I SA/Bd 29/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik - Świetlicka sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: starszy sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata Ł. G. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku I. C. (skarżącego) na podstawie przekazanych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. oraz nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. W toku postępowania egzekucyjnego organ zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2013r. dokonał czynności w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług. W wyniku realizacji zajęcia uzyskano kwotę 41,20 zł, z czego na wykonawczych nr [...] zarachowano kwotę 32,40 zł, a na tytuł wykonawczy nr [...] kwotę 8,80 zł (koszty upomnienia). Tytuł wykonawczy nr [...] został "zamknięty" i przekazany do archiwum Urzędu Skarbowego w Ż., natomiast tytuł nr [...] został w dniu [...] grudnia 2014 r. zwrócony do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ż.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług, dokonanego w dniu [...] czerwca 2013 r. zawiadomieniem Nr [...]/LK. Rozpatrując złożony wniosek organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 25 września umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: "k.p.a."). W ocenie organu postępowanie w sprawie unieważnienia zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług jest bezprzedmiotowe, ponieważ zajęcie miało charakter jednorazowy i było dokonane w postępowaniu egzekucyjnym, którego prowadzenie zostało zakończone. W złożonym zażaleniu skarżący zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest niezgodne ze stanem faktycznym oraz stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiotowej kwestii. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wyjaśnił, że mamy do czynienia z przedmiotową przesłanką bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Zajęcie wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług, dokonane zawiadomieniem Nr [...]/LK, było zajęciem jednorazowym i zostało zrealizowane w dniu [...] czerwca 2013 r. Na dzień wpływu wniosku skarżącego do organu egzekucyjnego, tj. [...] sierpnia 2015 r., zajęcie, którego dotyczyło zawarte we wniosku żądanie, nie istniało, a postępowanie egzekucyjne, w którym tego zajęcia dokonano, zostało zakończone. Tym samym, zdaniem organu, brak było przedmiotu postępowania. To zaś spowodowało, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku nie było możliwe. W związku z powyższym organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W złożonej skardze strona wniosła o zmianę rozstrzygnięcia z uwagi na niezgodność ze stanem faktycznym, jednostronne przedstawienie sytuacji z pominięciem meritum sprawy i bezpodstawne prowadzenie postępowania w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący dodał, że postępowanie organu egzekucyjnego i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej zostały wcześniej zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, jako niezgodne z przepisami prawa i stanem faktycznym ze względu na podwójne prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tej samej sprawie przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż., który zdaniem skarżącego bezpodstawnie prowadził postępowanie. Skarżący przywołał przy tym wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o sygn. akt I SA/Bd 739/13 i o sygn. akt I SA/Bd 212/15. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to nie narusza prawa. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec I. C. na podstawie przekazanego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], a także tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Celem wyegzekwowania należności objętych powyższymi tytułami organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]/LK dokonał czynności w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług. W wyniku realizacji zajęcia uzyskano kwotę 41,20 zł, z czego kwotę 32,40 zł zarachowano na tytuł wykonawczy nr [...] , a kwotę 8,80 zł - na tytuł nr [...] W związku z tym, że wyegzekwowano kwotę objętą tytułem wykonawczym nr [...], tytuł ten został przekazany do archiwum Urzędu Skarbowego w Ż., natomiast tytuł nr [...] został w dniu [...] grudnia 2014 r. zwrócone do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ż.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku od towarów i usług, dokonanego w dniu [...] czerwca 2013 r. zawiadomieniem nr [...]/LK. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. przez Dyrektora Izby Skarbowej. Spór w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie umorzył postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzenie nieważności zajęcia egzekucyjnego. Należy zauważyć, że art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postepowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., II SA 428/01). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Jeżeli zatem żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89). Jak wskazano wyżej, w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...]/LK dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w zakresie podatku od towarów i usług. Odpis tego zawiadomienia został doręczony skarżącemu w dniu [...] czerwca 2013 r. (k. 3). Zawiadomienie to zawiera pouczenie, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne, w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności. Skarżący nie wniósł takiej skargi w terminie. Natomiast po upływie ponad dwu lat od doręczenia mu zawiadomienia, wniósł o stwierdzenie nieważności zajęcia egzekucyjnego. Należy zauważyć, że w myśl art. 1a pkt 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez zajęcie egzekucyjne rozumie się czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przepisów k.p.a. wynika, że można stwierdzić nieważność decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 k.p.a.) bądź postanowienia (art. 126 k.p.a.). Nie można natomiast stwierdzić nieważności czynności egzekucyjnej. Czynność ta nie ma charakteru decyzji czy postanowienia. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest bezprzedmiotowe w przypadku braku decyzji (postanowienia), której nieważność miałaby być stwierdzona (por. M.P. Przybysz, Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz do art. 105 k.p.a., LexisNexis 2014, Lex). Jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne staje się wówczas prawnie niedopuszczalne. Jeśli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu w trybie stwierdzenia nieważności, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co też uczynił organ. Za bezzasadną należy również uznać argumentację skarżącego dotyczącą bezpodstawnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż.. Odnosząc się do podniesionej kwestii wyjaśnić należy, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] (oraz innych tytułów) zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] dokonał zajęcia należącego do skarżącego rachunku bankowego w Banku BPH S.A. Rachunek ten został także zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż.. W związku z zaistnieniem zbiegu egzekucji administracyjnej do tego samego prawa majątkowego Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. pismem z dnia [...] marca 2013 r. (załącznik do skargi) przekazał tytuły wykonawcze, stosownie do dyspozycji art. 63 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ż. do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji. Z uwagi na brak środków na zajętym rachunku egzekucja nie przyniosła rezultatu i stała się bezskuteczna. Ponadto, Bank pismem z dnia [...] maja 2013 r. poinformował organ egzekucyjny, że realizacja zajęcia nie jest możliwa, ponieważ umowa rachunku bankowego została wypowiedziana w dniu [...] kwietnia 2013 r. W wyniku zamknięcia rachunku została usunięta przyczyna istnienia zbiegu egzekucji administracyjnej. W związku z powyższym przedmiotowy tytuł wykonawczy nr [...], zwrócono celem kontynuowania postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B.. Przywołane w skardze wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie odnoszą się do przedmiotu niniejszej sprawy. Wyrok w sprawie I SA/Bd 739/13 dotyczy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a wyrok o sygnaturze akt I SA/Bd 212/15 odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W obydwóch sprawach skargi zostały oddalone. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zasądzona kwota obejmuje VAT. E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski J. Szulc