I SA/Bd 318/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 07 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia należności przypadającej do zwrotu z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanowił: odmówić zmiany postanowienia z dnia [...] r. W dniu [...] r. wpłynął do Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 września 2016r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wniósł środka zaskarżenia od powyższego orzeczenia i uiścił wpis od skargi. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2016r. Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu [...]. wpłynęła do Sądu skarga kasacyjna strony skarżącej od powyższego wyroku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Jako majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. 300 m˛ - wartość ok. [...] zł., mieszkanie o pow. 56 m˛ - wartość ok. [...] zł oraz samochód osobowy marki Citroen rok produkcji 2013. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący podał: leasing budynku – [...] zł oraz [...] zł koszty utrzymania rodziny. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że jest to drugi wniosek skarżącego w przedmiotowej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 września 2016r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. W przedmiotowej sprawie brak takich okoliczności. Zatem przypomnieć należy skarżącemu, że ze znajdujących się w aktach sprawy zeznań podatkowych skarżącego za lata 2014–2015 wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Zauważyć również należy, że dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego za 2015r. wyniósł [...] zł, natomiast dochód za okres od stycznia do lipca 2016r. wyniósł [...] zł (K-122 akt sądowych obliczenie dochodu). W obecnie rozpoznawanym wniosku skarżący podaje, że dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] zł miesięcznie. W kontekście powyższych ustaleń stwierdzić należy, że działalność gospodarcza skarżącego generuje znaczny dochód, zatem winien zabezpieczyć środki finansowe na opłacenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 224/13). Podkreślenia również wymaga, że jak wynika z informacji zawartej na urzędowym formularzu PPF w stosunku do pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy działalność gospodarcza skarżącego generuje wyższy dochód. Otóż we wniosku, który wpłynął do Sądu w dniu [...]. skarżący wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...]zł, natomiast w obecnie rozpoznawanym wniosku wskazał, że dochód ten wynosi [...] zł. Mając na uwadze, że skarżący wygospodarował środki finansowe na opłacanie skargi oraz to, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi ˝ wpisu od skargi, a obecnie skarżący uzyskuje wyższy dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stwierdzić należy, że jest w stanie opłacić wpis od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Dodatkowo wskazać należy, że również żona skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie [...]zł netto, zatem łączny dochód małżonków wynosi [...] zł, natomiast wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...] zł. Ponadto jak wynika z przedłożonych informacji skarżący posiada dom, mieszkanie oraz samochód marki Citroen rok produkcji 2013. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. W ocenie orzekającego strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomość, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie. Tym bardziej, że skoro skarżący posiada dwie nieruchomości to jedna z nich mogłaby być wynajmowana w wyniku czego gospodarstwo domowe uzyskałoby dodatkowy dochód. Końcowo zaakcentować również należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.