I SA/Bd 373/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 06 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc wrzesień oraz październik 2003 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2507 zł na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. R.P.wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści urzędowego formularza PPF wynika, że skarżący uzasadnia swoje żądanie faktem zatrudnienia wyłącznie na " państwowej posadzie", co powoduje, że dochód jego rodziny jest niższy od średniej krajowej. Wnioskujący zaświadczył, że z tytułu wykonywanej pracy na stanowisku maszynisty – operatora kotła w Miejskim Zakładzie Energetyki Cieplnej Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w W. zarabia średnio 2.832,67 zł brutto. Z przedłożonego zawiadomienia z 2 czerwca 2009 r. wynika także, że wynagrodzenie to podlega zajęciu w związku z wystawionymi przez Dyrektora tytułami wykonawczymi na kwotę 453.519,50 zł wraz z odsetkami. Z kolei dochód żony, nauczyciela szkoły podstawowej, z którą wnioskujący pozostaje w rozdzielności majątkowej, wynosi 2600 brutto miesięcznie. Małżonkowie ponoszą nieudokumentowane wydatki kształtujące się na poziomie 300-400 zł na miesiąc, gdyż wychowują syna legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w następstwie stwierdzenia choroby układu oddechowego i krążenia. W zeznaniu podatkowym za 2008 rok skarżący wykazał dochód w wysokości 30.546,41 zł, żona w kwocie 35.053,46 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 21 lipca 2009 r. do złożenia wyjaśnień co do dodatkowych źródeł dochodów w związku z pełnieniem przez żonę funkcji prezesa zarządu skarżący będący właścicielem B. w W. oświadczył, że spółka ta nie podjęła działalności od dnia rejestracji, na potwierdzenie czego dostarczył kopię formularza VAT- 7 za miesiąc czerwiec 2009 r. Z przedłożonego wyciągu z konta Inteligo wynika, że R.P. jako posiadacz indywidualnego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w [...] nr [...] nie zgromadził żadnych środków płatniczych. Wydruk natomiast z należącego do żony konta nr [...] obrazuje, że wpłynęły na nie pobory skarżącego za czerwiec 2009 r. w kwocie 677,15 zł oraz, że przelewane są z niego środki w wysokości 102 zł miesięcznie tytułem opłaty za czynsz. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, J. S-P na rachunku nr [...] na dzień 06 lipca 2009 r. zgromadziła 7451,16 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie zwolnienia do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 2.507 zł. Wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, która ma na celu zapewnienie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Wskazać jednak należy, że nie ma ono charakteru absolutnego i jest przedmiotem uzasadnionych prawem ograniczeń. Koniecznością więc systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji pozbawionej arbitralności lub dysproporcjonalności. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a zwolnienie od kosztów sądowych następuje wtedy, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przez to rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powyższy przepis wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Winna więc, mając świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania podejmować takie czynności, które przekonałyby, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Polega to na uprawdopodobnieniu w sposób bardzo rzetelny okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku. Zwrócić należy uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Wyjaśnić należy, że argumentacja skarżącego odnośnie rozdzielności majątkowej pozostaje bez znaczenia w sytuacji, gdy małżonkowie mieszkają razem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Przedłożenie danych dotyczących sytuacji majątkowej żony na tle okoliczności sprawy niniejszej jest istotne, bowiem rozdzielność majątkowa istniejąca miedzy małżonkami nie wyłącza obowiązków wynikających z art.23 i art.27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dalej k.r.o., o czym uprzedził notariusz zawierających przed nim umowę majątkową małżeńską Zgodnie z treścią powyżej powołanych przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Oceniając zasadność zwolnienia od kosztów sądowych, bierze się pod uwagę dochody oraz majątek małżonka wnioskodawcy, bez względu na rodzaj ustroju majątkowego łączącego małżonków. W myśl art.23 k.r.o. małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy, również w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie uznano na podstawień dokonanych ustaleń, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki o których mowa w przepisie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zwrócić należy również uwagę, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wyeksponował jedynie dane mające wskazywać na jego złą sytuację materialną, to jest: wybitnie niskie miesięczne dochody rodziny w związku z zatrudnieniem na " na państwowej posadzie" ,niepełnosprawność syna wiążąca się ze wzmożeniem ponoszenia wydatków w budżecie rodziny na pokrycie kosztów leczenia oraz zajęcie komornicze wynagrodzenia. Należy podkreślić, że skarżący nie wykazał, że ponosi jakieś szczególne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny. Pomimo podkreślania złej kondycji finansowej gospodarstwa domowego żona wnioskującego zgromadziła oszczędności w wysokości 7451,16 zł. Nie pozwala to bez wątpienia na zaliczenie skarżącego do osób ubogich. W tej sytuacji bowiem uiszczenie chociażby wpisu od skargi nie spowoduje zachwiania sytuacji bytowej rodziny. Ubocznie zauważyć trzeba, że budzą wątpliwości pod względem rzetelności podejmowane przez wnioskodawcę działania mające na celu wykazanie przesłanek z art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Zainteresowany dopiero w konsekwencji sprecyzowanych zapytań Sądu ujawnił, wbrew treści pierwotnych oświadczeń zawartych w polu 7 urzędowego formularza PPF, że pozostająca z nim w gospodarstwie domowym żona posiada zasoby finansowe oraz, że figuruje w KRS [...] jako prezes zarządu B. w W. Jest zasadą, że do wniosku o przyznanie prawa pomocy można przychylić się tylko wówczas, gdy strona przedstawi swoją sytuację majątkową oraz rodzinną w sposób wyczerpujący, logiczny i wiarygodny. Dalsze dochodzenie co do wysokości rzeczywistych dochodów strony prowadziłoby do nieograniczonego przewlekania postępowania o przyznanie prawa pomocy, które ze swej istoty jest postępowaniem wpadkowym i jako takie nie powinno w sposób długotrwały uniemożliwiać zakończenia postępowania głównego. Nie budzi wątpliwości, że skoro skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i to w jego interesie powinno leżeć pełne i rzeczowe przedstawienie w niniejszym postępowaniu tego wszystkiego co świadczy o niemożności uiszczenia kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, że w przedmiocie prawa pomocy nie można rozstrzygać na zasadzie dowolności i przypuszczeń, Pomimo, że jest ono szczególną instytucją, która gwarantuje konstytucyjne prawo do sądu, to podlega ono także uzasadnionym prawnie ograniczeniom. Z tych powodów, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.