I SA/Bd 299/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu [...] czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci oraz mężem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej mąż jest osobą bezrobotną. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego męża; zeznanie podatkowe za 2015r, z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; zeznanie podatkowe córki za 2015r. z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; pismo [...] sp. z o.o. w B. z którego wynika, że wysokość czynszu za lokal zamieszkiwany przez skarżącą wynosi [...] zł; wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] maja 2016r. do [...] czerwca 2016r.; potwierdzenie dokonania zapłaty na kwotę [...]zł. W piśmie z dnia [...] czerwca 2016r. skarżąca oświadczyła że: w 2014r. nie składała zeznania podatkowego; mąż skarżącej w latach 2014-2015 nie składał zeznań podatkowych; nie korzysta z pomocy społecznej; właścicielem lokalu w którym zamieszkuje skarżąca jest jej córka; nie posiada oszczędności; obecnie jest zatrudniona na Ľ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł brutto; potwierdzenie dokonania zapłaty na kwotę [...]zł; zarówno skarżąca jak również osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają samochodów oraz innych pojazdów; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada zobowiązań kredytowych; mąż skarżącej jest osobą bezrobotną, ale nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym. Po pierwsze wskazać należy, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów o które była wzywana. Otóż nie przedłożyła wyciągu z rachunku bankowego męża oraz córki za okres ostatnich trzech miesięcy – brak oświadczenia o nieposiadaniu przez te osoby rachunku bankowego; nie przełożyła wyciągu z własnego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy (przedłożono wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] maja 2016r. do [...] czerwca 2016r.); nie przedłożyła zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). Po drugie w ocenie orzekającego wnioskodawczyni przedstawia swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala jej na pokrycie kosztów sądowych. Otóż jak wynika z jej oświadczeń czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej wypłacanego w kwocie [...]zł netto. Jednocześnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego przedłożyła pismo [...] sp. z o.o. w B. z którego wynika, że wysokość czynszu za lokal zamieszkiwany przez skarżąca wynosi [...] zł miesięcznie. Ponadto przedłożyła potwierdzenie dokonania opłaty na kwotę [...]zł – jak wynika z pisma skarżącej z dnia [...] czerwca 2016r. jest to opłata za prąd. Mając na uwadze okoliczność, że zwyczajowo opłaty za energię dotyczą dwumiesięcznego okresu rozliczeniowego orzekający przyjął, że miesięcznie skarżąca za prąd wydatkuje kwotę ok. [...] zł. Zatem na czynsz oraz prąd skarżąca wydatkuje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Jednocześnie oświadczyła, że dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto nie wyjaśniając skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącą budzą wątpliwości, co do jej faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Podkreślenia również wymaga, że powyższe wydatki nie uwzględniają kosztów takich jak: zakup żywności, leków, ubrań, środków czystości, środków higieny. Zdaniem orzekającego zadziwiające również w sprawie jest to, że skoro skarżąca podnosi, że jej sytuacja finansowa jest tak dramatyczna (skarżąca oraz osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają samochodów, papierów wartościowych, oszczędności, a czteroosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty [...]zł miesięcznie) to mąż skarżącej nie dopełnił elementarnego obowiązku, aby uzyskać status osoby bezrobotnej i ewentualnie - za pośrednictwem Urzędu Pracy - stosowne zatrudnienie. Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie korzysta z pomocy społecznej pomimo, że jak podaje dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. osoby dysponujące takim budżetem domowym zwracają się do ośrodków pomocy społecznej. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącej oraz jej męża jest na tyle dobra, że jej mąż nie musi poszukiwać zatrudnienia oraz nie muszą korzystać z pomocy społecznej. Powyższe uwagi za zasadną czynią tezę, że skarżąca manipuluje danymi aby wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.