I SA/Bd 226/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska - Wasilewicz Asesor sądowy Ewa Kruppik – Świetlicka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2008r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia z ubezpieczenia społecznego oddala skargę I SA/Bd 226/08 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia [...] w sprawie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia z ubezpieczenia społecznego ze składnika majątku zobowiązanej - B.G.. W uzasadnieniu organ przywołał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] , wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku ww. celem wyegzekwowania od niej należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich w kwocie należności głównej 7.204,50zł. W związku z powyższym w toku tego postępowania, zawiadomieniem z dnia 11 maja 2007 r. Nr [...] dokonano zajęcia rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, a zawiadomieniami z dnia : 24 maja 2007 r. [...] oraz 8 sierpnia 2007 r. [...] dokonano zajęcia : • wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, • zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za rok 2006 • oraz zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 14 maja 2007r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w I.. Pismem z dnia 2 lipca 2007r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie z egzekucji środków na rachunku bankowym, wskazując, iż rachunek ten jest rachunkiem bankowym jej firmy i jego zajęcie uniemożliwia prowadzenie przez nią działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił zwolnienia z egzekucji środków zgromadzonych na rachunku bankowym, uzasadniając swoje stanowisko brakiem zgody wierzyciela w tym przedmiocie. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła zażalenie pismem z dnia 8 listopada 2007r. wnosząc o : • jego zmianę w całości, poprzez zwolnienie spod zajęcia zarówno środków zgromadzonych na rachunku bankowym jak i świadczenia emerytalnego; • bądź o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jednocześnie w tym samym piśmie złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zażalenie powyższe zostało, zgodnie z właściwością rzeczową przekazane do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Natomiast wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego rozpatrzył organ egzekucyjny i w dniu 6 grudnia 2007 r. wydał postanowienie Nr [...] , odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązana zaskarżyła także i to rozstrzygnięcie, ale Dyrektor Izby Skarbowej - postanowieniem z dnia [...] nr [...] - zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. Organ egzekucyjny rozpatrzył także wniosek o zwolnienie z egzekucji administracyjnej świadczenia emerytalnego i postanowieniem z dnia 28 grudnia 2008r. nr [...] , odmówił zwolnienia z egzekucji ww. świadczenia. Postanowienie powyższe pismem z dnia 16 stycznia 2008r. zostało zaskarżone. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, iż w jej opinii doszło do naruszenia przepisów art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez podjęcie działań egzekucyjnych polegających na zajęciu świadczenia emerytalnego zobowiązanej bez wniosku wierzyciela – tj. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Stwierdziła ponadto, że pierwotny wniosek był wnioskiem m.in. o zwolnienie spod zajęcia tego świadczenia, czego organ pierwszej instancji w ogóle nie zbadał. Ponadto, w jej ocenie, naruszone zostały także art. 3 § 1 i art. 7 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez : 1. egzekwowanie obowiązku, który nie istnieje bo nie wynika z żadnej decyzji administracyjnej, czy postanowienia; 2. poprzez stosowanie egzekucji z rachunku bankowego podmiotu, który nie istnieje, bo działalność , którą prowadziła została zlikwidowana; Mając powyższe na względzie zobowiązana wniosła o : • umorzenie postępowania egzekucyjnego, • zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie spod zajęcia egzekucyjnego : a/ środków na rachunku bankowym b/ świadczenia emerytalnego, • względnie o : • uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Do zażalenia załączyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 648/07. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując powyższe odwołanie przywołał treść art. 13 § 1 cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. )i wskazał, że zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego może nastąpić w przypadku równoczesnego zaistnienia trzech przesłanek : 1. zobowiązany złożył wniosek o zwolnienie spod egzekucji, 2. za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego, 3. wierzyciel wyraził zgodę na zwolnienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. zważywszy, na fakt, że zobowiązana nie przedłożyła zgody wierzyciela, pismem z dnia [...] nr [...] , zwrócił się do niego z prośbą o zajęcie stanowiska w kwestii zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - postanowieniem z dnia [...] nr [...] - odmówił wyrażenia wnioskowanej zgody. W uzasadnieniu organ wskazał, że "ewentualne pozytywne załatwienie wniosku zobowiązanej i byłoby istotnym naruszeniem interesu wierzyciela, którego prawnym i ekonomicznym obowiązkiem jest skuteczne podejmowanie czynności w celu uzyskania należnej zapłaty. Stwierdził ponadto, że nie ulega wątpliwości, iż czynności wierzyciela są zgodne z obowiązującymi przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także z przepisami /art. 36 i 37/ ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz. U. Z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.)". W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że przesłanki zwolnienia z egzekucji administracyjnej świadczenia z ubezpieczenia społecznego nie wystąpiły. Brak zgody wierzyciela na wnioskowane przez zobowiązaną zwolnienie z egzekucji świadczenia z ubezpieczenia społecznego spowodował, że organ egzekucyjny obowiązany był wydać postanowienie odmawiające uwzględnienia wniosku strony. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy zarzut, jakoby organ egzekucyjny "niezbyt dokładnie zapoznał się z wnioskiem zobowiązanej", ponieważ na dzień złożenia wniosku tj. 02 lipiec 2007r. organ egzekucyjny nie podjął jeszcze działań zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z tytułu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, które dokonano dopiero zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2007 r. Nr [...] . W piśmie z dnia 8 listopada 2007 r. (zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia 19 października 2007r. Nr [...] wnioskowano o zwolnienie spod egzekucji administracyjnej tego składnika majątku. Wyjaśniono także, że organ egzekucyjny nie jest ograniczony wnioskiem wierzyciela, co do możliwości zastosowania środków egzekucyjnych. Realizując przekazany przez wierzyciela tytuł wykonawczy może zastosować wszystkie środki wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a cyt. ustawy. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem zastosowanie takich środków egzekucyjnych, które bezpośrednio zmierzają do wykonania obowiązku. Natomiast podnoszone w zażaleniu okoliczności nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej stanowią zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ten zaś środek zaskarżenia był już przedmiotem rozpatrzenia i Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił uznania zarzutów. Ponadto, polemizując z twierdzeniami strony, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że załączony do zażalenia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 października 2007 r. Sygn. akt II SA/Wa 648/07 nie rozstrzyga kwestii związanej z istnieniem obowiązku dochodzonego w trybie przedmiotowej egzekucji administracyjnej. W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji i wniosła o: 1. uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organy pierwszej instancji w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, 2. jeżeli wniosek ten nie zostanie uwzględniony i akta sprawy, wraz z odpowiedzią na skargę, przekazane zostaną do sądu, o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, 3. w przypadku nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności o uchylenie decyzji organu wydanej w II instancji oraz decyzji organu I instancji. 4. o prowadzenie rozprawy również pod jej nieobecność. W uzasadnieniu skargi, strona podtrzymała pogląd, że jej "pierwotny" wniosek dotyczył zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego, co oznacza, że organ egzekucyjny nie zapoznał się dokładnie z tym wnioskiem, a także z wnioskiem wierzyciela, który nie wnosił o zajęcie emerytury, pomimo, że organ egzekucyjny jest jego żądaniem związany. Ponadto zarzuciła, że zostały zajęte środki na rachunku, który był "przeznaczony" na jej działalność gospodarczą, a wobec tego z uwagi na fakt, że zaprzestała prowadzenia tej działalności obecnie likwiduje ten rachunek co oznacza, że rachunek ten należy do podmiotu, który nie istnieje. W opinii strony egzekwowany obowiązek nie istnieje, gdyż jest brak ostatecznej decyzji administracyjnej lub postanowienia, z którego wynikałby ten obowiązek, a w jej ocenie nie wynika on z mocy prawa. Tym samym egzekucja jest niedopuszczalna. Na poparcie swoich twierdzeń strona ponownie powołała się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2007r. sygn. akt II SA/Wa 648/07, który również został załączony do skargi. Organ w odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Istota sporu sprowadza się do oceny czy organy zasadnie odmówiły skarżącej zwolnienia z egzekucji składnika majątkowego, jakim jest świadczenie z ubezpieczenia społecznego. Przedmiotem rozważań Sądu jest zatem tylko ww. kwestia. W myśl przepisu art. 13 § 1 cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ) zwolnienie z egzekucji jest możliwe wówczas, gdy spełnione zostaną wymienione w tym przepisie przesłanki, w tym uzyskana zostanie zgoda wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy wierzyciel nie wyraził takiej zgody, a zatem uznać należało, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego, a tym samym orzeczenie wydane w tym przedmiocie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we Inowrocławiu należało utrzymać w mocy. W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi, iż organ egzekucyjny może stosować tylko te środki egzekucyjne, które wskazane zostały przez wierzyciela – należy zaznaczyć, że pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. Organ egzekucyjny, celem wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym, może stosować wszystkie środki egzekucyjne przewidziane ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jedyne ograniczenie stanowi zasada stosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy tzw. pierwotny wniosek skarżącej datowany z 2 go lipca 2007r. nie obejmował tego składnika majątku a nadto nie mógł go obejmować, gdyż w tej dacie ten składnik nie był jeszcze zajęty. Należy zauważyć, że zajęcie emerytury zostało dokonane zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2007r. nr [...] . Należy podkreślić, iż kwestia zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego podniesiona została dopiero w zażaleniu z dnia [...], wniesionym na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I., mocą którego odmówiono skarżącej zwolnienia z zajęcia środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Twierdzenie skarżącej, że organ egzekucyjny nie mógł prowadzić postępowania egzekucyjnego celem wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] z powodu braku podstaw prawnych tej należności w postaci ostatecznej decyzji administracyjnej lub postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązek zapłaty powstaje z mocy prawa, podstawę prawną stanowi art. 37 ust. 2 ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, z którego wynika solidarna odpowiedzialność osób korzystających z lokalu. Skarżąca bezsprzecznie jest osobą, o której mowa w zacytowanym artykule. Ponadto, zauważyć należy, iż w skardze strona zarzuca wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 3 § 1 i art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w istocie zgłasza zarzut w sprawie egzekucji, o którym mowa w art. 33 pkt 1) i 6) tej ustawy, a więc zgłasza środek prawny, który podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu i takie postępowanie co należy podkreślić miało miejsce i zostało zakończone wydaniem postanowienia, w którym odmówiono uznania zgłoszonych zarzutów. Załączony do skargi wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 października 2007r. sygn. akt II SA/Wa 648/07, nie ma zastosowania w sprawie, gdyż nie rozstrzyga kwestii istotnych w tym postępowaniu. Sąd ww. wyroku stwierdził nieważność zaskarżonego przez stronę postanowienia, ale nie przesądził o zasadności skierowanych do niej żądań wierzyciela, a stwierdził jedynie, że w tamtejszym postępowaniu doszło do rozpatrzenia środka prawnego wniesionego przez osobę, której legitymacja do jego wniesienia wymaga ponownego rozważenia. Należy na marginesie zauważyć mając na uwadze fakt, że skarżąca ponawia te same wnioski pomimo odrębnych postępowań że tut. Sąd rozstrzygnął kwestię zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 19 marca 2008r., w sprawie (sygn. akt I SA/Bd 57/08) – oddalając skargę strony, jak również wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006r., została oddalona skarga skarżącej na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Reasumując należy stwierdzić, że organy egzekucyjne przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie naruszyły prawa ani materialnego ani procesowego, co oznacza że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.