I SA/Bd 33/17

WyrokWSA w Bydgoszczy2017-04-04

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo podatnika do zastosowania stawki 0% VAT dla sześciu transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) na podstawie dowodów GPS, braku winiet i nieaktywnych numerów VAT kontrahentów, odrzucając jednocześnie wniosek o pomoc prawną w celu weryfikacji dostaw na Łotwie/Litwie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe przedwcześnie zakwestionowały prawo do zastosowania stawki 0% VAT dla sześciu transakcji WDT. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z pomocy prawnej w celu weryfikacji dostaw na Łotwie/Litwie, oparta na nieaktywnych numerach VAT kontrahentów i z góry przyjętym negatywnym wyniku, naruszyła zasady postępowania podatkowego (prawdy obiektywnej, zaufania do organów, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, swobodnej oceny dowodów). Materiał dowodowy jest niezupełny, a ostateczna ocena możliwości zastosowania stawki 0% VAT wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego.
Stan faktyczny
Organ kontroli skarbowej zakwestionował rozliczenie podatku VAT przez M.K. za 2010 r., uznając, że sześć transakcji nie stanowiło wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT), a 52 transakcje nie były wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów (WNT), ponieważ faktycznie odbywały się w Polsce. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, kwestionując ustalenia organów dotyczące WDT i wnosząc o zweryfikowanie dostaw na Łotwie/Litwie poprzez pomoc prawną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz M.K. kwotę 5232 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz M.K. kwotę 5232 zł (pięć tysięcy dwieście trzydzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania 1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określił M. K. (Skarżącemu), prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą O.-M., wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc za miesiące od stycznia do grudnia 2010r. oraz kwotę do zwrotu na rachunek bankowy za luty 2010r. W ocenie organu, Podatnik zawyżył podatek należny oraz podatek naliczony z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów od firmy T. GmbH, bowiem zakwestionowane transakcje odbywały się na terenie jednego państwa. Ponadto, sześć z dokonanych przez Skarżącego w marcu, kwietniu, maju, sierpniu i listopadzie 2010r. transakcji nie stanowiło wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów (zwanej dalej WDT), w wyniku czego doszło do zaniżenia podatku należnego za te okresy (brak prawa do zastosowania stawki podatku 0%). 2. W wyniku złożonego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Dyrektor podał, że organ kontroli skarbowej stwierdził w rozliczeniu podatku od towarów i usług dwa rodzaje nieprawidłowości. Pierwsze ustalenie dotyczyło wykazywania w ewidencjach i deklaracjach VAT-7 składanych za poszczególne okresy 2010r. wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT) od firmy T.-S. GmbH z siedzibą w Karlsruhe w Niemczech (52 transakcje), w zakresie których stwierdzono, że dostawy te faktycznie odbywały się na terenie jednego kraju, tj. w Polsce. W konsekwencji nie stanowiły wewnątrzwspólnotowych transakcji, w związku z tym stwierdzono, że podatnik naruszył przepisy art. 5 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 109 ust. 3, art. 31 ust. 1, art. 20 ust. 5, art. 86 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej: "u.p.t.u." Organ podał, że na podstawie informacji przekazanej przez administrację niemiecką ustalono, iż firma T.-S. GmbH z siedzibą w Karlsruhe została utworzona jako główny przedstawiciel firmy PPHU K. z siedzibą w P., dla potrzeb sprzedaży środków rozcieńczających na obszarze Europy Wschodniej. Wspólnikami i dyrektorami tego podmiotu są obywatele polscy: N. K. i T. M.. Ponadto z zeznań Skarżącego wynika, że handel rozcieńczalnikami, tj. towarem którego dotyczyły sporne transakcje poprzedzało świadczenie usług transportowych tego towaru dla różnych podmiotów. Towar był ładowany w firmie K. w P.. Podatnik nawiązał później kontakt z firmami na Łotwie i rozpoczął handel tym towarem. Zeznał też, że nie pamięta okoliczności nawiązania kontaktów z firmą T.-S. GmbH z Niemiec. Wiedział, że rozcieńczalniki produkowane były w firmie K. w P.. Zdaniem organu udowodniono, że pomimo zapisów zawartych w umowach z firmą T.-S. GmbH, wskazujących sposób dostaw rozcieńczalników - FCA Karlsruhe wg Incoterms (co oznacza, iż sprzedający zobowiązuje się dostarczyć towar do przewoźnika w określonej lokalizacji, w tym przypadku w Karlsruhe) towar każdorazowo był odbierany w P. w firmie K.. Rozcieńczalniki nabywał Skarżący na zlecenie swoich nabywców. Były one dostarczane bezpośrednio z miejsca załadunku w P. do odbiorcy i nie były nigdzie magazynowane. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ I instancji dokonał weryfikacji wskazywanych przez Skarżącego informacji o miejscu załadunku będących przedmiotem zakupu rozpuszczalników, w oparciu o dane uzyskane z Zakładu Elektronicznego A. z G. W. i przekazane przez KGP CBŚ Zarząd w B.. Dane te zawierały informacje w postaci współrzędnych GPS miejsc postojów trwających powyżej 1,5 h pojazdów, należących do firmy Skarżącego, na których zamontowano odbiorniki GPS. Na podstawie m.in. tych informacji stwierdzono, że pojazdy, którymi miały być dokonywane transporty towarów odbywały postoje w różnych miejscowościach w Polsce w terminach, w których wg dokumentów miały odbywać się transakcje i załadunek w Karlsruhe na terenie Niemiec. W ocenie organu odwoławczego, zarówno z zeznań Skarżącego, jak i z dowodów uzyskanych przez organ prowadzący postępowanie kontrolne wynika, że nabywane przez stronę towary z firmy T.-S. w ramach dokonywanych przez nią transakcji nie były transportowane z Niemiec do Polski. W związku z tym nie doszło do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, bowiem towary będące przedmiotem WNT, zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 u.p.t.u., muszą być w wyniku dokonanej dostawy wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez nabywcę towarów. Nabywane przez Skarżącego towary były odbierane w P. w firmie K., tj.: w tym samym kraju. Nie następował ich transport między krajami członkowskimi Unii Europejskiej. W konsekwencji, ujęcie w ewidencjach prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług oraz zadeklarowanie w złożonych deklaracjach VAT-7 obrotów i kwot podatku należnego i naliczonego z tytułu ww. transakcji naruszało przepisy art. 9 ust. 1 oraz art. 109 ust. 3 u.p.t.u. W związku z tym, nie mogły znaleźć zastosowania przepisy dotyczące rozliczenia VAT podatku należnego i naliczonego przy dostawie wewnątrzwspólnotowej, czyli art. 31 ust. 1 (podstawa opodatkowania), art. 20 ust. 5 (obowiązek podatkowy), art. 86 ust. 2 pkt 4 (podatek naliczony) ww. ustawy. Organ odwoławczy podał, że kolejną nieprawidłowością w rozliczeniu przez Skarżącego podatku VAT było ustalenie w przypadku wykazanych sześciu transakcji wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru (WDT) rozcieńczalnika do firm: S. A. Ltd., S. M. oraz U. M. A., iż towar ten nie został dostarczony do miejsce przeznaczenia, tj. do Rygi na Łotwie. Organ podał, że transakcje te były udokumentowane przez Skarżącego: 1) kopiami faktur, na których umieszczono zarówno numer identyfikacyjny podatnika nadany przez urząd skarbowy dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych, jak i numery identyfikacyjne poszczególnych nabywców towarów; 2) dokumentami transportowymi CMR zawierającymi potwierdzenie odbioru towarów przez podmiot zagraniczny, z których wynika, iż przewóz towarów był dokonywany środkami transportowymi podatnika, za wyjątkiem transakcji z dnia 7 grudnia 2010r., dla której jako przewoźnika wskazano firmę F.H.U. D. D. R. ze Zbójna; 3) kontraktami (w języku polskim i angielskim) zawartymi w dniu wystawienia faktur między firmą O.-M. M. K. a nabywcą towaru, w których określono m.in. przedmiot dostaw, cenę jednostkową w euro, kraj przeznaczenia, warunki płatności; 4) oświadczeniem unijnego nabywcy złożonym w języku polskim, że "towar nie będzie przeznaczony do użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych lub olejów opałowych lub nie będzie odsprzedany w celu jego użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych lub do celów opałowych lub napędowych oraz nie będzie odsprzedany do produkcji paliw silnikowych lub olejów opałowych". Jednakże w oparciu o dane uzyskane z Zakładu Elektronicznego A. z G. W. i przekazane przez KGP CBŚ Zarząd w B. stwierdzono, że pojazdy którymi miał być dokonywany transport towaru i wskazane w ww. dokumentach CMR oraz fakturach, nie były (nie dokonywały postojów) w Rydze ani w innych miejscowościach na terenie Litwy lub Łotwy w dniach podanych jako data odbioru towaru. Ustalono, że pojazdy te w tym czasie przebywały w różnych miejscach w Polsce oraz na terenie Niemiec. Wskazano ponadto, że przeprowadzono także analizę dokumentów źródłowych, dotyczących ponoszonych przez Skarżącego opłat drogowych obowiązujących na terenie Litwy i Niemiec (tzw. winiet oraz biletów parkingowych w okolicach granicy polsko-litewskiej), podczas wykonywania wielu transportów towarów w 2010r., w związku z wewnątrzwspólnotowymi transakcjami nabycia (z Niemiec do Polski), jak również związanych ze świadczeniem usług transportowych na rzecz różnych odbiorców na terenie państw UE (m.in. Niemcy, Litwa, Łotwa, Cypr). Organ wskazał, że nie stwierdzono jednak w dokumentacji księgowej, aby Skarżący poniósł koszty związane z zakupem winiet na pojazdy wskazane w dokumentacji, jako przewożące towary w ramach transakcji WDT udokumentowanych wskazanymi fakturami wewnętrznymi w datach odbioru towarów przez kontrahenta lub w dniach bezpośrednio graniczących z datą odbioru. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, organ I instancji doszedł do logicznych wniosków stwierdzając przy zakwestionowanych transakcjach, że brak było wywozu przez Skarżącego towarów poza granicę kraju. Podkreślił, że jest to warunek podstawowy do uznania transakcji za WDT i w konsekwencji do zastosowania do dostawy stawki VAT 0%, na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. Organ wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0% m.in. pod warunkiem, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy posiada w swojej dokumentacji dowody, iż towary będące przedmiotem tej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju. Następnie w przepisach art. 42 ust. 3 i ust. 4 u.p.t.u. sprecyzowano, jakie dokumenty podatnik musi posiadać oraz jakie dane powinny one zawierać. Konkludując organ stwierdził, po przeanalizowaniu danych dotyczących dłuższych postojów (powyżej 1,5 godziny) dokonywanych przez pojazdy, którymi wg dokumentacji miał być przewożony w ramach WDT na Litwę i Łotwę rozcieńczalnik i oxool hs9, że pojazdy wskazane w ww. dokumentach, jako dokonujące transportu towarów nie przekroczyły granicy polsko-litewskiej, zaś towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowych dostaw udokumentowanych przedmiotowymi fakturami nie opuściły terytorium kraju. Podniósł, że w przypadku zakwestionowanych WDT daty odbioru towarów odnotowane na dokumentach CMR były niezgodne ze stanem faktycznym. Brak jest też dowodów potwierdzających zakup winiet na przejazd przez teren Litwy. Przeprowadzono także konfrontację czasów między odnotowanymi postojami i odległości pomiędzy poszczególnymi miejscami tych postojów i miejscem dostawy oraz związane z nimi czasy przejazdów. W konsekwencji w ocenie organu odwoławczego, dostawy dokonane przez Skarżącego w okresach marzec-maj, sierpień i listopad 2010r. na rzecz firm S. A. Ltd., S. M., U. M. A. nie stanowiły WDT i zastosowanie przez Podatnika dla tych dostaw obniżonej stawki podatku naruszało przepisy art. 13 ust. 1 oraz art. 42 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., co spowodowało zaniżenie przez stronę podatku należnego za miesiące marzec, kwiecień, maj, sierpień i listopad 2010r. Na zakończenie organ wyjaśnił, że w sprawie nie doszło do przedawnienia, ponieważ w trakcie postępowania organ I instancji występował z wnioskami za pośrednictwem Biura Wymiany Informacji Podatkowych w K. do niemieckiej administracji podatkowej o przesłanie informacji w ramach pomocy prawnej. W związku z powyższym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70a § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.) dalej O.p. Jednocześnie w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek nr [...] dotyczący firmy G. GmbH, nie doszło do zakończenia zawieszenia biegu terminu przedawnienia. 3. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie: 1) art. 191 w związku z art. 121 § 1 O.p. poprzez przyjmowanie wszelkich ustaleń na niekorzyść strony, pomimo braku przekonywujących dowodów oraz przez ocenę materiału dowodowego niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji powoduje brak zaufania do organu, który wydał skarżoną decyzję, mimo że prawidłowo dokonana wykładnia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z regułami logiki i doświadczenia życiowego, powinna prowadzić do odmiennych wniosków w sprawie; 2) art. 187, art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 188 O.p., z powodu niezebrania przez organ odwoławczy całego materiału dowodowego, czego dowodem było odrzucenie wniosku dowodowego złożonego przez stronę w odwołaniu; 3) art. 13 ust. 1 oraz art. 42 ust. 1-5 u.p.t.u. poprzez mylne uznanie, że strona w kilku transakcjach nie dokonała wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i zakwestionowanie jej prawa do zastosowania stawki VAT 0 % dla tych dostaw. Skarżący podważył ustalenia organu wyłącznie co do wewnątrzwspólnotowych dostaw rozcieńczalnika do firm S. A. Ltd., S. M., U. M. A. na Łotwie/Litwie. Zarzucił, że organ zakwestionował sześć z 52 transakcji WDT wykonanych w 2010r. Wszystkie przebiegały w taki sam sposób i każda z tych dostaw dotarła na miejsce przeznaczenia (teren Litwy bądź Łotwy). Skarżący dodał, że w latach 2009-2010 łącznie tych transakcji było 79, z których organ zakwestionował 7 wyłącznie na podstawie zapisu GPS, który nie daje pełnego obrazu sytuacji. Wyjaśnił, że system GPS montowany jest na ciągniku siodłowym, a nie na cysternie z przewożonym towarem i informuje o pozycji ciągnika siodłowego (nawet jeśli niedokładnie), a nie cysterny z towarem. Powyższe - zdaniem strony -zasadniczo zmienia optykę postrzegania tematu i powoduje, że dane z GPS nie mają przesądzającego znaczenia. Skarżący podał, że w trzech przypadkach pojazdy znajdowały się niedaleko granicy polsko-litewskiej, co uzasadnia tezę o istnieniu WDT, ponieważ pojazdy te mogły w tym czasie wykonać trasę na Łotwę. Skarżący twierdzi, że niezbitym dowodem na przeprowadzenie WDT są dokumenty przewozowe CMR, dokumenty towarzyszące, potwierdzające dostawę towaru przez odbiorcę oraz oświadczenia firm S. A. Ltd., S. M., U. M. A.. Ponadto Skarżący zarzucił, że organ bezzasadnie odrzucił wniosek dowodowy dotyczący uzyskania w drodze pomocy prawnej informacji z firm łotewskich S. A. Ltd., S. M. i litewskiej U. M. A. - na okoliczność sprawdzenia, czy towar będący przedmiotem kwestionowanych dostaw dotarł na Łotwę/Litwę oraz czy te firmy go w tym miejscu odebrały od strony. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: 5.1. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. 5.2. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna. 5.3. Zagadnienie sporne w niniejszej sprawie dotyczy zakwestionowania przez organy podatkowe sześciu transakcji jako wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru (WDT) - rozcieńczalnika do firm: S. A. Ltd., S. M. oraz U. M., z zastosowaniem stawki VAT 0%. Organ twierdzi, że towar nie został wywieziony poza granice Polski, zaś Skarżący kontestując to stanowisko domaga się zweryfikowania tej okoliczności poprzez zwrócenie się w ramach pomocy prawnej do organów administracji łotewskiej/litewskiej. 5.4. Przechodząc do oceny ww. kwestii spornej należy wskazać, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT) jest jedną z czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, o czym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 5 u.p.t.u. i co do zasady, polega na wywozie towarów z terytorium kraju (Polski), w celu wykonania czynności określonych w art. 7, czyli dostawy towarów na terytorium innego państwa członkowskiego, w określonych w ustawie warunkach. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, przy spełnieniu określonych w ustawie przesłanek, podlega opodatkowaniu według stawki 0% (tzw. wspólnotowe zwolnienie z prawem do odliczenia), co z jednej strony powoduje, że transakcja wywozu towaru z Polski do innego kraju członkowskiego nie jest obciążona podatkiem, a jednocześnie dostawcy pozwala na odzyskanie podatku uiszczonego przy nabyciu tego towaru, co zapewnia realizację zasady neutralności podatku od towarów i usług. Zasada ta jednak obowiązuje tylko wówczas, gdy w wyniku tej transakcji (wywozu) obowiązek naliczenia podatku ciąży na nabywcy towaru (w innym państwie członkowskim), w wyniku wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru (WNT) na terenie jego kraju (zasada opodatkowania w kraju przeznaczenia, konsumpcji). Zgodnie z art. 42 ust. 1 u.p.t.u. (w brzmieniu obowiązującym w 2010r.), wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0% pod warunkiem, że: 1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, i podał ten numer oraz swój numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10, na fakturze stwierdzającej dostawę towarów; 2) podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy, posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju. Z kolei art. 42 ust. 3 u.p.t.u. wskazuje dokumenty, które łącznie potwierdzają dostarczenie towarów będących przedmiotem WDT do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju. Są to: 1) dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora), gdy przewóz towarów jest zlecany podmiotowi trzeciemu, czyli przewoźnikowi (spedytorowi) odpowiedzialnemu za wywóz towarów z terytorium kraju, 2) kopia faktury, 3) specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku. Zgodnie z art. 42 ust. 4 u.p.t.u. w przypadku wywozu towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez jego nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy, podatnik oprócz dokumentów, o których mowa w ust. 3 pkt 2 i 3, powinien posiadać dokument zawierający co najmniej: 1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy tych towarów; 2) adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy; 3) określenie towarów i ich ilości; 4) potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsca, o którym mowa w pkt 1 lub 2, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju; 5) rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary, lub numer lotu - w przypadku gdy towary przewożone są środkami transportu lotniczego. Należy przy tym zauważyć, że same tylko dokumenty wymienione w art. 42 ust. 3 u.p.t.u. mogą nie potwierdzać jednoznacznie dokonania WDT, co wynika z art. 43 ust. 11 u.p.t.u., zgodnie z którym to przepisem w takim przypadku można potwierdzić taką dostawę innymi dokumentami na to wskazującymi, które przepis ten wymienia przykładowo, nie tworząc zamkniętego katalogu, przez użycie słowa: "w szczególności". 5.5. Z powyższych regulacji wynika, że aby daną czynność uznać za wewnątrzwspólnotową dostawę towaru, a zatem za czynność opodatkowaną stawką podatku VAT w wysokości 0%, konieczny jest wywóz towaru z terytorium kraju na terytorium innego państwa Unii, a wywóz ten musi nastąpić w wyniku dostawy, co oznacza przeniesienie na nabywcę prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Ponadto, dla możliwości opodatkowania wewnątrzwspólnotowej dostawy zerową stawką podatku VAT niezbędne jest, aby podatnik dokonał dostawy na rzecz konkretnego nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych i dysponował odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi fakt wywiezienia i dostarczenia towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju. 5.6. Dla oceny przedmiotowej sprawy niezbędne jest też odwołanie się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 11 października 2011r., sygn. akt I FPS 1/10 wyraził pogląd, że: "W świetle art. 42 ust. 1, 3 i 11 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) dla zastosowania stawki 0% przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów wystarczające jest, aby podatnik posiadał jedynie niektóre dowody, o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy, uzupełnione dokumentami wskazanymi w art. 42 ust. 11 ustawy lub innymi dowodami w formie dokumentów, o których mowa w art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), o ile łącznie potwierdzają fakt wywiezienia i dostarczenia towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju." (LEX nr 603396). W uzasadnieniu uchwały wskazano także na orzecznictwo ETS, z którego wynikają konkluzje co do stosowania unormowanego w art. 138 Dyrektywy 2006/112/WE zwolnienia od podatku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, w kontekście określonych w art. 131 i art. 273 tej Dyrektywy obowiązków, które państwa członkowskie mogą uznać za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru podatku i unikania oszustw podatkowych z tytułu WDT. I tak zwolnienie od podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy prawo do rozporządzania towarem jak właściciel zostało przeniesione na nabywcę i gdy dostawca ustali, że towar ten został wysłany lub przetransportowany do innego państwa członkowskiego oraz w wyniku wysyłki lub transportu fizycznie opuścił terytorium państwa członkowskiego dostawy. NSA podkreślił przy tym, że podstawą uznania dostawy za WDT jest bezsporność tego faktu. Tylko wtedy zasada neutralności podatku VAT nakazuje zachować prawo do zastosowania preferencyjnej stawki podatkowej, mimo braków formalnych w udokumentowaniu tego faktu. 5.7. Przenosząc przywołane poglądy na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżący udokumentował sporne transakcje następującymi dokumentami: 1) kopiami faktur, na których umieszczono zarówno numer identyfikacyjny podatnika nadany przez urząd skarbowy dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych, jak i numery identyfikacyjne poszczególnych nabywców towarów (k. 1514, 1517, 1520, 1523, 1526, 1529, tom IV akt administracyjnych); 2) dokumentami transportowymi CMR zawierającymi potwierdzenie odbioru towarów przez podmiot zagraniczny, z których wynika, iż przewóz towarów był dokonywany środkami transportowymi podatnika, za wyjątkiem transakcji z dnia 7 grudnia 2010r., dla której jako przewoźnika wskazano firmę F.H.U. D. D. R. ze Zbójna (k. 1514, 1517, 1520, 1523, 1526, 1528 tom IV akt administracyjnych); 3) kontraktami (w języku polskim i angielskim) zawartymi w dniu wystawienia faktur między firmą O.-M. M. K. a nabywcą towaru, w których określono m.in. przedmiot dostaw, cenę jednostkową w euro, kraj przeznaczenia, warunki płatności (k. 1513, 1516, 1519, 1522, 1525, 1527, tom IV akt administracyjnych); 4) oświadczeniem unijnego nabywcy złożonym w języku polskim, że "towar nie będzie przeznaczony do użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych lub olejów opałowych lub nie będzie odsprzedany w celu jego użycia jako paliwa silnikowe albo jako dodatki lub domieszki do paliw silnikowych lub do celów opałowych lub napędowych oraz nie będzie odsprzedany do produkcji paliw silnikowych lub olejów opałowych" (k. 1512, 1515, 1518, 1521, 1524, 1529, tom IV akt administracyjnych) oraz 5) oświadczeniami potwierdzającymi dostarczenie towarów udokumentowanych fakturami wystawionymi na te firmy (k. 1638-1643, tom IV akt administracyjnych). Nie budzi wątpliwości, że dowody te są dokumentami wymienionymi w art. 42 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.t.u. Organ podważa wywóz towaru powołując się z kolei na zapisy GPS, nadto na brak tzw. winiet i biletów parkingowych. Niewątpliwie zachodzi sprzeczność między wnioskami na podstawie dowodów powołanych przez organy a przedstawionymi przez Podatnika. W tym stanie rzeczy przedwczesne jest podważanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Zauważyć należy, że organ odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego w przedmiocie zwrócenia się do organów administracji łotewskiej/litewskiej o zweryfikowanie spornych dostaw powołując się na dostateczne już wykazanie niedokonania wywozu towarów oraz fakt, iż numery identyfikacji podatkowej kontrahentów są nieaktywne. Sąd rozpoznający sprawę tego stanowiska nie podziela, co do oceny wniosku dowodowego. Podnieść należy, że w przedmiotowej sprawie organ uwzględnił wniosek dowodowy w przedmiocie zweryfikowania nabycia towaru wykazanego od firmy niemieckiej, a nie podzielił – wprawdzie złożonego w późniejszym terminie – co do dostaw do firm z Łotwy/Litwy. 5.8. W tym miejscu warto powołać wyrok TSUE z dnia 06 września 2012r. o sygn. C-273/11 Mecsek Gabona Kft, w którym Trybunał stwierdził, że: 1) art. 138 ust. 1 dyrektywy 2006/112, zmienionej dyrektywą 2010/88 należy interpretować w ten sposób, że nie zabrania on, by w okolicznościach takich jak w sprawie przed sądem krajowym odmówiono sprzedawcy możliwości skorzystania z prawa do odliczenia w odniesieniu do dostawy wewnątrzwspólnotowej, o ile zostanie wykazane, że w świetle obiektywnych danych sprzedawca ten nie spełnił obowiązków, jakie ciążą na nim w zakresie dowodowym, albo że wiedział lub powinien był wiedzieć, iż dokonywana przezeń czynność stanowi część składową oszustwa popełnianego przez kupującego, i nie podjął wszelkich racjonalnych środków znajdujących się w jego mocy w celu uniknięcia swego udziału w tym oszustwie. 2) Zwolnienie dostawy wewnątrzwspólnotowej w rozumieniu art. 138 ust. 1 dyrektywy 2006/112, zmienionej dyrektywą 2010/88, nie może zostać odmówione sprzedawcy z tego tylko powodu, że administracja skarbowa innego państwa członkowskiego wykreśliła numer identyfikacyjny VAT kupującego, przy czym choć wykreślenia tego dokonano po dostawie towaru, miało ono skutek wsteczny od dnia wcześniejszego w stosunku do tej dostawy. TSUE wskazał, że przyznanie takiego numeru stanowi dowód statusu podatkowego dla celów stosowania podatku VAT oraz ułatwia kontrolę skarbową czynności wewnątrzwspólnotowych. Niemniej jednak jest to wymóg formalny, który w żadnym wypadku nie może podważać zwolnienia z podatku VAT, jeżeli materialne przesłanki zaistnienia dostawy wewnątrzwspólnotowej zostały spełnione (zob. analogicznie, co się tyczy prawa odliczenia wyroki: z dnia 21 października 2010r. w sprawie C-385/09 Nidera Handelscompagnie, z dnia 22 grudnia 2010r. w sprawie C-438/09) - pkt 60. Podobne wnioski wynikają z wyroków orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 września 2007r.: w sprawie C-409/04 Teleos plc (publ. ECR 2007/8-/I-7797) i w sprawie C-146/05 Albert Collée (publ. ECR 2007/8-/I-7861). W pierwszym z powołanych wyroków TSUE uznał, że art. 28a ust. 3 akapit pierwszy i art. 28c część A lit. a/ akapit pierwszy szóstej dyrektywy, ze względu na określenie "wysłane", użyte w obu tych przepisach, należy interpretować w ten sposób, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru następuje, a zwolnienie od podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy prawo do rozporządzania towarem jak właściciel zostało przeniesione na nabywcę i gdy dostawca ustali, że towar ten został wysłany lub przetransportowany do innego państwa członkowskiego i w wyniku wysyłki lub transportu fizycznie opuścił terytorium państwa członkowskiego dostawy. Trybunał podkreślił przy tym, że powyższe przepisy, do których przyjęcia państwa członkowskie są upoważnione w celu zapewnienia prawidłowego poboru podatku i uniknięcia oszustw podatkowych, nie mogą być wykorzystywane w sposób, który podważałby neutralność podatku od wartości dodanej. Z kolei w orzeczeniu w sprawie C-146/05 Albert Collée Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zajmował się zagadnieniem neutralności tego podatku w aspekcie wymagań formalnych państw członkowskich co do stosowania zwolnienia od podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. W wyroku tym Trybunał odpowiedział twierdząco na pytanie sądu krajowego, czy art. 28c część A lit. a/ akapit pierwszy szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by organy podatkowe państwa członkowskiego odmawiały zwolnienia od tego podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej, która rzeczywiście została dokonana, jedynie na tej podstawie, iż we właściwym czasie nie został przedstawiony dowód dokonania tej dostawy. Trybunał wskazał, że zwolnienie od podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej w państwie członkowskim rozpoczęcia wewnątrzwspólnotowej wysyłki lub wewnątrzwspólnotowego transportu towarów, której odpowiada nabycie wewnątrzwspólnotowe podlegające opodatkowaniu w państwie członkowskim zakończenia wysyłki lub transportu, pozwala uniknąć podwójnego opodatkowania, a przez to naruszenia zasady neutralności podatkowej, na której opiera się wspólny system tego podatku. Odnosząc się bezpośrednio do wymagań formalnych, jakie mają spełniać podatnicy, aby uzyskać prawo do zwolnienia od podatku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, Trybunał stwierdził, że żaden przepis szóstej dyrektywy nie dotyczy bezpośrednio kwestii dowodów, jakie podatnicy muszą przedstawić w celu skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT. Trybunał stwierdził, "że przepis krajowy, który w istocie uzależnia prawo do zwolnienia od podatku dostawy wewnątrzwspólnotowej od spełnienia obowiązków formalnych, nie uwzględniając wymagań merytorycznych, a w szczególności nie biorąc pod uwagę kwestii, czy zostały one spełnione, wykracza poza to, co jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru podatku (...)". Jeżeli zatem fakt dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej jest bezsporny, zasada neutralności podatkowej wymaga, by zwolnienie od podatku od wartości dodanej zostało przyznane w razie spełnienia przesłanek merytorycznych, nawet jeśli podatnik pominął pewne warunki formalne. Inaczej byłoby jedynie wówczas, gdyby naruszenie tych warunków formalnych uniemożliwiło przedstawienie przekonującego dowodu spełnienia przesłanek merytorycznych. 5.9. Kierując się wskazaniami wynikającymi z ww. uchwały NSA, jak również uchwały NSA z dnia 21 października 2013 r., sygn. akt: I FPS 5/13 (ONSAiWSA 2014/1/5, LEX nr 1377944) oraz orzecznictwa TSUE należy stwierdzić, że nie można wykluczyć, iż numer identyfikacyjny ww. kontrahentów mógł być ważny w chwili dokonywania wewnątrzwspólnotowej dostawy przez Skarżącego, tj. w miesiącach: marcu, kwietniu, maju, sierpniu i listopadzie 2010r., a dostawa miała miejsce. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że treść informacji uzyskanej od organu łotewskiej/litewskiej administracji podatkowej będzie istotnym dowodem w sprawie oceny, czy wywóz towaru za granicę miał miejsce. Zatem w rezultacie organy podatkowe niezasadnie uznały za zbędne - dla zakwestionowania stawki 0% - prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie dokonania ustaleń dotyczących rzeczywistej dostawy towaru na teren Łotwy/Litwy, wobec przedstawienia przez Skarżącego ww. dowodów potwierdzających dostawę. Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie miało stwierdzenia wymogów materialnych wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, a w szczególności czy wywóz towaru udokumentowanego fakturami miał miejsce, jak wynika to z dokumentów przedstawionych przez Podatnika. Oczywiście należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że: "W przypadku braku jakiegokolwiek udokumentowania przez krajowego podatnika dostawy towarów z Polski do podatnika z innego kraju unijnego, sam fakt posiadania przez unijnego podatnika określonego towaru oraz przedstawienie przez niego dowodu gotówkowej zapłaty za ten towar, nie są okolicznościami wystarczającymi do stwierdzenia wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, która podlegałaby u krajowego dostawcy opodatkowaniu na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) według stawki podatku 0%. Podatnik, który nie przestrzega w ogóle zasad rzetelnego dokumentowania takiego obrotu, nie może domagać się jego opodatkowania na preferencyjnych zasadach." (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012r. sygn. akt I FSK 980/11). Sąd w tut. składzie ww. pogląd podziela, jednakże zauważa, że został on wyrażony na tle innego stanu faktycznego, a polski organ podatkowy pozyskał informacje od organów administracji państwa odbiorcy. Tut. Sąd stwierdza, że materiał dowodowy nie pozwala na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi co do zakwestionowania wywozu towaru z Polski na terytorium innego państwa członkowskiego. Odmowy zaś w zakresie zwrócenia się w ramach pomocy prawnej do administracji podatkowej innego państwa członkowskiego nie można uzasadniać m.in. argumentacją, że wobec faktu, iż numery identyfikacji podatkowej kontrahentów są "aktualnie nieaktywne", to w związku z tym "uzyskanie informacji przez łotewską i litewską administrację podatkową mogłoby być niemożliwe." Takie założenie z góry co do wyniku zrealizowania wniosku dowodowego należy ocenić jako naruszające zasady postępowania podatkowego. Tym samym organy nieprawidłowo odmawiały przeprowadzenia wnioskowanych przez Spółkę dowodów argumentując, że dowody te niczego do sprawy nie mogły wnieść. Działania takie naruszają zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych z art. 121 § 1, prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 O.p. (w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego) oraz art. 187 § 1 O.p. (organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy). W efekcie naruszają także zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 O.p. (organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona). W rezultacie przedwcześnie stwierdzono brak podstaw do zastosowania stawki VAT 0% na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., bowiem materiał dowody jest niezupełny. Jednocześnie tut. Sąd nie przesądza tej kwestii. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego organ dokona ponownej oceny, wówczas będzie można ustalić, czy wywóz rzeczywiście miał miejsce jak twierdzi Podatnik i co wynika z powołanych przez niego dokumentów, czy przeciwnie towar nie został wywieziony na co wskazują z kolei dowody zebrane przez organ. 5.10. W przedmiocie pozostałych ustaleń i stwierdzonych przez organ nieprawidłowości, Podatnik nie wniósł zarzutów, a tut. Sąd kontrolując decyzję w granicach sprawy nie stwierdził z urzędu naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. 5.11. Mając na uwadze powyższe Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31 z 2011r., poz. 153).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło