I SA/Bd 38/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kruppik -Świetlicka Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska –Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2015r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Skarżący wniósł do Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w B.y pismo z dnia 24 [...] zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Wskazał w nim, że tytuły wykonawcze obejmują alimenty, które zapłacił dobrowolnie. Podkreślił, że nigdy nie zalegał z wypłatą alimentów. Zatem, w ocenie zobowiązanego, Prezydent Miasta B. nie powinien wnioskować o egzekwowanie obowiązku już zapłaconego. Pismem z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przekazał powyższe pismo wierzycielowi – Prezydentowi Miasta B. w celu zajęcia przez niego stanowiska, stosowanie do art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012r. Nr 1015 ze zm.) - dalej jako: "u.p.e.a." - wskazując, że stanowi ono w istocie zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o wystawione przez Prezydenta Miasta B. tytuły wykonawcze z dnia [...] obejmujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego za: sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2009r. oraz miesiące od stycznia do lipca 2010r. Zdaniem Naczelnika, zobowiązany kwestionuje istnienie obowiązku wnosząc o umorzenie postępowania. Postanowieniem z dnia [...]. Prezydent Miasta B. uznał, na podstawie art. 34 § 1a) u.p.e.a., niedopuszczalność wniesionych przez skarżącego zarzutów. W uzasadnieniu wierzyciel podał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dwóch synów skarżącego zostały przyznane w oparciu o dokumentację m.in. wyrok zasądzający alimenty oraz zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Prezydent na podstawie posiadanych dokumentów, tj. zaświadczeń o stanie egzekucji, zaświadczeń o dokonanych wpłatach przekazanych przez komornika sądowego oraz zaświadczeń o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych ustalił, że egzekucja zasądzonych od skarżącego świadczeń alimentacyjnych była bezskuteczna i skarżący posiadał zobowiązania z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także na rzecz wierzycielki – matki dzieci. Prezydent wskazał, że kwestia bezprawnego, podwójnego pobierania alimentów była wielokrotnie wyjaśniana i nigdy nie potwierdziły się zarzuty dotyczące wyłudzenia świadczeń alimentacyjnych. Zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż wszelkie otrzymane od dłużnika alimenty wierzycielka wpłacała na konto komornika sądowego. Jak podkreślił organ, skarżący pomimo poinformowania go, że wszelkie wpłaty powinien dokonywać za pośrednictwem komornika nadal przekazywał alimenty bezpośrednio uprawnionym. Prezydent wskazał, że w związku z powyższym, decyzjami zobowiązał skarżącego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych synom za okres od 1 grudnia 2008r. do 30 września 2009r. oraz od 1 października 2009r. do 31 lipca 2010r. Wskutek wniesienia od tych decyzji odwołań, organ odwoławczy utrzymał je w mocy. Ponadto wyrokiem z dnia 23 września 2010r. WSA w Bydgoszczy oddalił skargę na decyzję SKO z dnia [...] W ocenie wierzyciela, skarżący nadal posiada nieuregulowane zobowiązania z tytułu wypłaconych uprawnionym dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zatem wniesione przez niego zarzuty wierzyciel uznał za bezzasadne. Wskutek złożonego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...]. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta B.. W uzasadnieniu organ podał, że Prezydent Miasta B. decyzjami: - z dnia [...] orzekł o zwrocie przez skarżącego kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami stanowiącej zadłużenie wynikające z realizacji decyzji z dnia [...] przyznającej Cz. P. będącej przedstawicielem ustawowym uprawnionych synów – R. i D. P., świadczenia alimentacyjnego w łącznej kwocie 700 zł miesięcznie w okresie od 1 grudnia 2008r. do 30 września 2009r. - z dnia [...]. orzekł o zwrocie przez skarżącego kwoty 2.796,10 zł wraz z ustawowymi odsetkami stanowiącej zadłużenie wynikające z realizacji decyzji z dnia [...]. przyznającej Cz. P. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego syna D. P. w okresie od 1 października 2009r. do 30 września 2010r. w kwocie 300 zł miesięcznie. Organ podkreślił, że zadłużenie w łącznej [...] zł zostało ustalone po uwzględnieniu kwot pieniężnych przekazywanych wierzycielce oraz osobom uprawnionym bezpośrednio przez skarżącego. Kolegium zaznaczyło, że w konsekwencji niewywiązania się dłużnika alimentacyjnego z nałożonego wyżej wymienionymi decyzjami obowiązku, wystawione zostały tytuły wykonawcze z dnia 17 grudnia 2010r. oraz z dnia 12 września 2011r. obejmujące należność z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany nadal nie wykonał nałożonego obowiązku, natomiast decyzje stanowiące podstawę wystawienia wymienionych tytułów wykonawczych były poddane kontroli instancyjnej i nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. W ocenie Kolegium, z uwagi na to, że obowiązek zwrotu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym - kwestionowany przez zobowiązanego - był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnych postępowaniach administracyjnych, należało uznać niedopuszczalność wniesionych zarzutów zgodnie z powołanym art. 34 § 1a) u.p.e.a. W złożonej do tut. Sądu skardze strona zarzuciła, że zaskarżone postanowienie ochrania funkcjonariuszy publicznych, którzy rażąco naruszyli prawo. Skarżący podkreślił, że w kwestii podwójnej alimentacji wielokrotnie protestował i powiadamiał Urząd Miasta, ale komornik nic nie uczynił. Zdaniem skarżącego, z orzeczenia Sądu Rejonowego (sygn. akt [...]) wynika, że w sytuacji, gdyby egzekucja okazała się skuteczna i komornik wyegzekwował należne alimenty, choć były już one wcześniej opłacone, to dłużnik może skorzystać z przysługującego mu roszczenia regresowego i żądać zwrotu wyegzekwowanych alimentów lub też wystąpić z powództwem przeciwegzekucyjnym. Skarżący wskazał, że choć nie miał takiego obowiązku i nawet nie mieszkał w lokalu, to opłacał czynsz w całości. Zaznaczył, że gdyby organy wzięły pod uwagę przeprowadzone wywiady środowiskowe, to wypłata alimentów zostałaby wstrzymana. Skarżący podkreślił, że wiele dowodów świadczy o przekazywaniu przez niego alimentów do rąk synów, m.in. oświadczenie synów złożone do komornika i sądu, kserokopie pokwitowań. Zarzucił, że Sąd rozpoznając sprawę w przedmiocie alimentów (wyrok z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Bd 379/10) nie miał racji uznając, iż postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo. Zdaniem strony, było to "zwykłe postępowanie urzędnicze", w którym nie uwzględniono jej protestów w sprawie wypłat podwójnych alimentów. Skarżący podkreślił, że obecnie egzekwowane są kwoty, które już kiedyś zapłacił, m.in. opłacając czynsz 500 zł miesięcznie. Wskazał, że tut. Sąd powinien to zauważyć już w 2010r. wydając wyrok. Skarżący podniósł, że o nieprawidłowościach powiadamiał Urząd Miasta pismami z dnia [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do treści skargi Kolegium wskazało, że zarzuty dotyczące sposobu prowadzonych postępowań są bezpodstawne, a kwestie dotyczące pracy komornika nie należą do kompetencji Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając zaskarżone postanowienie organ zasadnie odwołał się do treści art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obowiązującego od 1 stycznia 2004r. ustawą z dnia 10 września 2003r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2003r. Nr 193, poz. 1884), zgodnie z którym jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jak podnosi się w piśmiennictwie przepis ten hołduje założeniu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się meritum sprawy, niemniej w odrębnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym zobowiązany może kwestionować treść obowiązku. Jeżeli w takim postępowaniu służą środki zaskarżenia, celem uniknięcia dwutorowości trybu zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu. Wynika to z zasady pierwszeństwa rozpoznawania środków zaskarżenia dotyczących meritum sprawy (tak: C. Kulesza, Komentarz do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010). Innymi słowy, nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (administracyjnym, podatkowym czy sądowym). Zgodnie z cytowanym przepisem, do stwierdzenia niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu prowadzi również ustalenie, że zobowiązany kwestionuje wymagalność należności pieniężnej, z uwagi na jej wysokość określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia (zob.: wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Kr 1450/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podać należy, że bezsporna pozostaje okoliczność, iż decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta B.y orzekł o zwrocie przez skarżącego, jako dłużnika alimentacyjnego, kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami stanowiącej zadłużenie wynikające z realizacji świadczeń z funduszu alimentacyjnego (k. 82 teczka I akt organu I instancji). Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.decyzją z dnia [...]. utrzymało ją w mocy (k. 86-88 teczka I akt organu I instancji). Na decyzję SKO została wniesiona skarga, którą WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 23 czerwca 2010r. sygn. akt II SA/Bd 379/10 oddalił. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 17 sierpnia 2010r. (k. 92-95 teczka I akt organu I instancji). Ponadto decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta B. zobowiązał skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconej ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego kwoty 2.796,10 zł (k. 147 tom II akt organu I instancji). Od tej decyzji podatnik wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego decyzją z dnia [...]. SKO w B. utrzymało ją w mocy (k. 149-151 tom II akt organu I instancji). Podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne, którego dotyczą złożone zarzuty związane jest z tytułami wykonawczymi wystawionymi na należności określone ww. decyzjami. Zauważyć też należy, że poprzednio skarżąc decyzje Prezydenta Miasta B., skarżący podnosił te same kwestie, które uczynił przedmiotem postępowania egzekucyjnego, w tym kwestionując zajęte stanowisko przez wierzyciela. Faktycznie skarżący kwestionuje istnienie obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i podważa zasadność wydania decyzji w przedmiocie tego zwrotu oraz ww. wyrok WSA w Bydgoszczy, bowiem - jak twierdzi - uiszczał alimenty, natomiast Cz. P. nieprawnie pobierała podwójnie świadczenie, tj. z funduszu alimentacyjnego i od dłużnika. Zarzuty zatem złożone w postępowaniu egzekucyjnym są tożsame z tymi, które podnosił skarżący w pismach złożonych na etapie postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu świadczeń. Wniosek ten potwierdza analiza pism: z dnia [...]. (k. 52, 57-58, 69-70 tom I akt organu I instancji); z [...] (k. 109, 122, 136-138, 167-170 tom II akt organu I instancji). Z uwagi na fakt, że w piśmie z dnia [...] (k. 176-179 tom II akt organu I instancji) zawierającym zarzut, skarżący zakwestionował istnienie należności wskazanych w ww. decyzji, zastosowanie musiała mieć druga część przepisu art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którą postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu wydaje się także wtedy, gdy zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia. W takiej sytuacji organ, wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie miał obowiązku merytorycznego ustosunkowania się do jego zarzutu. W tym miejscu należy dodatkowo zaznaczyć, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest wysoce sformalizowana, m.in. zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji możliwość wniesienia zarzutów jest ograniczona w czasie. Dłużnik może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Skoro skarżący w terminie otwartym do wniesienia zarzutów zgłosił jedynie zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych (zakwestionował wymagalność należności pieniężnej z uwagi na brak podstaw obciążenia jego, zamiast domagania się przez organ zwrotu należności od Cz.y P.), przeto organy mogły rozważać jedynie tak wyartykułowany zarzut. Warto w tym miejscu przywołać wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 lutego 2015r. sygn. akt I SA/GL 945/14, w którym zaprezentowano następujący pogląd: uregulowanie art. 34 § 1a u.p.e.a. ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania, tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. Uregulowanie to ma także na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowania (por wyrok NSA z dnia 18 marca 2010r., sygn. akt II FSK 2007/09, LEX nr 596157). W takiej sytuacji wierzyciel zobowiązany jest do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu. Charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu z art. 34 § 1a u.p.e.a pozbawia wierzyciela/organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności (por. wyrok WSA w Łodzi z 2 października 2008r., sygn. akt III SA/Łd 11/08, LEX nr 513206 oraz NSA z dnia 22 maja 2014r., sygn.. akt II FSK 1473/12, LEX nr 1479144). Sąd w tut. składzie powyższy pogląd podziela. Stąd domaganie się, aby wierzyciel, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze i obecnie tut. Sąd ponownie badał, czy zachodziły, czy też nie, podstawy do obciążenia skarżącego obowiązkiem zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, jak również czy Cz. P. z naruszeniem prawa podwójnie pobrała alimenty, jest niedopuszczalne. Sąd obecnie rozpoznający sprawę nie jest uprawniony do kontrolowania decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu tego świadczenia, bowiem była to sprawa odrębna od niniejszej. Przedmiotem obecnie sprawy jest stanowisko wierzyciela zajęte w postępowaniu egzekucyjnym w związku z wniesionym zarzutem. Sprawa niniejsza jest konsekwencją (wykonanie) odrębnej sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzjami w przedmiocie obciążenia zwrotem należności. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy nałożenia obowiązku zwrotu należności, lecz wykonania tego obowiązku. Skoro decyzje nakładające obowiązek zwrotu należności pozostają nadal w obrocie prawnym, to podlegają one - co do zasady - wykonaniu. Na marginesie Sąd zauważa, że trudności natury życiowej, materialnej, zdrowotnej związane z zapłatą należności, mogą stanowić podstawę do ewentualnego złożenia wniosku o ich umorzenie. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. E. Kruppik- Świetlicka H. Adamczewska-Wasilewicz J. Szulc