I SA/Bd 335/11

I SA/Bd 335/11 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2009r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy I SA/Bd 335/11 UZASADNIENIE W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 15 czerwca 2011r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł strona wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że utrzymuje się sam, a jedyne źródło jego utrzymania stanowi prowadzona działalność gospodarcza, która aktualnie przynosi straty". W pkt 6 formularza podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną natomiast w pkt 8 poinformował, że zamieszkuje ona u swoich rodziców. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Poza tym wskazał, że w wyniku prowadzonego postępowania podatkowego organy podatkowe dokonały zajęcia mienia skarżącego. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 09 września 2011r. referendarz WSA w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie w dniu 05 października 2010r. pełnomocnik skarżącego wniósł do tut. Sądu sprzeciw, w którym wskazał, że skoro referendarz miał wątpliwości co do oświadczeń zawartych na urzędowym formularzu PPF winien był stosownie to treści art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - wezwać stronę skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień. Zarządzeniem z dnia 17 października 2011r. pełnomocnik skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. został wezwany do złożenia w terminie 10 dni od dnia otrzymania wezwania dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Strona w niniejszej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik wezwaniem z dnia 17 października 2011r. na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie: 1)odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2009r. i 2010r.; 2)oświadczenia gdzie skarżący zamieszkuje (tytuł prawny do lokalu) oraz udokumentowania wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej – tj. opłat związanych z lokalem mieszkalnym (czynsz, energia elektryczna, gaz itp.; 3)oświadczenia czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samotnie czy wraz z małżonką; 4)wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy; 5)bilansu z bieżącej działalności gospodarczej. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi strony skarżącej. Wskazać również należy na niekonsekwencję pełnomocnika skarżącego, który z jednej strony w sprzeciwie zarzuca postanowieniu referendarza, że nie skorzystał z uprawnień o których mowa w art. 255 p.p.s.a., a następnie pozostaje bierny na wezwanie Sądu w tym zakresie. Skarżący w urzędowym formularzu PPF lakonicznie bez załączenia jakichkolwiek dokumentów wskazał, że działalność gospodarcza aktualnie przynosi stratę. Ponadto informacje tam zawarte są ze sobą sprzeczne. Z jednej bowiem strony w pkt 5 i 8 skarżący wskazuje, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a następnie w pkt 6 podaje, że zamieszkuje wraz z żoną. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt: I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona – stosownie do art. 255 p.p.s.a - jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe. Skarżący był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie przedłożył ich sądowi w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08). Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.