I SA/Bd 300/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci oraz żoną, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wykonywana przez żonę skarżącego praca na Ľ etatu. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zeznanie podatkowe żony za 2015r, z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; zeznanie podatkowe córki za 2015r. z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; pismo [...] sp. z o.o. w B. z którego wynika, że wysokość czynszu za lokal wynosi [...] zł; wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] maja 2016r. do [...] czerwca 2016r.; potwierdzenie dokonania zapłaty na kwotę [...]zł. W piśmie z dnia [...] lipca 2016r. skarżący oświadczył że: w latach 2014-2015 nie składał zeznań podatkowych; żona skarżącego w 2014r. nie składała zeznania podatkowego; nie korzysta z pomocy społecznej; właścicielem lokalu w którym zamieszkuje żona skarżącego jest jego córka; nie posiada oszczędności; skarżący uzyskuje dochody pochodzące ze zbieractwa runa leśnego w granicach [...] zł; zarówno skarżący jak również osoby u których domieszkuje nie posiadają samochodów oraz innych pojazdów; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada zobowiązań kredytowych; skarżący jest osobą bezrobotną, ale nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna; skarżący mieszka dorywczo u córki, u ojca lub u przyjaciół, a w okresie wiosenno-letnio-jesiennym przebywa w miejscach pracy dorywczej gdzie śpi. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Po pierwsze wskazać należy, że skarżący nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. Otóż nie przedłożył swojego wyciągu z rachunku bankowego oraz córki za okres ostatnich trzech miesięcy – brak oświadczenia o nieposiadaniu przez te osoby rachunku bankowego; nie przełożył wyciągu z rachunku bankowego żony za okres ostatnich trzech miesięcy (przedłożono wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] maja 2016r. do [...] czerwca 2016r.); nie przedłożył zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego przez żonę aktualnie wynagrodzenia. Uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych na niego w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czyli uchylenie się od udzielenia żądanych informacji, jest w istocie przeszkodą, wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 128/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04). Po drugie w ocenie orzekającego wnioskodawca przedstawia swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych. Otóż jak wynika z jego oświadczeń czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony skarżącego wypłacanego w kwocie [...]zł netto. Jednocześnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego przedłożył pismo ADM sp. z o.o. w B. z którego wynika, że wysokość czynszu za lokal zamieszkiwany przez żonę skarżącego oraz jego córkę wynosi [...] zł miesięcznie. Ponadto przedłożył potwierdzenie dokonania opłaty na kwotę [...]zł – jak wynika z pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2016r. jest to opłata za prąd. Mając na uwadze okoliczność, że zwyczajowo opłaty za energię dotyczą dwumiesięcznego okresu rozliczeniowego orzekający przyjął, że miesięczna opłata za prąd to wydatek w kwocie ok. [...] zł. Zatem na czynsz oraz prąd żona skarżącego wydatkuje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Jednocześnie we wniosku skarżący oświadczył, że dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł, nie wyjaśniając skąd bierze środki na systematyczne pokrywanie nadwyżki wydatków nad uzyskiwanymi dochodami. Powyższe powoduje, że oświadczenie o dochodach złożone przez skarżącego budzą wątpliwości, co do jego faktycznej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Niemożliwa jest bowiem sytuacja, w której wydatki przewyższają dochody, a wnioskodawca nie wykazuje innych źródeł ich finansowania. Podkreślenia również wymaga, że powyższe wydatki nie uwzględniają kosztów takich jak: zakup żywności, leków, ubrań, środków czystości, środków higieny. Zdaniem orzekającego zadziwiające również w sprawie jest to, że skoro skarżący podnosi, że jego sytuacja finansowa jest tak dramatyczna (skarżący oraz osoby prowadzące z nią wspólne gospodarstwo domowe nie posiadają samochodów, papierów wartościowych, oszczędności, a czteroosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty [...]zł miesięcznie) to skarżący nie dopełnił elementarnego obowiązku, aby uzyskać status osoby bezrobotnej i ewentualnie - za pośrednictwem Urzędu Pracy - stosowne zatrudnienie. Ponadto skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej pomimo, że jak podaje dochód w gospodarstwie domowym na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. Osoby dysponujące takim budżetem domowym zwracają się do ośrodków pomocy społecznej. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącego oraz jego żony jest na tyle dobra, że nie musi poszukiwać zatrudnienia oraz nie muszą korzystać z pomocy społecznej. Powyższe uwagi za zasadną czynią tezę, że skarżący manipuluje danymi aby wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Co prawda skarżący w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego oświadczył, że uzyskuje dochód w granicach od [...] zł do [...] zł. z tytułu zbierania runa leśnego, jednakże zdaniem orzekającego skarżący dopasowuje swoje oświadczenia, które rzekomo mają wykazać, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.