I SA/Bd 301/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-09-14
Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski, Tomasz Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za listopad 2020 r. na podstawie art. 31zo ustawy COVID-19 jest zasadna, jeśli płatnik składek prowadził w listopadzie 2019 r. inną przeważającą działalność gospodarczą niż w listopadzie 2020 r., mimo że przychód z działalności w listopadzie 2020 r. był niższy o co najmniej 40% w stosunku do przychodu z listopada 2019 r.?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ błędnie zinterpretował art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy COVID-19. Zdaniem sądu, dla przyznania zwolnienia z opłacania składek kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności objętej odpowiednim kodem PKD, a nie tylko dane zawarte w rejestrze REGON, jeśli dane te są nieaktualne. Organ powinien był zbadać faktyczny rodzaj przeważającej działalności prowadzonej przez skarżącą w listopadzie 2019 r., a nie opierać się wyłącznie na danych rejestrowych, które mogły nie odzwierciedlać rzeczywistości.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek za listopad 2020 r. na podstawie art. 31zo ustawy COVID-19, wskazując kod PKD 93.13.Z jako przeważającą działalność. Organ odmówił zwolnienia, ponieważ według rejestru REGON, w listopadzie 2019 r. spółka prowadziła działalność o kodzie PKD 93.12.Z, który nie był objęty przepisami o zwolnieniu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, twierdząc, że faktycznie prowadziła działalność o kodzie 93.13.Z od 2007 r. i osiągnęła wymagany spadek przychodu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Inne z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję
Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Inne (dalej także: ZUS, Zakład, organ) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2021 r. odmawiającą B. L. W. C. M.. i K.. B. sp.j. w T. (dalej także: Spółka, Skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył, mające zastosowanie w sprawie, przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19".
Organ podał, że wskazany we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. dla płatników w określonych branżach przeważający rodzaj działalności - kod PKD 93.13.Z nie jest zgodny z danymi zawartymi w rejestrze w listopadzie 2019 r. Według stanu na dzień [...] września 2020 r. wykonywana działalność oznaczona była kodem PKD 93.13.Z, natomiast w listopadzie 2019 r. kodem PKD - 93.12.Z. Zatem w listopadzie 2020 r. skarżąca prowadziła inny rodzaj działalności niż w listopadzie 2019, w stosunku do którego oświadczyła spadek przychodu. Rodzaj działalności oznaczony kodem PKD 93.12.Z., jak podkreślił organ, nie znajduje się na wykazie branż, które mogą skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r. Przy zwolnieniu za listopad 2020 r. jednym z warunków jest, aby płatnik prowadził przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD wskazanym w ustawie, był zgłoszony jako płatnik składek do [...] czerwca 2020 r. oraz przychód uzyskany w listopadzie 2020 r. z działalności przeważającej był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego z tej samej działalności w listopadzie 2019 r.
W złożonej skardze skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez ich niewłaściwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w tym w szczególności:
- art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 7 oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), poprzez brak prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz utrzymania w mocy decyzji, która oparta została na postępowaniu przeprowadzonym bez należytego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego, co prowadziło do bezpodstawnego uznania, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od dnia [...] listopada 2020 r. do dnia [...] listopada 2020 r.,
- art. 107 § 3 w zw. z art, 6, art. 7, art. 9 oraz art. 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak odniesienia się do argumentów oraz dowodów powołanych przez Skarżącą we wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. o ponowne rozpoznanie sprawy
- art. 6 oraz art. 8 k.p.a., poprzez brak praworządnego, rzetelnego oraz sprawiedliwego przeprowadzenia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwą wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w tym w szczególności:
- art. 31zo ustawy COVID-19 poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż Skarżąca w ramach prowadzenia działalności gospodarczej nie spełnia przesłanki związanej z osiągnięciem z tej działalności przychód w listopadzie 2020 r. o 40% niższego, niż przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r., podczas gdy skarżąca z wykonywanej w sposób tożsamy działalności gospodarczej we wskazanym okresie porównawczym osiągnęła wskazany spadek przychodu uprawniający ją do przyznania jej zwolnienia ze obowiązku opłacania składek
- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż nie skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek wymienionych w art. 31zo ustawy COVID-19, poprzez przyjęcie, iż Skarżąca wykonywała inny rodzaj działalności w listopadzie 2019 r. niżeli wskazany we wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. kwalifikowany według [...] Kwalifikacji Działalności 2007, jako kod 93.13.Z,
- błędną wykładnię przez Inne przepisu prawa stanowiącego podstawę przystania prawa do zwolnienia w zakresie obowiązku opłacania przeze Skarżącą nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tj. art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, poprzez wykreowanie przez Inne przesłanki nie wynikającej z przytoczonego przepisu, tj. przesłanki posiadania przez Skarżącą kodu 93.13.Z, jako kodu określającego przeważającą działalność w listopadzie 2019 r. oraz listopadzie 2020 r., jak również zastosowanie prawa w sposób sprzeczny z wykładnią funkcjonalną oraz celowościową ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2021 r. (por. k. 49 akt sądowych). Jednocześnie Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu, w której odmówiono Skarżącej zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne za listopad 2020 r.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. Skarżąca wystąpiła do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach (RDZ-B6) za listopad 2020 r. Jako przeważającą działalność według PKD podała kod 93.13Z. W złożonym wniosku oświadczyła m.in., że przychód uzyskany w miesiącu kalendarzowym, za który składa wniosek jest niższy o co najmniej 40% od przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym w 2019 r. Inne, na podstawie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020 r. Z tym rozstrzygnięciem Skarżąca się nie zgadza, zarzucając naruszenie art. 75 § 1, art. 77, art. 80 w zw. z art. 7 i 11 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 6, 7, 9, i 11 k.p.a.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.
Na gruncie tego uregulowania organ pozbawił Skarżącą prawa do zwolnienia ze składek, gdyż kod PKD podany we wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. jest inny niż wynikający z danych rejestrowych w odniesieniu do listopada 2019 r. Zakład przyjął, że na dzień [...] września 2020 r. Spółka prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD 93.13.Z, natomiast w listopadzie 2019 r. działalność oznaczoną kodem PKD - 93.12.Z. Zatem rodzaj działalności prowadzonej w listopadzie 2020 r. był inny niż w listopadzie 2019 r., w odniesieniu do którego wykazano spadek przychodu o minimum 40%. Organ wskazał też, że rodzaj działalności oznaczony kodem PKD 93.12.Z. nie znajduje się na wykazie branż, które mogą skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r.
Zakład uznał zatem, że Skarżącej nie przysługuje zwolnienie ze składek za listopad 2020 r. z tego powodu, że w listopadzie 2019 r. nie prowadziła ona rodzaju działalności oznaczonej podanym we wniosku kodem PKD i w konsekwencji nie została spełniona przesłanka z art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, w pełni aprobowany przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zgodnie z którym analizowany przepis nie stawia warunku aby przychód uzyskany w listopadzie 2019 r. był również przychodem z "tej" tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności, przepis art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 stanowi o tym, że przychód uzyskany w listopadzie z tej działalności ma być niższy od przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. W końcowej części tego przepisu ustawodawca nie powtórzył zwrotu "z tej działalności", zatem literalna wykładnia przepisu art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 prowadzi do wniosku, że przychód z kwalifikowanej działalności jest przyrównywany do przychodu z działalności w 2019 r. Okoliczność, czy w listopadzie 2019 r. płatnik składek prowadził kwalifikującą go do zwolnienia od składek działalność pozostaje bez znaczenia i jest nadmiernym warunkiem stawianym przez organ nie dającym się wyinterpretować z analizowanego przepisu. Gdyby intencją ustawodawcy było przyrównanie przychodu z działalności kwalifikowanej do przychodu z tego rodzaju działalności sprzed roku czyli z listopada 2019 r., w końcowej części użyłby także sformułowania "tej działalności", a skoro takie sformułowanie przez ustawodawcę nie zostało użyte, to nie sposób jest domniemywać, jak to uczynił organ istnienia kolejnego warunku przyznania zwolnienia od opłacania składek. Jednocześnie ustawa z dnia [...] lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1426 ze zm.) w przepisach dotyczących poszczególnych kategorii przychodów w rozdziale 2 nie kwalifikuje przychodu ze względu na rodzaj zadeklarowanej działalności zgodnie z PKD (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 247/21, publ.: CBOSA).
Zakład uzasadniając swoje stanowisko w sprawie powołał się – choć dopiero w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę – na art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, zgodnie z którym oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r.
Literalna wykładnia tego przepisu istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień [...] września 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej według [...] Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r.
[...] jednak, w ocenie składu orzekającego, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia [...] grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, zakładającego wprowadzenie powyższych przepisów, wynika m.in., że w związku z dynamiczną sytuacją epidemiczną i wprowadzeniem kolejnych zasad bezpieczeństwa, które mają zapobiegać rozprzestrzenianiu się COVID-19, ograniczone zostało funkcjonowanie niektórych gałęzi gospodarki. Obostrzeniami zostały objęte branże, których działalność może sprzyjać rozprzestrzenianiu się pandemii COVID-19 w wyniku zwiększonej mobilności społeczeństwa i liczby kontaktów społecznych, w tym branża gastronomiczna, fitness, targowa, estradowa, filmowa, rozrywkowa i rekreacyjna, fotograficzna i fizjoterapeutyczna. Większość z nich nadal odczuwa negatywne skutki wywołane ograniczeniami na początku pandemii w marcu-kwietniu 2020 r., a obecnie muszą sprostać kolejnym wyzwaniom wywołanym walką z COVID-19. Ograniczenie funkcjonowania przedsiębiorstw może przełożyć się na istotny spadek przychodów i utratę płynności finansowej, a w konsekwencji zagrozić dalszemu ich funkcjonowaniu, w tym ryzyko likwidacji miejsc pracy. Środki zapobiegawcze podejmowane w celu zahamowania rozprzestrzeniania się COVID-19 wpłynęły ponadto na zmianę zachowania konsumentów, powodując dodatkowy spadek obrotów firm i związane z tym konsekwencje, w tym problemy z płynnością finansową oraz wywiązywaniem się ze zobowiązań publicznoprawnych. Wiele rozwiązań mających na celu wsparcie najbardziej poszkodowanych firm, zwłaszcza branży turystycznej, zostało już wdrożonych. Istnieje pilna potrzeba udzielenia dalszego wsparcia dla form działalności gospodarczej, najbardziej dotkniętych obostrzeniami nakładanymi w związku z COVID-19. Celem projektu jest udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi skutkującymi spadkiem frekwencji np. na targowiskach. Wprowadzenie dalszych, szczególnych rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy.
Wobec powyższego, skoro założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszących koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy, to sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie sprzeczny z celami i założeniami ustawy. Skoro były nimi wymienione uprzednio okoliczności, w tym przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to nie dane statystyczne zawarte w CEIDG, ale ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na dzień [...] września 2020 r. powinny determinować udzielenie zwolnienia. Z perspektywy ustawy istotne jest bowiem udzielenie pomocy przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Opierając się wyłącznie na gramatycznej wykładni analizowanych przepisów można sobie wyobrazić wcale nierzadkie sytuacje, w których tak jak w obecnie rozpoznawanej sprawie, nieaktualne dane w rejestrze REGON skutkują odmową udzielenia pomocy przedsiębiorcy, mimo, że faktycznie prowadzi on działalność objętą według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek. Z kolei inny przedsiębiorca, otrzyma pomoc, ponieważ ma wpisany kod PKD jako rodzaj przeważającej działalności wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, mimo, iż faktycznie prowadzi przeważającą działalność objętą kodem, który nie uprawnia go do uzyskania zwolnienia z opłacania składek.
Obie sytuacje z perspektywy założeń i celów ustawy COVID-19 należy ocenić negatywnie. Ponownie zatem należy stwierdzić, że udzielenie pomocy powinno dotyczyć tych przedsiębiorców, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy. Zatem zadaniem organu w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinno być nie tylko ustalenie jaki przeważający rodzaj działalności figuruje w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] września 2020 r., ale także jaką faktycznie przeważającą działalność wnioskodawca prowadził w tym dniu. W ocenie Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień [...] września 2020 r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organ dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19.
W sprawie naruszone zostały również zasady postępowania administracyjnego. Organ ustalił bowiem, że w listopadzie 2019 r. Skarżąca prowadziła działalność oznaczoną kodem PKD (93.12.Z), który nie jest wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 co wyklucza zwolnienie z opłacania składek. Skarżąca natomiast, jak wynika z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy konsekwentnie wskazywała, że działalność objęta kodem 93.13.Z prowadzi od 2007 r. i jest ona w istocie rzeczy dominująca. Na poparcie swojego stanowiska do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca załączyła szereg dokumentów.
Tych kwestii organ w ogóle nie analizował, a w wydanej decyzji nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez Skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą oraz, czy w listopadzie 2019 r. prowadziła ona działalność gospodarczą wyłącznie oznaczoną kodem PKD 93.13.Z i w jakich rozmiarach. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19 były istotne z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Realizowanie powyższych zasad jest tym bardziej konieczne, w sytuacji wdrażania nowych, uzasadnionych stanem pandemii przepisów oraz ich częstych zmian.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy Skarżąca faktycznie w listopadzie 2019 r. prowadziła jako przeważającą, bądź jako wyłączną, działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 93.13.Z, który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy COVID-19, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Zawartość akt sprawy nie wskazuje na aktywność organu w toku postępowania w tym zakresie. Wydruk korespondencji mailowej oraz odpis z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczący Skarżącej noszą daty po dniu wydania decyzji (15 marca 2021 r.) w postępowaniu odwoławczym, odpowiednio [...] i [...] kwietnia 2021 r.
Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W rezultacie, ZUS po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, kierując się wskazaniami Sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, podejmie działania adekwatne do dokonanych w sprawie ustaleń.
W tej sytuacji Sąd odmówił też przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącą w skardze dowodów z odpisów z KRS dotyczących Spółki. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że istotne wątpliwości, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. winny być związane z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś z ustalaniem na nowo stanu faktycznego, co jak wyżej wskazano będzie rolą organu w toku ponownie przeprowadzonego postępowania.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
T. Wójcik U. Wiśniewska L. Kleczkowski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło