I SA/Bd 338/23

WyrokWSA w Bydgoszczy2023-10-10

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Tomasz Wójcik, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca nie wykazał przyczyn niezależnych od siebie lub nie podjął działań zapobiegawczych, a także czy w takiej sytuacji możliwe jest zastosowanie art. 189f k.p.a. (odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu)?
Ratio decidendi
Kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu jest karą bezwzględnie określoną, której nałożenie zależy od samego faktu nieosiągnięcia poziomu, a nie od winy przedsiębiorcy. W związku z tym, art. 189f k.p.a. nie może znaleźć zastosowania, gdy przedsiębiorca nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu, nie wykazał przyczyn niezależnych od siebie ani nie podjął działań zapobiegawczych, a waga naruszenia nie jest znikoma. Kara ta ma charakter mobilizujący i stymulujący przedsiębiorców do osiągania wyższych poziomów ekologicznych.
Stan faktyczny
Spółka Z. U. K. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2020 roku wymaganego poziomu recyklingu papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Po uchyleniu przez WSA w Bydgoszczy wcześniejszych decyzji organów, organy ponownie rozpatrzyły sprawę, uwzględniając wytyczne sądu dotyczące art. 189f k.p.a. Spółka nadal nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu (11,29% zamiast 50%) i nie wykazała przyczyn niezależnych od siebie. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę spółki, uznając, że organy prawidłowo zastosowały prawo i nie było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi Z. U. K. sp. z o. o. w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr SKO-433/18/23 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia [...]. nałożył na Zakład [...] Sp. z o.o. ("Strona", "Spółka", "Skarżąca") karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w roku kalendarzowym 2020, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Nie zgadzając się z tą decyzją Spółka złożyła odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2519 ze zm., dalej "u.p.c.g.") w zw. z § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2167, dalej: "rozporządzenie w sprawie poziomów recyklingu") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2015 r. poz. 1875) oraz naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 8, art. 80, art. 107 § 1 pkt 6, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 735, dalej "k.p.a."). Mając na uwadze powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej bądź umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości oraz na podstawie art. 136 § 1 i § 2 k.p.a. wniesiono o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, że Strona prowadzi działalność gospodarczą odbierając odpady komunalne na podstawie umów zawieranych z właścicielami nieruchomości, którzy zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.c.g. zobowiązani są zbierać w sposób selektywny powstałe na terenie nieruchomości odpady komunalne zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz w określony w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 tej ustawy. Burmistrz Miasta i Gminy P. pismem z dnia [...]. zawiadomił Zakład [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego w 2020r. poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Przedmiotowe postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ I instancji w dniu [...]. decyzji nakładającej na Stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Na skutek wniesionego odwołania ww. decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. organ ponownie nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 690/22 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r. nr [...]. Podstawę uchylenia przez Sąd decyzji stanowił brak rozważenia przez organy czy w sprawie zachodzą określone w art. 189f § 1 k.p.a. przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego w oparciu o wytyczne zwarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2022 r. organ I instancji ponownie nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne pozostaje, że w roku 2020 Spółka prowadziła działalność gospodarczą, podlegającą wpisowi do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy P., w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. W oparciu o sprawozdanie złożone przez Bazę danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami -BDO, ustalono iż łączna masa wytworzonych odpadów wyniosła 98,44 Mg. Strona przekazała zaś do ponownego użycia i recyklingu 3,5332 Mg odpadów. Biorąc pod uwagę powyższe dane oraz określony w rozporządzeniu w sprawie poziomów recyklingu, wzór, w ocenie Kolegium bezsporne pozostaje, iż Spółka nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu wynoszącego w roku 2020 - 50%. Organ odwoławczy wskazał, iż sposób wyliczenia przedmiotowej kary, jak i jej wysokość są prawidłowe i nie były kwestionowane przez Spółkę. Wysokość nałożonej kary tj. [...] zł jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.). Do osiągnięcia poziomu 50% zabrakło 12,1177 Mg, które pomnożone przez kwotę [...]zł będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr [...] do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 24 września 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M.P. z 2019 r. poz. 866) daje kwotę kary. Podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o zacytowane w decyzjach przepisy prawa oraz na podstawie sprawozdania za 2020 r. złożonego przez Spółkę. Kolegium zauważyło, że z uwagi na fakt, iż ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie reguluje przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, stosownie do treści art. 181 § 2 k.p.a. w tym zakresie stosuje się przepisy określone w kodeksie postępowania administracyjnego w tym w art. 189f k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może znaleźć zastosowania, gdyż Spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu recyklingu w 2020r., a więc nie doszło do zaprzestania naruszania prawa, a nadto osiągnięcie poziomu recyclingu rzędu 11,29% z wymaganych 50% nie pozwala na stwierdzenie, że waga naruszenia była znikoma. Kolegium wskazało, iż wprowadzenie poziomów recyklingu ma na celu ochronę środowiska, a w konsekwencji zapobieżenie jego degradacji, co niewątpliwie ma wpływ na wszystkich mieszkańców Gminy. Ponadto przepis art. 9x ust. 2 u.p.c.g. nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów. Tym samym przedmiotowa kara należy do kar bezwzględnie określonych, które mają na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego poziomu ekologicznego. Spółka jako podmiot zajmujący się profesjonalnie obiorem odpadów komunalnych jest zobowiązana do prowadzenia działalności w taki sposób, aby wywiązać się z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym uzyskać określony poziomu recyklingu. Strona biorąc pod uwagę chociażby treść art. 23 ust. 1 u.p.c.g. zgodnie z którym odpady winny być zbierane w sposób selektywny powinna motywować kontrahentów do przekazywania odpadów w postaci posegregowanej, jak również systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu i podejmować skuteczne działania w tym zakresie. Nie może przerzucać tego obowiązku na Gminę, a w konsekwencji i jej mieszkańców. Zdaniem organu odwoławczego, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zastosować także art. 189f § 2 k.p.a, gdyż ze względu na przedmiot kary tj. osiągnięcie konkretnego poziomu recyklingu w roku 2020 nie jest możliwe zaprzestanie naruszenia prawa. Kolegium podkreśliło, że do odstąpienia od wymierzenia kary mogłoby także dojść gdyby Spółka wykazała, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika również, żeby Spółka podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. Organ zaznaczył, że Strona nie wykorzystywała powiadomienia, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g. Ponadto zauważył, że przedsiębiorca ma możliwość zagwarantować sobie odpowiednią segregację odbieranych odpadów, gdyż poprzez indywidualne umowy może wpływać na właściwą realizację nałożonych na niego ustawowych obowiązków. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że art. 9x ust. 2 u.p.c.g. nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów, co oznacza, iż przedmiotowa kara należy do kar bezwzględnie określonych, mających na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego. Kolegium nie znalazło także podstaw do zastosowania art. 189f k.p.a. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożono skarg, zarzucając wydanie decyzji niezgodnie z przepisem art. 9x ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 u.p.c.g. w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie poziomów recyklingu, oraz Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r w sprawie opłat za korzystanie środowiska poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie. Ujawnione w toku postępowania okoliczności nie dawały bowiem podstawy do nałożenia na stronę administracyjnej kary pieniężnej, co za tym idzie nie zaistniała podstawa prawna do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Ponadto, zarzucono decyzji szereg naruszeń prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w postaci: - naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 8 i art. 80 k.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i niekompletne rozpatrzenie sprawy, zignorowanie wyjaśnień Strony składanych w toku postępowania - w szczególności w trakcie postępowania odwoławczego, a w efekcie dokonanie przez SKO dowolnej oceny dowodów, a także wybiórcze traktowanie zebranego materiału dowodowego, przejawiające się niezbadaniem przez SKO wypełniania przez właścicieli nieruchomości obowiązku zbierania odpadów w sposób selektywny, zgodnie z § 2 ust. 1 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy P. (Uchwała nr [...] Rady Gminy P. z dnia [...] r.), - naruszenie art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niekompletność decyzji administracyjnej w zakresie jej uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym w zakresie wykazania w jakim stopniu nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu zostało przez Stronę zawinione oraz poprzez niewskazanie faktów, które organ II Instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a które stanowiły podstawę do wydania skarżonej decyzji, - naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji, pomimo, iż ten rozpoznając sprawę rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego, co powodowało, że w sprawie zachodziły przesłanki do podjęcia decyzji uchylającej decyzję organu I Instancji i umarzającej postępowanie, względnie decyzji o uchyleniu decyzji organu I Instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego w całości jako bezprzedmiotowego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia. W pierwszej kolejności należy podnieść, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z 13 września 2022r., sygn. akt II SA/Bd 690/22 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]. Stosownie zaś do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z cytowanego przepisu wynika, że zarówno organy, jak i sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, są związane oceną prawną dokonaną wcześniej przez sąd w tej sprawie. Oznacza to, że nie mogą one formułować oceny sprzecznej z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązane są do podporządkowania mu się w pełnym zakresie i konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2010r., sygn. akt I GSK 940/09; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana istotnych okoliczności faktycznych zaistniała po wydaniu orzeczenia sądowego. Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, przyszłe postępowanie administracyjne i ewentualne przyszłe postępowanie sądowe. Z uwagi na powyższe, skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania przez treść nowego wyroku (por. np. wyrok NSA z 29.06.2023 r., sygn. akt II GSK 343/20). Naruszenie art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające, bądź niewykonaniu wytycznych co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 21.10.2021 r., II GSK 1261/21). W konsekwencji powyższego zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej i podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21.02.2018 r., sygn. akt II FSK 353/16). Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku tut. Sądu z dnia 13 września 2022r., rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy orzekające w sprawie organy administracji wykonały wskazania sformułowane w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Należy podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przywołane powyżej przesłanki uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w pierwotnie wydanym w sprawie wyroku. Zatem, ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2022r. Sąd wskazał, że orzekające w sprawie organy obowiązane są ocenić zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2020r., w odniesieniu do masy ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych, do którego to postępowania stosuje się przepisy k.p.a., w tym art. 189f k.p.a. , którego zastosowania organy nie rozważyły. W uzasadnieniu decyzji organy nie uzasadniły i nie rozważyły, dlaczego przyjmują, że wskazany przepis nie mógł znaleźć w sprawie zastosowanie. Przed nałożeniem kary administracyjnej, obowiązkiem organu jest ustalenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia takiej kary i poprzestania na pouczeniu. Sąd jednocześnie podkreślił, że w razie stwierdzenia, że takie okoliczności zachodzą, obowiązkiem organu jest zastosować ww. instytucję – przepis nie przewiduje bowiem w tym przypadku uznania administracyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę, organy dokonały analizy sprawy pod kątem zastosowania art. 189f k.p.a. z uwzględnieniem treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 czerwca 2022r. sygn. akt III OPS 1/21. Zgodnie z treścią art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Jak słusznie wskazał organ z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu jest możliwe w sytuacji łącznego spełnienia określonych w nim przesłanek do których należą: znikoma waga stwierdzonego naruszenia prawa oraz zaprzestanie naruszania prawa. Przy czym przesłanka oceny zaprzestania naruszenia prawa odnosi się do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się, nie ma natomiast zastosowania do naruszeń o charakterze jednorazowym. Wbrew twierdzeniom Skarżącej zarówno organ I i II instancji przeanalizowały przesłanki odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej. Sąd aprobuje stanowisko organu zgodnie z którym powołany wyżej przepis nie może znaleźć zastosowania, gdyż spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu recyklingu w 2020 r., a więc nie doszło do zaprzestania naruszania prawa, a nadto osiągnięcie poziomu recyclingu rzędu 11,29% z wymaganych 50% nie pozwala na stwierdzenie, że waga naruszenia była znikoma. Podkreślić należy, że Skarżąca jako podmiot zajmujący się profesjonalnie obiorem odpadów komunalnych jest zobowiązana do prowadzenia działalności w taki sposób, aby wywiązać się z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, w tym uzyskać określony poziomu recyklingu. Spółka biorąc pod uwagę chociażby treść art. 23 ust. 1 u.p.c.g. zgodnie z którym odpady winny być zbierane w sposób selektywny powinna motywować kontrahentów do przekazywania odpadów w postaci posegregowanej, jak również systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu i podejmować skuteczne działania w tym zakresie. Nie może przerzucać tego obowiązku na Gminę, a w konsekwencji i jej mieszkańców. W ocenie Sądu organ słusznie wskazał, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zastosować także art. 189f § 2 k.p.a, gdyż ze względu na przedmiot kary tj. osiągnięcie konkretnego poziomu recyklingu w roku 2020 nie jest możliwe zaprzestanie naruszenia prawa. Organ pierwszej instancji dodatkowo podniósł, że nie zostały spełnione cele nałożenia kary bowiem Spółka w kolejnym roku 2021 również nie uzyskała wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Niewątpliwie kara została nałożona w celu skłonienia Strony do podjęcia takich działań aby w przyszłości mogła uniknąć sytuacji nieosiągnięcia wymaganych prawem poziomów w związku z odbiorem i zagospodarowaniem odpadów (np. sformułowanie umów w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów, w taki sposób aby korzystnym dla właścicieli było segregowanie odpadów). Zasadna jest ocena Kolegium, iż do odstąpienia od wymierzenia kary mogłoby także dojść gdyby Spółka wykazała, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ze sprawy nie wynika żeby Skarżąca podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. Jak wyjaśnił organ Spółka nie wykorzystywała powiadomienia o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g. Reasumując za słuszne należy uznać stanowisko, że rozważając wszystkie aspekty sprawy w kontekście ustalonych okoliczności a także argumentów podnoszonych przez Stronę odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu mogłoby zniweczyć prewencyjne i stymulacyjne cele kary. Wobec powyższego, pomimo braku zarzutów w tym zakresie, Sąd uznał, że organy wykonały zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 13 wrzesnia 2022r. i prawidłowo oceniły, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 189f k.p.a. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 u.c.p.g. w zw. z § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie poziomów recyklingu, oraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2015 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, to w ocenie Sądu są one bezpodstawne. Wyjaśnić należy, że kara pieniężna za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. polegającego na osiągnięciu odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, przewidziana w art. 9x ust. 3 tej ustawy należy do kategorii bezwzględnie określonych, a jej wysokość zależy m. in. od brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami. Wykładnia językowa powyższej normy prowadzi do wniosku, że ustawodawca w art. 9g u.c.p.g. w sposób kategoryczny, poprzez użycie sformułowana "jest obowiązany", nakłada na przedsiębiorcę obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym wskazanych poziomów recyklingu. Z przepisem tym koresponduje art. 9x ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który określa wysokość kary pieniężnej za niewykonanie tego obowiązku stanowiąc łącznie jedną normę prawną. W tym miejscu trzeba wskazać, że w kwestii naruszenia przez organ wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego wypowiedział się już tut. Sąd w wyroku z dnia 13 wrzesnia 2022r. albowiem Strona w poprzednio złożonej skardze podniosła tożsame zarzuty i argumentację. Sąd zauważył, że skarżący Zakład co do zasady zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych zmieszanych miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Obowiązek zapewnienia poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Spółka jako profesjonalista w branży i spełniająca wymogi co do posiadania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odpadów komunalnych, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, niewątpliwie powinna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania poziomu recyklingu określonego w art. 3aa pkt 1 ww. ustawy. Powinna też mieć świadomość, że powodzenie w osiąganiu wymaganego poziomu recyklingu możliwe jest w przypadku selektywnego zbierania odpadów. Sąd wskazał, że z treści przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że w równym stopniu jak gminę, obowiązek osiągnięcia wynikających z przepisów poziomu recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i od odzysku innymi metodami m.in. odpadów w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, obciąża przedsiębiorcę. Z treści skargi wynika natomiast, że skarżąca Spółka nie ma obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych. Odnosząc się do tego Sąd stwierdził, że za nieracjonalne i nieuprawnione w myśl zasad konstytucyjnych należałoby uznać działanie prawodawcy, gdyby przyjąć, że ww. stwierdzenia skarżącej Spółki są uprawnione. W konsekwencji takiej oceny przepis art. 9x ust. 2 ustawy stałby się w praktyce "martwy". Przedsiębiorca odbierający odpady mógłby bowiem zawsze powołać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu. Takiej wykładni tych przepisów Sąd nie podziela. Skoro Spółka świadoma obowiązujących w tym względzie regulacji zdecydowała się na prowadzenie na terenie Gminy P. działalności gospodarczej polegającej na odbieraniu odpadów komunalnych na podstawie umowy z właścicielami, a więc w warunkach zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g., to na niej spoczywa obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odbieranych przez siebie w takich warunkach odpadów komunalnych, odpowiednich poziomów przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Skarżąca powinna przedsięwziąć we własnym zakresie wszelkie działania umożliwiające jej osiągnięcie wymaganych poziomów odpadów. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, brak było podstaw do przyjęcia, że Skarżąca nie miała wpływu na nieosiągnięcie - zgodnie z treścią art. 9g u.c.p.g. - w 2020r. poziomów recyklingu oraz przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów komunalnych w postaci papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, że niewątpliwie, skoro Spółka prowadziła recykling odpadów na poziomie 11,29%, co nie jest przez nią negowane, a w roku 2020 powinna go prowadzić na poziomie 50%, (art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3aa ust.1 u.c.p.g.), to zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. W konsekwencji organy orzekające, w postępowaniu administracyjnym, poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie miały obowiązku poszukiwania dalszych dowodów co do nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych. Sąd w obecnym składzie będąc związany tą oceną prawną nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów w tym zakresie. Sąd uznał zatem, że organy obu instancji prawidłowo zbadały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 k.p.a.). Organy uczyniły także zadość zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), opierając swoje rozstrzygnięcia na całym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne wydanych decyzji, nie naruszyły art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło