I SA/Bd 283/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym za III kwartał 2016 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. [...] m˛ o wartości [...] zł; nieruchomość rolną o pow. [...] ha; cztery budynki; [...] urządzeń do produkcji tj. [...], [...] przyczepy, rozrzutnik obornika, brony, pług, opryskiwacz, rozsiewacz nawozów i prasa; [...] sztuk bydła oraz samochód o wartości [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz wierzytelności. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący podał: podatek rolny [...] zł; energia [...] zł; opłaty za media; woda [...] zł; gaz [...] zł; węgiel [...] zł; koszty leczenia [...] zł; paliwo [...] zł; olej napędowy [...] zł; ubezpieczenie majątku [...] zł; koszty najmu sprzętu rolniczego [...] zł; części zamienne do maszyn [...] zł; utrzymanie córek [...] zł; nawóz [...] zł; środki ochrony roślin [...] zł; nasiona rolnicze [...] zł; utrzymanie stada bydła [...] zł; olej do sprzętów [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: decyzję w sprawie zwrotu podatku akcyzowego; faktury za zakup nawozu i rzepaku; fakturę za zakup oleju napędowego; decyzję w sprawie przyznania płatności; fakturę za rozlewanie gnojowicy na pole oraz odbiór ścieków z szamba przydomowego; potwierdzenia dokonywania spłat rat kredytowych; faktury za energię; potwierdzenie dokonania opłat za mieszkanie w G.; wyciąg z rachunku bankowego. Ponadto skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2018r. wymienił składniki majątkowe 17 pozycji; zestawienie miesięcznych wydatków; oświadczył, że zapożyczył się u rodziny na kwotę [...]zł oraz u sąsiada na kwotę [...]zł; z majątku skarżącego nie jest prowadzona aktualnie żadne postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego, jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...]zł. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak również ustanowienia radcy prawnego. Za powyższym stanowiskiem przemawia fakt, że skarżący uzyskuje stałe dochody z renty oraz z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego – ponad [...] zł. Posiada majątek o znacznych rozmiarach - dom o powierzchni [...] m˛, gospodarstwo rolne o powierzchni ok. [...] ha, 14 urządzeń do produkcji tj. [...] – o łącznej wartości ok. [...] zł; [...] sztuk bydła oraz dwa samochody o łącznej wartości [...] zł. Niewątpliwie klęski opisane w uzasadnieniu wniosku przez skarżącego, które dotknęły gospodarstwo skarżącego w latach 2012-2017 miały wpływ na sytuacje finansową skarżącego jednakże nie były w ocenie orzekającego wystarczająca przesłanką do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia bowiem wymaga, że oprócz dochodów, które skarżący wskazał na urzędowym formularzu PPF skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznano płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie [...]zł oraz w dniu [...] kwietnia 2018r. na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła kwota [...]zł z tytułem odszkodowania. Wskazać również należy, że analiza operacji na rachunku bankowym wykazuje, że w miesiącu maju 2018r. (miesiąc złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) na rachunku bankowym skarżącego znajdowała się kwota [...]zł zatem skarżący mając świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego mógł zabezpieczyć odpowiednie środki finansowe na ten cel. Analiza przedłożonych dokumentów wskazuje również, że skarżący spłaca zobowiązanie kredytowe gdzie miesięczna rata wynosi [...] zł a więc jest dwukrotnie wyższa niż wpis sądowy od przedmiotowej skargi, z tą różnica, że spłata rat następuje cyklicznie co miesiąc natomiast wpis sądowy jest opłacany jednorazowo. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że złej sytuacji majątkowej nie może potwierdzać konieczność spłaty kredytów. Zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, aby jakiekolwiek zobowiązania strony korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wskazać również należy, że skarżący oświadczył w pkt 6 formularza, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką Wiesławą oraz żoną. Tymczasem w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył dowód opłaty za mieszkanie położone w G.. W pkt 11 formularza wymieniając stałe wydatki skarżący podał utrzymanie córek [...] zł. Z lektury zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący utrzymuje również dwie studiujące w G. córki, a koszty które w tym zakresie ponosi skarżący – opłata za mieszkanie - nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Na marginesie wskazać również należy, że na obecnym etapie postępowania nie ma procesowej konieczności powoływania zawodowego pełnomocnika. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Jak wskazał NSA w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.