I SA/Bd 353/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadzi z majątku skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2019r. obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. w kwocie należności głównej [...] zł oraz tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie należności głównej [...] zł. W dniu [...] lutego 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), z uwagi na wykonanie obowiązku przez drugiego z dłużników solidarnych, tj. M. R.. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że wykonanie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. zabezpieczone zostało poprzez wydanie decyzji o rozłożeniu na raty zobowiązań drugiego z dłużników solidarnych - M. R., na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] marca 2019 r. Uzgodnione raty są terminowo regulowane, a w związku z tym nie istnieje obawa niewykonania zobowiązania, co uzasadnia umorzenie prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że dopóki decyzja ratalna wydana na M. R. nie zostanie wykonana w całości, zobowiązanie może być egzekwowane od każdego dłużnika solidarnego. W związku z powyższym, do czasu całkowitego wygaśnięcia zobowiązania, organ egzekucyjny nie ma podstaw do umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Stwierdził, że zapłata zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. oraz podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. została zabezpieczona poprzez wydanie na M. R. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] marca 2019 r. o rozłożeniu na raty zobowiązań. W związku z zabezpieczeniem płatności całości zaległości przez M. R., zasadny jest zarzut o nieistnieniu zobowiązania po stronie skarżącego. Ponadto, skarżący zaznaczył, że w jego sprawie wydana została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. decyzja z dnia [...] lutego 2020 r. o odroczeniu płatności zaległości, a zatem również z tego powodu należność nie jest wymagalna. Skarżący wskazał również na treść art. 366 § 1 k.c. i stwierdził, że w myśl tego przepisu, z uwagi na uzyskaną decyzję ratalną oraz wykonanie zobowiązań w całości przez M. R. – skarżący powinien zostać zwolniony z odpowiedzialności za dochodzony obowiązek, co wiąże się z umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2020r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że jak wynika z akt sprawy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, postępowanie w sprawie zarzutów nie zostało zakończone wydaniem ostatecznego postanowienia, a zatem organ egzekucyjny orzekał w przedmiocie umorzenia w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem organu odwoławczego, zawieszenie postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułu wykonawczego dotyczącego należności w VAT za grudzień 2012r. obligowało organ egzekucyjny do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności, w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z tego powodu zaskarżone postanowienie należało uchylić, z uwagi na naruszenie art. 59 § 3 u.p.e.a. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ egzekucyjny powinien rozważyć, czy w sprawie nie zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonego wniosku na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo braku wymagalności obowiązku. Wskazał, że w sytuacji, gdy w sprawie jednocześnie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i jego zawieszenia, z uwagi na złożone przez zobowiązanego zarzuty, nie ma przeszkód do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, skoro podstawę złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowią okoliczności nieistnienia oraz braku wymagalności obowiązków w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., to w sprawie należy wziąć pod uwagę uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2020 r. wydanego w przedmiocie zarzutów dotyczących nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, z którego wynika, że skarżący nie odpowiada za długi spadkowe po spadkodawcy L. R.. W związku z tym, zdaniem skarżącego, prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W sprawie nie budzi wątpliwości, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] lutego 2020 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz tytułu wykonawczego obejmującego należność w zakresie podatku od towarów i usług, zostało wydane w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów (art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a.) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego należność w zakresie podatku od towarów i usług, nie zostało ostatecznie zakończone. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ egzekucyjny w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego mógł wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 584/10). Z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem do braku możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych. W trakcie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie (por. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012, str. 282). W rezultacie trwający stan zawieszenia postępowania obliguje organy do powstrzymania się przed podejmowaniem jakichkolwiek - poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie - działań, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie "nie działa", choć art. 58 § 2 u.p.e.a. dopuszcza możliwość uchylania, pod określonymi warunkami, czynności egzekucyjnych. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest jednak kwestia zasadności odmowy przez organ umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie kwestia uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Należy też wskazać, że w myśl art. 102 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla mienia społecznego. Wydane jednak postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie należy do czynności niezbędnych w rozumieniu art. 102 k.p.a. Reasumując, zdaniem Sądu, zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało organ do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności, w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu – w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - żądania skarżącego umorzenia postępowania egzekucyjnego, do czasu podjęcia tego postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2018 r., I SA/Gd 475/18; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2019 r., I SA/Bd 539/19). W skardze strona podnosi, że w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą jednocześnie przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i zawieszenia tego postępowania, z uwagi na wniesione zarzuty, nie ma przeszkód do jego umorzenia, tym bardziej, iż w wyniku działu spadku P. R. nie odpowiada za długi spadkowe po spadkodawcy – L. R.. Sąd tego poglądu nie podziela. Skoro bowiem postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, to organ nie mógł rozstrzygać w sprawie umorzenia tego postępowania. Wystąpiła bowiem przeszkoda w dalszym prowadzeniu tego postępowania, a zatem także co do orzekania o jego zakończeniu, bo do tego w istocie prowadzi jego umorzenie. Organ nie naruszył zatem art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Nie zaistniały też przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. s.T.Wójcik s.H.Adamczewska-Wasilewicz s.L.Kleczkowski