejącym ogrodzeniu plantacji, natomiast pozostały wektor pomiaru znajdował się między uprawą sadowniczą a istniejącym ugorem, na którym stał budynek gospodarczy. Do powierzchni pasów bocznych ww. działki wliczono obszar utrzymany w dobrej kulturze rolnej, natomiast poza pomiarem pozostał teren porośnięty chwastami oraz znacznie zakrzaczony, na którym nie były wykonywane zabiegi agrotechniczne, - powierzchnia stwierdzona działki rolnej H wynosi 0,93 ha. Pomiar zewnętrzny przeprowadzono po ogrodzeniu, natomiast na pozostałej części pomiar został wykonany po uprawie sadowniczej graniczącej z siedliskiem oraz ugorem. W pomiarze uwzględniono pasy manewrowe oraz zewnętrzne pasy brzeżne niezbędne do obsługi plantacji, - powierzchnia stwierdzona działki rolnej K wynosi 6,58 ha. Pomiar zewnętrzny wykonany został po istniejącym ogrodzeniu sadu, natomiast pozostałe granice zostały wyznaczone po uprawie, która graniczyła z terenem zadrzewionym i zakrzaczonym, stawem oraz siedliskiem. Ustalono, iż w północno - zachodniej części działki rolnej K znajduje się teren, na którym nie była posadzona uprawa sadownicza (co obrazują ortofotomapy zarówno aktualne jak i archiwalne), jest to obszar stanowiący ugór oraz mieszankę wieloletnią traw. Dla przedmiotowej działki dokonano szczegółowej analizy szerokości technicznych pasów manewrowych niezbędnych do prowadzenia prac pielęgnacyjnych w sadzie oraz dokonano ich weryfikacji ze względu na spełnianie wymogów dobrej kultury rolnej. Jak z powyższego wynika pomiar działek rolnych F, H i K nie uwzględniał obszarów nieużytkowanych rolniczo, nie kwalifikujących się do płatności takich jak: powierzchnie pod budynki gospodarskie, wyłączenia w postaci skupisk drzew i krzewów (jeśli ich łączna powierzchnia przekracza 100m2) oraz obszary bez nasadzeń drzew czereśni lub krzewów jeżyny, co zostało odzwierciedlone w sporządzonych szkicach oraz dokumentacji fotograficznej. Podkreślenia też wymaga, iż pomiary działek rolnych w gospodarstwie beneficjentki zostały wykonane przy użyciu odbiornika [...], który pozwala uzyskać pozycjonowanie najwyższej precyzji. Szczegółowo do podniesionych we wskazanych pismach zarzutów i uwag do raportu z kontroli odniósł się kierownik Biura Kontroli na Miejscu w pismach z dnia [...] lutego 2024 r. (k. 59-66 akt adm.) oraz z dnia [...] czerwca 2024 r. (k. 94-99 akt adm.). Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę treść tych pism oraz zawartą w niej dokumentację zdjęciową, stwierdzić należy, że inspektorzy terenowi dokonali właściwej oceny kontrolowanych działek rolnych zarówno pod względem deklarowanej uprawy sadowniczej, jak i utrzymania działek w dobrej kulturze rolnej. Odnosząc się z kolei do podważanej przez stronę mocy dowodowej sporządzonego raportu z czynności kontrolnych, podkreślić trzeba, że to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności pomocy z warunkami jej przyznania. W sytuacji gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości - gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osobę spełniającą ustawowe warunki – nie ma podstaw do odmówienia mu mocy dowodowej. O wadze tego dowodu świadczy fakt, że kontrole mogą być przeprowadzane przez określone podmioty, wyspecjalizowane, bezstronne, stąd - co do zasady - przypisuje się im wiarygodność. Dowodom w postaci raportu z czynności kontrolnych z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, bezstronne, co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Raport z czynności kontrolnych jest dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1069/15; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 818/16). Raport z kontroli przeprowadzonej u skarżącej przedstawia stan upraw, sposób pomiarów działek oraz spostrzeżenia kontrolerów, a ich obserwacje znajdują potwierdzenie w materiale zgromadzonym w aktach sprawy. W toku postępowania wykonano zdjęcia działek oraz szkice z ich pomiaru. Niewątpliwie wynikające z protokołu kontroli ustalenia, co do stwierdzonych nieprawidłowości mogą być podważone. Niemniej jednak inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Zdaniem Sądu, skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń z kontroli. W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 2). W świetle powyższego obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie. Organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy ani też z własnej inicjatywy pouczania strony, czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) została bowiem w postępowaniu o przyznanie płatności zredukowana do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1367/18). Tym samym podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. są chybione. Nie jest też zasadny zarzut braku uwzględnienia przez organ suszy w gospodarstwie rolnym skarżącej. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się "Oświadczenie o zaistniałych okolicznościach: siła wyższa/wyjątkowe okoliczności" z dnia [...] marca 2024 r., w którego treści skarżąca podaje, iż na terenie jej gospodarstwa w 2023 r. wystąpiła klęska suszy. Do przedmiotowego pisma strona dołączyła protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą w 2023 r. oraz informację o uprawach i szkodach powstałych w wyniku suszy. Ww. oświadczenie wraz z załącznikami stanowiło uzupełnienie do złożonego przez M. W. w dniu [...] marca 2024 r. "Wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. niekorzystnych zjawisk atmosferycznych." Powyższe dokumenty pozostają natomiast bez wpływu na niniejsze postępowanie i rozstrzygnięcie w zakresie płatności ekologicznej. Należy zauważyć, że w skardze, akcentując fakt wystąpienia suszy w gospodarstwie skarżącej, nie wyjaśniono w jaki sposób zdarzenie to miało wpływ na nieprawidłowe deklarowanie przez stronę powierzchni działek oraz inne stwierdzone uchybienia, np. brak utrzymywania minimalnej obsady krzewów czy nieusuwanie odrostów i samosiewów. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut braku formalnego włączenia postanowieniem dowodów, na które powołuje się organ, jak również wydania decyzji pierwszoinstancyjnej z uchybieniem terminu. W skardze nie wykazano w jaki sposób uchybienia te mogłyby wpłynąć na wynik sprawy. Nie można także podzielić zawartego w piśmie strony z dnia [...] czerwca 2024 r. zarzutu braku kompetencji inspektorów do przeprowadzenia kontroli. Uzasadnieniem braku ich kompetencji ma być np. to, że podnoszona przez inspektorów kwestia zachwaszczenia gruntu jest – jak to stwierdzono w tym piśmie – niedorzeczna, bo w "uprawie ekologicznej, zwłaszcza przy kontroli późną jesienią, należy spodziewać się okrywy roślinnej (chwastów)". Zdaniem Sądu, raport z kontroli został sporządzony przez wyspecjalizowaną jednostkę – Biuro Kontroli na Miejscu i nie ma podstaw do podważania kompetencji inspektorów, zwłaszcza nie dowodzi tego powyższa wypowiedź skarżącej. Wbrew również twierdzeniom zawartym w skardze o wadliwości ustaleń organu nie świadczy sposób wykonania zdjęć. Organ prawidłowo nałożył też na stronę karę administracyjną na podstawie § 31 ust. 1a rozporządzenia ekologicznego oraz art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia nr 640/2014. Należy zauważyć, że zgodnie z § 31a rozporządzenia ekologicznego, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania ekologicznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność ekologiczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 30 ust. 1-9 oraz 12 i 13 rozporządzenia ekologicznego stosuje się odpowiednio. W świetle dokonanych przez organ ustaleń, podniesiony w skardze zarzut naruszenia tego przepisu jest nieuzasadniony. W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło