I SA/Bd 34/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ze skargi K. P. i P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. tut. Sąd odrzucił wniesioną z uchybieniem terminu skargę strony skarżącej. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia strona skarżąca wniosła o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu ze względu na złą sytuację ekonomiczno-finansową. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 31 marca 2016 r. stronie skarżącej przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznania prawa pomocy (PPF) w celu jego wypełnienia i przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, wynikającym z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Wezwania pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 19 kwietnia 2016 r. Skarżący do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przesłali wypełnionego formularza PPF. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2016 r. Referendarz pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 p.p.s.a., stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień Referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek składa się o na urzędowym formularzu według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz 1257). Niezachowanie wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08) - w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Skarżący - wezwani o nadesłanie wypełnionego formularza wniosku o prawo pomocy - zarządzenia tego w zakreślonym terminie nie wykonali. Zauważyć przy tym należy, że sąd administracyjny dokonuje doręczeń pism kierowanych do stron w sposób opisany w art. 65 i nast. p.p.s.a. W przypadku niemożności doręczenia stronie pisma sądowego, stosuje się doręczenie o charakterze zastępczym polegające na pozostawieniu pisma w placówce pocztowej przy jednoczesnym dwukrotnym zawiadomieniu strony o możliwości odebrania przesyłki w urzędzie pocztowym w terminie 7 dni od otrzymania takiego zawiadomienia. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem siedmiu dni od powtórnego awizowania przesyłki. W niniejszej sprawie konsekwencją zwrotu do Sądu przesyłki zawierającej wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi było uznanie, że wezwanie to zostało doręczone stronie w trybie doręczenia zastępczego z upływem 7-go dnia od daty drugiego awizowania przesyłki, tj. w dniu 19 kwietnia 2016r. Jak wynika z powyższego skarżący ani w zakreślonym terminie, ani też w terminie późniejszym nie przedłożyli wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu. Wobec powyższego należało orzec o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 260 in fine. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi: "Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania", natomiast art. 260 przewiduje, że po wniesieniu sprzeciwu Sąd rozstrzyga kwestie prawa pomocy postanowieniem. Podkreślić również należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Prawidłowe zastosowanie przez sąd przepisów p.p.s.a. poprzez żądanie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na przesłanym skarżącym formularzu PPF nie jest więc naruszeniem przepisów i norm gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to stosując się do obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej poprzez wypełnienie wszystkich rubryk formularza o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.