I SA/Bd 246/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lipca 2008 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę I SA/Bd 246/08 UZASADNIENIE W dniu [...] skarżący zgłosił w Urzędzie Celnym w T. do procedury dopuszczenia do obrotu odzież używaną wg dokumentu SAD nr OGL [...]. Do zgłoszenia załączono świadectwo przewozowe EUR-1 Nr M [...] z dnia 15 kwietnia 2004r. Importowany towar, zgodnie z deklaracją strony, objęto procedurą dopuszczenia do obrotu z zastosowaniem stawki cła w wysokości 18 %. W dniu 26 kwietnia 2005r. strona, za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela R.O., złożyła wniosek o uznanie ww. zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego, jak również określenie prawidłowej kwoty zobowiązania podatkowego. Uzasadniając żądanie strona wskazała na załączone do powyższego zgłoszenia celnego świadectwo przewozowe EUR-1 Nr M [...] z dnia 15 kwietnia 2004r. Na podstawie podjętych przez organ celny czynności kontrolnych ustalono, iż strona dokonuje importu odzieży używanej działając jako pośrednik, odsprzedając sprowadzony towar bez jakiejkolwiek zmiany jego stanu. W związku z powstałymi w opinii organu celnego wątpliwościami, co do możliwości zastosowania obniżonej stawki celnej, ww. dowód pochodzenia został przesłany do szwajcarskich władz celnych w celu przeprowadzenia jego weryfikacji, która pozwalałaby ustalić proces wytwarzania produktu oraz wskazać podstawy prawne uzyskania przez towar preferencyjnego pochodzenia. Pismem z dnia 19 grudnia 2006r. szwajcarskie władze celne potwierdziły prawidłowość wystawionych świadectw EUR-1 potwierdzających preferencyjne pochodzenie wyeksportowanego towaru w postaci odzieży używanej. W związku z tym, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że towar w postaci odzieży używanej zebranej w Szwajcarii nie spełnia warunków definicji produktów całkowicie uzyskanych w państwie EFTA z uwagi na jego dalszą odsprzedaż, Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 29 marca 2007r. uznał ww. zgłoszenie celne za prawidłowe. Decyzją z dnia 10.03.2008 r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność udzielenia importowanemu towarowi - odzieży używanej zebranej w Szwajcarii - preferencji celnych na podstawie świadectwa przewozowego EUR-1. Powyższy dowód pochodzenia został zweryfikowany przez szwajcarskie służby celne na wniosek polskiej administracji celnej, zawierający prośbę o wskazanie konkretnej reguły, określonej w Protokole B do Umowy pomiędzy EFTA a Polską, na podstawie której w/w towar nabył preferencyjne pochodzenie. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że wątpliwości budził rodzaj importowanego towaru. Odzież używana, zgodnie z postanowieniami w/w umowy międzynarodowej mogła uzyskać status towaru pochodzącego jedynie w drodze "całkowitego uzyskania", o którym mowa w art.5 ust.1 lit.h) Protokołu B. Przepis ten zakłada, iż za całkowicie uzyskane w państwie EFTA będą uważane używane artykuły tam zebrane, nadające się tylko do odzysku surowców. Zatem, w ocenie organu celnego, importowana do Polski używana odzież, wykorzystana w kraju do innych celów niż odzysk surowców nie mogła być traktowana jako całkowicie uzyskana w państwie EFTA. Organ odwoławczy zauważył, że weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, przeprowadzona w trybie urzędowej współpracy administracyjnej Polski i kraju eksportu, przewidzianym postanowieniami Protokołu B do Umowy EFTA ma charakter wiążący dla polskich organów celnych, co znajduje odzwierciedlenie w licznych wyrokach sądowych. Organ stwierdził, że otrzymany wynik weryfikacji w/w świadectwa przewozowego EUR-1 potwierdził, że warunkiem udzielenia wobec towaru pochodzącego ze Szwajcarii preferencji celnych, było przeznaczenie go do odzysku surowców. Władze celne Szwajcarii poinformowały, że "eksportowana używana odzież jest kwalifikowana jako używane artykuły zebrane w Szwajcarii, które nadają się jedynie do odzysku surowców". W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, powstała konieczność uzupełnienia wyniku przeprowadzonej kontroli dodatkowym postępowaniem wyjaśniającym, zmierzającym do wykazania jakie było rzeczywiste przeznaczenie towaru, które zgodnie z art.5 ust.1 lit. h) Protokołu B - stanowi przesłankę, decydującą o możliwości zastosowania preferencji wobec odzieży używanej w kraju importu, czyli w kraju korzystającym z ulgi celnej. Organ stwierdził, że postępowanie dowodowe potwierdziło, iż w omawianym przypadku zaistniały warunki uzasadniające odmowę preferencyjnego traktowania. Importowana przez stronę odzież używana została przeznaczona do dalszej odsprzedaży, a nie do odzysku surowców. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że z uwagi na to, iż zastosowanie reguły pochodzenia (całkowite uzyskanie) uzależnione było od spełnienia dodatkowego warunku, określonego w art.5 ust.1 lit.h) Protokołu B, wynik weryfikacji przeprowadzonej przez szwajcarskie władze celne, nie mógł stanowić wyłącznego dowodu poświadczającego preferencje celne. Organ nie zgodził się z poglądem, zgodnie z którym przeznaczenie odzieży używanej do odzysku surowców jest kryterium obiektywnym, co oznacza, że obiektywnie towary korzystające z obniżonej stawki celnej mogły być przeznaczone wyłącznie do odzysku surowców. W opinii Dyrektora Izby Celnej uznanie powyższego toku rozumowania za prawidłowy oznaczałoby, iż warunek spełnienia reguły całkowitego uzyskania, o którym mowa w art.5 ust.1 lit. h), należałoby uznać za fikcję. Trudno bowiem wyobrazić sobie istnienie odzieży używanej, która w sensie obiektywnym nie nadawałaby się tylko do odzysku surowców. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w analogicznej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 07.02.2007r., sygn. akt l SA/Bd 739/06 podzielił stanowisko organów celnych. Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, skarżący sformułował zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 180 Ordynacji podatkowej, art. 6 w zw. z art. 236 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r., ostatnio zmienionego Dz. Urz. UE L 117/13 z 4 maja 2005 r.), w zw. z art. 5 ust. 1 lit. h Decyzji Nr 1/96 Wspólnego Komitetu WE - Konfederacja Szwajcarska z dnia 19 grudnia 1996 r. zmieniającej Umowę między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Konfederacją Szwajcarską (Dz. U. WE L 195 z 23 lipca 1997 r., ostatnio zmienionego Dz. U. WE L 51 z 21 lutego 2001 r.) oraz rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 281 z dnia 30 października 2003 r., ostatnio zmienionego Dz. Urz. WE L 249 z 23 lipca 2004r.). W uzasadnieniu podniesiono, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy administracji celnej, nie wykazały jakoby świadectwo przewozowe EUR-1 stanowiło wyłącznie dowód pierwszej z okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 1 lit. h) Protokołu B do umowy EFTA (zebrania towarów w EFTA), a nie obu przesłanek stosowania preferencyjnych stawek celnych (zebrania towarów w EFTA i nadawania się towarów do odzysku surowców). W ocenie strony nie istnieją żadne przeszkody ani natury prawnej, ani faktycznej, aby odpowiedź organów celnych kraju eksportu towarów (wynik weryfikacyjny) oceniać jako wypowiedź w zakresie pełnego statusu prawnego sprawdzanych produktów w tym również "nadawania się towarów" do określonych celów – "tylko do odzysku surowców". W tym stanie rzeczy odmowa zastosowania stawki preferencyjnej jest nieuprawniona. W przypadku pojawienia się po stronie organów administracji celnej uzasadnionych wątpliwości co do "nadawania się towarów tylko do odzysku surowców" powinny one przeprowadzić właściwe dowody (np. dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy). Skarżący uważa, że jego oświadczenie o przeznaczeniu towaru do dalszej sprzedaży nie stanowi przeszkody do jednoczesnego uznania towaru jako "nadającego się tylko do odzysku". Podnosi, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zakwestionowanie przez organy celne świadectwa przewozowego EUR.1 oraz wyniku weryfikacji wyłącznie na podstawie pisemnych oświadczeń strony narusza przepisy prawne. Skarżący twierdzi, że działał wyłącznie jako pośrednik importując używaną odzież przeznaczoną obiektywnie wyłącznie do odzysku surowców i zbywając ją dalszym podmiotom na terenie Polski, co jednoznacznie stanowi o możliwości zastosowania obniżonej stawki celnej. To organy celne rozstrzygają w sposób obiektywny, czy używane artykuły zaimportowane z kraju będącego stroną umowy o wolnym handlu mogą być przeznaczone tylko do odzysku surowców, czy też nie, zaś subiektywne przekonanie importera o tym fakcie nie ma żadnego znaczenia. Warunek pochodzenia określony w art.5 ust. 1 lit. h) Protokołu B jest warunkiem przedmiotowym, nie zaś podmiotowym, bowiem odnosi się do towaru, a nie do podmiotu importującego lub eksportującego, bądź dalszego nabywcy tego towaru. Innymi słowy odzież używana – w ocenie skarżącego - musi nadawać się tylko do odzysku surowców w momencie jej zbiórki, na terenie obszaru korzystającego z preferencji celnych, co jednoznacznie potwierdziły szwajcarskie władze celne. Skarżący podkreśla, że odpowiedź weryfikacyjna ma charakter bezwzględnie wiążący, co zostało potwierdzone w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych. Zdaniem strony art. 32 ust. 6 Protokołu B Umowy EFTA-Polska nie może znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie. Organy celne Szwajcarii nie wskazały bowiem w swojej odpowiedzi weryfikacyjnej jakichkolwiek wątpliwości co do pochodzenia towaru. Organy celne nie mogą powoływać się na okoliczność braku wystarczających informacji, co do rzeczywistego pochodzenia importowanych towarów w sytuacji, kiedy organy celne państwa eksportu udzieliły takiej jednoznacznej odpowiedzi, potwierdzającej zasadność przyjęcia preferencyjnego pochodzenia towaru. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja nie narusza prawa. Jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Celnej spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do zasadności skorzystania przez skarżącego z obniżonej stawki celnej, na podstawie świadectwa przewozowego EUR.1 z tytułu importu odzieży używanej zebranej w Szwajcarii. Przystępując do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W przedmiotowej sprawie dług celny powstał przed dniem 01 maja 2004 r., w konsekwencji w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 09 stycznia 1997 r. - Kodeks celny oraz aktów prawnych wydanych na jego podstawie. W myśl art.13 §3 pkt 4 i §4 kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki celne są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Zgodnie z art. 20 §1 i §2 kodeksu celnego warunki uzyskiwania pochodzenia, jakie powinny spełniać towary, aby korzystać ze środków wymienionych w art.13 §3 pkt 4 lub 5 oraz sposoby jego dokumentowania określane są według reguł preferencyjnego pochodzenia towarów. W wypadku towarów objętych umowami, o których mowa w art. art.13 §3 pkt 4 reguły preferencyjnego pochodzenia określane są w tych umowach. Art.5 ust.1 pkt h) Protokołu B do umowy między Rzecząpospolitą Polska a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) stanowi, że za produkty całkowicie uzyskane w państwie EFTA uważa się używane artykuły tam zebrane, nadające się tylko do odzysku surowców, łącznie z używanymi oponami nadającymi się tylko do bieżnikowania lub do wykorzystania jako odpady. Z art.16 ust.1 pkt a) Protokołu B do powyższej umowy wynika, że aby uzyskać preferencję w postaci obniżonej stawki celnej niezbędne jest dołączenie do zgłoszenia celnego świadectwa przewozowego EUR.1. Świadectwo to wystawiane jest przez władze celne kraju eksportera na pisemny wniosek eksportera lub jego przedstawiciela i podlega ono weryfikacji. Stosownie do art.32 ust.1 Protokołu B dodatkowa weryfikacja świadectw przewozowych EUR.1 jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego protokołu. Weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu. W rozpatrywanej sprawie do zgłoszenia celnego zostało złożone świadectwa EUR.1 dokumentujące pochodzenie towarów ze Szwajcarii. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu zwrócił się do szwajcarskich władz celnych o weryfikację tego świadectwa. Z nadesłanej odpowiedzi wynika, że towary pochodzą ze Szwajcarii i spełniają warunki Protokołu B umowy o wolnym handlu między EFTA a Polską. Eksportowana używana odzież jest zakwalifikowana jako używane artykuły zebrane w Szwajcarii, które nadają się jedynie do odzysku surowca, zgodnie z art.5 lit. h) Protokołu B. W tym miejscu należy podkreślić, iż okoliczność przeznaczenia importowanego towaru do dalszej odsprzedaży wynikała z protokołu kontroli z dnia 05.08.2005r. przeprowadzonej w Firmie Handlowej [...] ., w którym stwierdzono, że "(...) przedmiotowy towar został sprzedany w obrocie krajowym (...)" i nie było to kwestionowane przez skarżącego. Fakt sprzedaży strona potwierdziła także w odwołaniu, wyjaśniając, iż "(...) dokonuje importu odzieży używanej za Szwajcarii działając wyłącznie jako pośrednik, co oznacza, że celem jej działalności jest dalsza odsprzedaż sprowadzonego towaru bez jakiejkolwiek zmiany jego stanu". Ponadto skarżący w skardze powołuje się na swoje oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 09.02.2005r. "o przeznaczeniu towaru do dalszej odsprzedaży". Należy podkreślić, że w toku postępowania organy celne nie kwestionowały otrzymanego wyniku weryfikacji świadectwa przewozowego EUR-1 i podtrzymały jego wiążący charakter. Organy przyjęły, że otrzymany wynik weryfikacji potwierdził, iż warunkiem zachowania statusu produktu za całkowicie uzyskany w państwie EFTA i udzielenia preferencji celnych wobec towaru pochodzącego ze Szwajcarii, było przeznaczenie go do odzysku surowców. Podstawowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie, czy sprowadzone towary zostały przeznaczone do odzysku surowców. W wyroku z dnia 19 marca 2008 r., I GSK 797/07 NSA stwierdził, że "ustalenie, czy artykuły używane – aby zostać zakwalifikowane jako towary pochodzenia szwajcarskiego w rozumieniu porozumienia EFTA dla celów zastosowania obniżonej stawki celnej - były faktycznie przeznaczone do odzysku surowców w kraju importu jest okolicznością istotną dla sprawy; ustalenie to nie zależy jednak od stanowiska zajętego przez organ państwa eksportu i nie na tej podstawie podlega ustaleniu". W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że importowana do Polski odzież została przeznaczona do dalszej sprzedaż, co przyznał sam skarżący. Wykorzystano ją więc do innych celów niż odzysk surowca. Tym samym odzież ta nie spełnia statusu "produktu całkowicie uzyskanego" w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. h) Protokołu B. Zasadnie zatem organy uznały, iż sprowadzona do Polski odzież używana nie może korzystać z obniżonej stawki celnej związanej z produktami całkowicie uzyskanymi w państwie EFTA. W sytuacji, gdy sprowadzonej odzieży zostało nadane przez szwajcarskie władze celne przeznaczenie tylko do odzysku surowców, to odzież ta powinna być wykorzystana do tych właśnie celów również po dopuszczeniu jej do obrotu prawnego na polskim obszarze celnym. Skoro towar ten sprzedano dalej w stanie niezmienionym, to znaczy, że nadawał się on nie tylko do odzysku surowców, i taki był obiektywny stan tego towaru (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., I GSK 797/07). Szwajcarskie władze celne potwierdzające poprawność wystawienia dowodu pochodzenia nie wypowiadały się na temat zastosowania obniżonej stawki celnej w imporcie na terytorium RP. W tej kwestii decydujące znaczenie mają uregulowania prawa krajowego normujące preferencje celne. Podstawowym aktem w tym zakresie jest Taryfa celna będąca załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 219, poz. 2153 ze zm.), która została poprawnie powołana w podstawie prawnej decyzji wydanej przez organ I instancji, w przeciwieństwie do podstawy prawnej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, który w tym zakresie błędnie powołał się na przepisy rozporządzenia Komisji (WE) 1789/2003 z dnia 11 września 2003r. zmieniającego załącznik I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. U. WE L 281 z dnia 30.10.2003r.), a które w tej sprawie nie miały zastosowania. Jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy. Obniżona stawka celna jako wyjątek od zasady powszechności cła możliwa jest do zastosowania w ściśle określonych przepisami okolicznościach. Na podmiocie dokonującym obrotu towarowego z zagranicą i domagającym się preferencyjnego potraktowania towaru nałożony został obowiązek wykazania, że spełnione zostały przesłanki określone w przepisach warunkujące udzielenie takich preferencji. Organ celny był uprawniony do przeprowadzenia dodatkowego postępowania zmierzającego do wykazania, czy spełnione zostały warunki określone w art. 5 ust. 1 lit. h) Protokołu B do Umowy i możliwe było zastosowanie obniżonej stawki celnej wobec sprowadzonego przez skarżącego towaru. Wbrew twierdzeniom strony organy celne nie kwestionowały przekazanej przez szwajcarskie władze celne odpowiedzi weryfikacyjnej. Odróżnić należy weryfikację dowodów pochodzenia w trybie określonym w art.32 Protokołu B od oceny, czy sprowadzony towar w rzeczywistości odpowiada towarowi, statusu którego dotyczy świadectwo pochodzenia. Dokonując oceny zgromadzonych dowodów organy oparły się na wszystkich zebranych dowodach niezbędnych do ustalenia prawdy obiektywnej i możliwości zastosowania obniżonej stawki celnej, nie naruszając przy tym zasad logiki i doświadczenia życiowego. Odnosząc się do zarzutów strony naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego Sąd zauważa, że w sytuacji gdy okoliczności stanu faktycznego (dalsza odsprzedaż towaru) nie budziły wątpliwości, organy nie miały obowiązku prowadzenia postępowania w celu poszukiwania dowodów na potwierdzenie lub zaprzeczenie tego faktu. Na zakończenie należy zauważyć, że rozpatrując skargę kasacyjną strony w podobnej sprawie, NSA we wspomnianym już wcześniej wyroku z dnia 19 marca 2008 r., I GSK 797/07 podzielił stanowisko tut. Sądu i skargę tę oddalił. Mając na względzie powyższe ustalenia na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.