I SA/Bd 276/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-07-27
Skład orzekający: Teresa Liwacz, Leszek Kleczkowski, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo nałożył sankcję finansową na rolnika w związku z błędnym zadeklarowaniem powierzchni gruntów rolnych do płatności obszarowych, pomimo twierdzeń rolnika o braku należytego poinformowania o konsekwencjach finansowych dokonanej korekty wniosku?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że organ prawidłowo nałożył sankcję finansową. Pomimo twierdzeń rolnika o braku należytego poinformowania, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w tym rozprawy administracyjne i zeznania świadków, wykazały, że rolnik został poinformowany o konsekwencjach finansowych zmiany grupy upraw. Rolnik, świadomie nie chcąc deklarować trwałych użytków zielonych, dokonał korekty wniosku, co skutkowało stwierdzeniem niezgodności między stanem deklarowanym a faktycznym i uzasadniało nałożenie sankcji zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 r., ubiegając się o jednolitą płatność obszarową (JPO) oraz uzupełniającą płatność obszarową (UPO i PZ). Kontrola wykazała błąd w deklaracji dotyczący trwałych użytków zielonych (PZ). Po wezwaniu do wyjaśnień, rolnik złożył korektę, zmieniając grupę upraw z PZ na JPO. Organ I instancji odmówił przyznania uzupełniających płatności i nałożył sankcję finansową. Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym postępowaniu, organ I instancji ponownie odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając błędne poinformowanie o konsekwencjach korekty wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. oraz odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oddala skargę
I SA/Bd 276/09
UZASADNIENIE
W dniu 14.05.2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 złożony przez skarżącego. We wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 28,93 ha, uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych o łącznej powierzchni 16,87 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) o łącznej powierzchni 12,06 ha. Wniosek został poddany kontroli administracyjnej, która wykazała błąd polegający na tym, że producent zadeklarował 3 działki rolne (C, F, G) z grupą upraw PZ na działkach ewidencyjnych, na których nie wskazał powierzchni zajętej pod trwałe użytki zielone. W odpowiedzi na wystosowane w dniu 14.09.2007 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień producent złożył korektę do wniosku, w której zmienił grupę upraw dla działek rolnych C. F i G z grupy PZ na JPO. Ponadto przylegające do siebie działki rolne D i E zostały zadeklarowane jako jedna działka rolna z grupą upraw UPO o powierzchni 8,27 ha. Sprawa wniosku obszarowego została zatwierdzona i decyzją nr [...] z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 przyznał skarżącemu jednolitą płatność obszarową zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku oraz odmówił uzupełniających płatności obszarowych ze względu na stwierdzoną w kontroli administracyjnej różnicę wynoszącą 71,48%, nakładając jednocześnie na producenta sankcję w wysokości 5291,45 zł. Decyzja została doręczona wnioskodawcy za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 13.05.2008 r. W dniu 26.05.2008 r. z zachowaniem terminu do BP w W. wpłynęło odwołanie skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego, w którym odwołujący podnosi, że po wezwaniu na korektę nie został poinformowany o szczegółach związanych z płatnością zwierzęcą. Skarżący podniósł, iż pracownik przyjmujący wyjaśnienia w dniu 26.09.2007 r. poinformował go o tym, że "trawy na gruntach ornych muszą przynajmniej przez 5 lat być nieprzeorane". Jak wynika z wyjaśnień zawartych w odwołaniu powyższe skłoniło wnioskodawcę do złożenia korekty, w której wycofał się z płatności zwierzęcej. Jednocześnie producent podkreśla, że spełnia wszystkie kryteria dla otrzymania dopłaty zwierzęcej. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. w dniu [...] wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w świetle art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zgromadzone dotychczas dowody nie są wystarczające do uznania spornych okoliczności złożenia korekty za wyjaśnione. Ponieważ przeprowadzenie dalszych czynności dowodowych wykraczało poza granice dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 Kpa. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję Kierownika BP w W. i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. Po uprawomocnieniu się decyzji organu wyższego stopnia Kierownik BP w W. przystąpił do ponownego rozpatrzenia sprawy. W tym celu w dniu 02.10.2008 r. do J. B. oraz K. C. zostały wystosowane wezwania do złożenia wyjaśnień na rozprawie administracyjnej. W przewidzianym w wezwaniu terminie tj. w dniu 16.10.2008 r. w BP w W. skarżący stawił się i złożył stosowne wyjaśnienia do protokołu. Z kolei K. C. z uwagi na to, że przybywała na zwolnieniu lekarskim przesłała pisemne wyjaśnienia do Kierownika BP. Ponieważ nie było możliwości skonfrontowania wyjaśnień złożonych przez producenta i pracownika BP, na dzień 07.11.2008 r. został wyznaczony kolejnym termin rozprawy administracyjnej. Ostatecznie na dzień 04.12.2008 r. wyznaczony został termin kolej rozprawy administracyjnej, na którą został wezwany J. B. oraz świadkowie: pracownicy, którzy oświadczyli, że nie są w stanie niczego wnieść do sprawy. Z kolei pełniący w tym czasie obowiązki Kierownika BP w W. zeznał, iż pamięta okoliczności złożenia korekty przez odwołującego oraz potwierdza fakt sporządzenia przez K. C. notatki służbowej z przyjęcia formularza korekty, z którą się zapoznał i polecił umieścić w teczce aktowej sprawy. W dniu 10.02.2009 r. Kierownik BP w W. wydał decyzję w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, którą przyznał JPO zgodnie z żądaniem strony oraz odmówił przyznania uzupełniających płatności obszarowych (UPO i PZ) nakładając jednocześnie sankcje z tytułu zawyżenia powierzchni deklarowanej. Kierownik BP nie dał wiary wyjaśnieniom J. B., że podczas składania korekty do wniosku nie udzielono mu informacji o negatywnych konsekwencjach finansowych zmiany PZ na JPO, gdyż jak wskazał w uzasadnieniu decyzji przeczą temu zeznania złożone podczas rozprawy administracyjnej. Ponieważ zmiana grupy upraw z PZ na JPO odbywała się w trybie korekty, a nie zmiany czy wycofania części wniosku, wobec stwierdzenia niezgodności między stanem deklarowanym a faktycznym należało uwzględnić powyższe w wydanej decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W odwołaniu zarzucono, że w dniu 30.05.2008 r. Kierownik BP przekazał do organu wyższego stopnia odwołanie wraz aktami sprawy, w których nie było notatki służbowej, która to rzekomo była sporządzona w dniu 26.09.2007 r. Skarżący stwierdził, że nie jest prawdą, iż nie kwestionował treści złożonych przez K. C. zeznań, co więcej gdy na rozprawie w dniu 16.10.2008 r. podważył wiarygodność notatki służbowej, wszyscy opuścili salę i dopiero po powrocie udzielili odwołującemu odpowiedzi na postawione przez niego pytanie. J. B. podniósł również, iż większość pytań zadawana była językiem prawniczym, w tym samym stylu została również sporządzona decyzja organu I instancji.
W zaskarżonej decyzji wskazano, że w sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.). Przywołano art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), i stwierdzono, że skoro skarżący ubiegając się o płatność zwierzęcą do działek rolnych o identyfikatorach "C", "F" i "G" nie wskazał powierzchni tych działek jako powierzchni zajętej pod trwałe użytki zielone i nie podtrzymał deklaracji płatności zwierzęcych deklarując we wniosku trwałe użytki zielone, ale zmienił grupę upraw z PZ na JPO, a postępowanie dowodowe organu I instancji nie potwierdziło zarzucanego błędnego poinformowania o okolicznościach i skutkach zmiany grupy PZ na JPO, to producent wystąpił o wyższą płatność do gruntów, do których ta wyższa płatność nie przysługiwała.
Skarżący nie chciał deklarować trwałych użytków zielonych, ponadto myślał, że składając korektę wycofuje się z płatności zwierzęcej. Organ uznał, że warunkiem nie ponoszenia negatywnych konsekwencji finansowych byłoby złożenie zmiany lub wycofania części wniosku z własnej inicjatywy. Przywołano art. 22 i 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796(2004) z dnia 21 kwietnia 2004 r. Stwierdzono, że decyzja producenta o zmianie grupy upraw z PZ na JPO nastąpiła w wyniku dobrowolnego oświadczenia woli, podjętego po poinformowaniu wnioskodawcy o wszystkich okolicznościach towarzyszących korekcie do wniosku, co ustalono na rozprawie administracyjnej.
Organ powołał się na art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. i, z uwagi na stwierdzoną w kontroli administracyjnej różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczającą 50%, uzupełniająca płatność obszarowa została odmówiona w następujący sposób.
Powierzchnia zadeklarowana do uzupełniających płatności obszarowych (UPO±PZ) wynosiła 28,93 ha.
Powierzchnia stwierdzona dla uzupełniających płatności obszarowych w kontroli administracyjnej (po korekcie) wyniosła 16,87 ha.
Różnica pomiędzy tymi powierzchniami: 28,93 ha — 16,87ha = 12,06 ha, co stanowi 71,48 % powierzchni określonej jako prawidłowo wskazanej do otrzymania płatności (co wynika z różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną podzielone przez powierzchnię uprawnioną do otrzymania płatności: (28,93 ha — 16,87 ha)/16,87 ha * 100 %).
Opierając się o art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) w związku z § 8 rozporządzenia ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, nałożono sankcje w wysokości przypadającej na stwierdzoną różnicę. W ocenie organu obowiązujące normy prawa mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie dają możliwości ich złagodzenie czy odstąpienia od nich. Podkreślono, że nie ma znaczenie czy nieprawidłowości były wynikiem świadomego działania wnioskodawcy.
W skardze, J. B. wniósł o uchylenie decyzji organu II, jak i I instancji w części dotyczącej sankcji.
Wskazano, że podczas procedury przygotowywania wniosku dokładnie opisywał pracownikom ARiMR sytuację swojego gospodarstwa rolnego w kontekście wnioskowanych dotacji. Pracownicy ARiMR twierdzili, iż wszystko jest zgodnie z prawem. Nikt z pracowników ARiMR w W. nie poinformował skarżącego, iż powierzchnia 12,06 ha deklarowana do PZ musi być zajęta pod użytki zielone. Zarzucono wprowadzenie w błąd przez pracowników ARiMR i wskazano, że to pod ich wpływem skarżący złożył korektę do wniosku. Zdaniem skarżącego wytłumaczono mu podczas składania korekty, że trawy muszą być nieprzeorane przez 5 lat, natomiast nie wskazano, iż korzystniej byłoby dokonać zmiany we wniosku lub po prostu wycofać w części wniosek, gdyż wtedy nie nałożone byłby żadne sankcje. Strona podkreśla w skardze, że wbrew art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. nie została poinformowana przez pracownika ARiMR o grożących sankcjach. Sporządzając korektę wnioskodawca działał w przeświadczeniu, iż nie grożą mu żadne sankcje. J. B. zarzuca, że z okoliczności złożenia korekty została rzekomo niezwłocznie sporządzona notatka służbowa, gdy faktycznie została ona wykonana znacznie później na potrzeby przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym rozprawy administracyjnej. Zdaniem producenta na organy ARiMR został nałożony w/w ustawą obowiązek udzielania na żądanie strony niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Ponadto jedną naczelnych zasad każdego postępowania administracyjnego jest zasada informowania stroni innych uczestników postępowania administracyjnego przez organy administracji publicznej wyrażona w art. 9 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa materialnego i procesowego w takim stopniu, który nakazywałby ją uchylić.
Prawidłowym jest stanowisko organu, że skoro zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną do wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, to oznacza, że należy stosować nie tylko dotychczasowe przepisy ustawy, lecz również przepisy rozporządzeń wykonawczych.
W art. 1 pkt 20) przywołanej ustawy uchylono upoważnienie do wydania rozporządzenia, które stanowiło podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Rzeczywiście uchylenie art. 23 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) stanowiącego delegację do wydania rozporządzenia na podstawie którego nałożono sankcję skutkowało uchyleniem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm).
Stosownie do § 32 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. Nr 100, poz. 908), jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu.
Na marginesie można dodać, że WSA wziął pod uwagę, iż paragraf 32 rozporządzenia nie jest przepisem prawa materialnego, nie może więc być powoływany w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a regulacja prawna § 32 powołanego rozporządzenia ma charakter (swoistej) reguły interpretacyjnej i służy jedynie do oceny skutków prawnych czynności i zdarzeń legislacyjnych, polegających na uchyleniu bądź zmianie określonych aktów prawnych; nie wynikają z niej niewątpliwie jakiekolwiek prawa i/lub obowiązki dla podmiotów prawa. (wyrok NSA W-wa z 27 lutego 2008r., II FSK 1421/06).
Jednakże tak odczytywany, zapis ten oznacza to, że wraz z uchyleniem art. 23 ustawy z 26 stycznia 2007r. przestało obowiązywać rozporządzenia z 13 marca 2007r.
Charakterystyczną cechą polskiego systemu źródeł prawa jest bardzo wyeksponowana pozycja ustawy oraz szczególnie silny związek rozporządzenia (jako aktu wykonawczego) z ustawą. Przejawia się on w: a) rygorystycznych warunkach, które musi spełniać upoważnienie do wydawania rozporządzeń (wytyczne!), b) regule walidacyjnej, która głosi, że uchylenie albo zmiana treści przepisu upoważniającego powoduje utratę mocy obowiązującej aktu wydanego na podstawie tego przepisu. (por. Wronkowska S., Zamknięty system źródeł prawa a implementacja prawa Unii Europejskiej, Prz.Leg. 2008/4/74).
Jednakże w polskim systemie prawa należy rozróżniać obowiązywanie od stosowania prawa. Norma prawna obowiązuje w pewnym okresie czasu, również sytuacja prawna podmiotu może rozciągać się czasie. Oczywistym jest, że okresy te nie muszą się na siebie nakładać i powstanie sytuacja, kiedy to w czasie, gdy sytuacje te trwają może nastąpić zmiana prawa. W takim wypadku prawodawca powinien udzielić odpowiedzi na pytanie która norma prawna - dawna czy nowa - ma wyznaczać sytuację prawną ukształtowaną "pod rządami dawnego prawa", a trwającą w chwili wejścia w życie prawa nowego.
Takiej odpowiedzi udzielono w art. 4 ustawy z 29 lutego 2008r.
W sprawie, ponieważ skarżący wystąpił z wnioskiem 14.05.2007r., a zmiana prawa nastąpiła po tej dacie, to stosownie do art. 4, organ miał obowiązek zastosować przepisy dotychczasowe, zatem również art. 23 ustawy z 2007r., który dawał podstawę obowiązywania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r.
To dało podstawę do takiej oceny, że organ prawidłowo powołał się na art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.
Zgodnie z nim, wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na I ha tej powierzchni.
Nie ma sporu co do tego, że w sprawie wystąpiła różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekraczająca 50%. Producent rolny, przed korektą wniosku, zadeklarował obszar większy, niż ten, który mógłby stanowić podstawę udzielenia płatności.
W takim wypadku WSA za uzasadnione prawnie uznał przywołanie art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności. Na tej podstawie, jeśli różnica między całkowitą powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a całkowitą powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% wówczas płatność zostanie odmówiona i dodatkowo na rolnika nałożone zostaną sankcje w wysokości przypadającej na stwierdzoną różnicę. Przy czym wyrażenie "zostanie nałożone" zostało prawidłowo odczytane przez organ jako nie pozwalające mu na luz decyzyjny w tej kwestii.
W sprawie, skarżący ubiegając się o płatność zwierzęcą do działek rolnych o identyfikatorach "C", "F" i ‚"G" nie wskazał powierzchni tych działek jako powierzchni zajętej pod trwałe użytki zielone. Organ I instancji mając na uwadze warunki niezbędne do spełnienia dla otrzymania płatności zwierzęcych wystosował do niego wezwanie do złożenia wyjaśnień na okoliczność braku deklaracji trwałych użytków zielonych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nie podtrzymał deklaracji płatności zwierzęcych deklarując we wniosku trwałe użytki zielone, ale zmienił grupę upraw z PZ na JPO. Jak ustalono, producent rolny nie chciał deklarować użytków zielonych, gdyż nie mógł podjąć się zobowiązania co do spełnienia warunków przewidzianych przez prawo unijne dla utrzymania tego rodzaju gruntów. W szczególności chodziło o to, że grunt taki nie może podlegać zabiegom uprawowym polegającym na jego przeoraniu, gdyż wiązałoby się to z przerwaniem ciągłości jego uprawy. Zatem organy prawidłowo uznały, że skarżący wnioskując o pomoc, nieprawidłowo zadeklarował wielkość użytków, a eliminacja nieprawidłowego deklarowania nastąpiła po poinformowaniu go przez organ o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach. W punkcie 68 preambuły do rozporządzenia 796/2004 zapisano, iż rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie powinni podlegać zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach.
Moment poinformowania o nieprawidłowościach ma również znaczenie dla samej możliwości wycofania wniosku, co zostało w prawie rozróżnione od jego korekty. W punkcie 28 preambuły zapisano, iż rolnicy powinni być uprawnieni do wycofania swoich wniosków pomocowych lub ich części w każdej chwili pod warunkiem że właściwe władze nie poinformowały rolnika o nieprawidłowościach zawartych we wniosku lub w przypadku gdy właściwe władze nie zgłosiły kontroli na miejscu, która ujawniła nieprawidłowości w stosunku do części wniosku, którego dotyczy wycofanie.
W sprawie zmiany dokonane przez skarżącego we wniosku o pomoc nastąpiły po wezwaniu go do wyjaśnienia nieprawidłowości wykrytych przez organ w zakresie braku wykazania użytków zielonych.
WSA stwierdził, że chcąc skorzystać z pomocy należy spełnić wymagane warunki, a eliminacja nieprawidłowości, które prowadzą do możliwości przyznania zawyżonej pomocy, polega również na ich sankcjonowaniu. W punkcie 55 preambuły zapisano, iż aby chronić interesy finansowe Wspólnoty, należy przyjąć skuteczne oraz odpowiednie środki do zwalczania nieprawidłowości oraz oszustw finansowych. Należy określić oddzielne warunki w przypadkach stwierdzonych nieprawidłowości w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności dla różnych programów pomocy.
Odnosząc się do okoliczności, w jakich doszło do złożenia przedmiotowej korekty, co było głównym argumentem skargi, WSA przyjął, że w celu wyjaśnienia spornych okoliczności zostało przeprowadzone przed organem I instancji wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w ramach, którego przeprowadzone zostały rozprawy administracyjne, przesłuchani świadkowie oraz podjęte wszelkie czynności procesowe dla wyjaśnienia okoliczności rozpatrywanej sprawy. Celem tych działań było ustalenie czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów w trybie, których przyznawana jest pomoc finansowa w postaci dopłat bezpośrednich.
WSA stwierdził, że skarżący nie ma racji podnosząc, iż został błędnie poinformowany o okolicznościach i skutkach zmiany grupy upraw PZ na JPO. Przede wszystkim ocena tej okoliczności podlega regułom dowodowym ustalonym w kodeksie postępowania administracyjnego świetle art. 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. Zgodnie z tym przepisem: z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4)zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przepis ten nie eliminuje konieczności stosowania zasady swobodnej oceny dowodów.
W aktach znajduje się notatka służbowa oraz protokół rozprawy administracyjnej, z których treści wynika, że skarżący uzyskał informację o tym, co należy rozumieć przez trwały użytek zielony i jakie są warunki jego utrzymywania, oraz o skutkach korekty wniosku. K. C. zarówno w dniu 21.07.2008 r. jak i w dniu 07.11.2008 r. zeznała, iż informowała o tym, że zmiana PZ na JPO może nieść za sobą negatywne konsekwencje finansowe, jednak odwołujący upierał się, że nie chce płatności zwierzęcych i nie zadeklaruje trwałych użytków zielonych. W takim wypadku chcąc podważyć te treści należałoby wykazać, co, w ocenie skarżącego, świadczy o tym, że K. C. mija się z prawdą. Takimi wskazówkami może być brak logiki w jej twierdzeniach, ich wewnętrzna sprzeczność czy inne okoliczności, które mogą podważyć przyjęte przez organ okoliczności. Samo wyjście uczestników rozprawy administracyjnej w jej trakcie nie wystarczy do podważenia takich twierdzeń. Na marginesie należy stwierdzić, że wyjście to w żaden sposób nie zostało udokumentowane. Chcąc powołać się na taki fakt, należało żądać odnotowania go w protokole rozprawy. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, by twierdzenia pracownika były nieprawdziwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie przedstawionych akt i w zasadzie nie prowadzi odrębnego postępowania dowodowego. Tak też w ocenie WSA skarżący nie udowodnił, że nie został poinformowany o sankcjach, jakie mu grożą w przypadku nieprawidłowego deklarowania na potrzeby przyznania oczekiwanych dopłat.
Mając na względzie powyższe, oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło