I SA/Bd 256/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 10 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 16 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia 2008r. postanowił: oddalić wniosek W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 kwietnia 2012r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 556 zł pełnomocnik strony wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną, rodzicami, siostrą oraz dwójką małoletnich dzieci. Wskazał, że ponosi koszty w wysokości 450 zł miesięcznie związane z zakupem leków dla dziecka oraz z tytułu opłaty za przedszkole. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 7.000,00 zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że przeciwko niemu prowadzone są postępowania egzekucyjne na kwotę 5.900,00 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wskazał również, że od 1 czerwca 2011r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2012 r. zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że mieszkając wraz z rodzicami nie ponosi wydatków związanych z czynszem i mediami. Z nadesłanego zeznania podatkowego PIT-38 za 2011r. wynika, że żona skarżącego uzyskała za ten okres dochód w wysokości 22.012,01 zł. Następnie podał, że jego żona od dnia 23 kwietnia 2012r. uzyskuje stypendium w wysokości 913,70 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Strona w niniejszej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2012 r. zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Z dokumentów złożonych przez podatnika wynika, że w 2011r. żona skarżącego uzyskała za ten okres dochód w wysokości 22.012,01 zł. Podatnik załączył zaświadczenie o posiadaniu statusu bezrobotnej przez żonę o decyzję przyznającą jej stypendium stażowe w kwocie 913,70 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że zamieszkuje wraz z rodzicami i nie ponosi wydatków związanych z czynszem i mediami. Prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, rodzicami, siostrą oraz dwójką małoletnich dzieci. Wskazał, że ponosi koszty w wysokości 450 zł miesięcznie związane z zakupem leków dla dziecka oraz z tytułu opłaty za przedszkole. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi 7.000,00 zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że przeciwko niemu prowadzone są postępowania egzekucyjne na kwotę 5.900,00 zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wskazał również, że od 1 czerwca 2011r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej. Przedłożył wyciągi z rachunków bankowych na których nie było żadnych transakcji. Strona nie przedłożyła swoich zeznań podatkowych z poprzednich dwóch lat . Z powyżej przedstawionych okoliczności wynika, że skarżący ponosi koszty tylko związane z zakupem leków i opłatą za przedszkole. Sam oświadczył, że nie ponosi żadnych wydatków związanych z czynszem czy mediami. Z zestawienia dochodów osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe wynika, że średni dochód na osobę wynosi 1000 zł. Odnosząc się do okoliczności podnoszonej w sprzeciwie, iż ponoszenie kosztów związanych z utrzymania dzieci spoczywa na skarżącym i jego żonie a nie na siostrze wskazać należy, że to sam skarżący oświadczył, że prowadzi wraz z siostrą wspólne gospodarstwo domowe w związku, z czym niezrozumiałym dla Sądu jest kwestionowanie prawidłowości wliczenia jej dochodu w celu zobrazowania możliwości płatniczych strony. Godzi się również w tym miejscu wskazać, że skarżący pomimo wezwania nie przedłożył odpisów swoich zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata tłumacząc się, że zagubieniem zeznania za 2010r. Oświadczył, że wystąpił o ich odtworzenie. Brak powyższych dokumentów poddaje w wątpliwość kwestię rzeczywistych możliwości płatniczych strony, w tym zwłaszcza wysokość środków pieniężnych, jakie co miesiąc pozostają do jej dyspozycji. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów o które wzywał Sąd wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.