I SA/Bd 388/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 02 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P., W. . na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Córka wnioskodawcy jest właścicielem dwóch mieszkań o pow. [...] m² i [...] m² o wartości ok. [...] i [...]zł. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2013r. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącego. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył poświadczoną za zgodność oryginałem kserokopię zeznania podatkowego za 2011r. i 2012r. z których wynika, że za powyższe okresy osiągnął dochód w kwotach: [...] zł oraz [...]zł. Z przedłożonego zaświadczenia wynika, że żona skarżącego uzyskuje z tytułu umowy o prace wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Oświadczył, że córka Anna nie pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący oświadczył również, że posiada dożywotnią służebność lokalu, w którym zamieszkuje. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Audi rok produkcji 2005r. o wartości [...] zł. Koszt utrzymania samochodu wnioskodawca określił na kwotę [...] zł miesięcznie. Na lekarstwa wydaje kwotę [...] zł miesięcznie. Razem comiesięczne koszty związane z bieżącym utrzymaniem strona określiła na kwotę [...] zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze z.) – zwana dalej p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżącego pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. orzeczenie NSA z dnia 6 lipca 2011 r. o sygn. akt I OZ 468/11). Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie sprowadzają się do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. Z przedłożonych dokumentów (zeznania podatkowe za lata 2011-2012) wynika, że skarżący prowadził dochodową działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. W 2011r. skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie [...] zł natomiast w 2012 w kwocie [...] zł. Obecnie jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta T. wnioskodawca jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w kwocie [...]zł brutto. W pierwszej kolejności w ocenie orzekającego za mało wiarygodne należy uznać oświadczenie skarżącego o braku posiadanych oszczędności mając na uwadze uzyskany w latach 2011-2012 dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Orzekający zwraca uwagę, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Natomiast skarżący mógł podjąć kroki celem poczynienia oszczędności na pokrycie przyszłych kosztów sądowych już co najmniej od września 2011r. tj. od dnia doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego. Po drugie w ocenie orzekającego jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF obecnie dochód skarżącego oraz jego żony wynosi [...] zł. Comiesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania strona określiła na kwotę [...] zł., tym samym przy racjonalnym gospodarowaniu pozostałą kwotą strona ma możliwość opłacenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Po trzecie skarżący nie zobrazował sytuacji majątkowej i finansowej córki z którą jak wskazał na urzędowym formularzu PPF prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wskazał, co prawda, że córka nie uzyskuje żadnych dochodów albowiem jest osobą uczącą się nie mniej jednocześnie oświadcza, że córka jest właścicielem dwóch mieszkań, gdzie w jednym z nich zamieszkuje skarżący na podstawie dożywotniej służebności mieszkania. Za sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego należy uznać okoliczność, że niepracująca i ucząca się osoba jest w stanie sama się utrzymywać i opłacać koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący albo jego córka dysponuje dodatkowymi środkami finansowymi których skarżący nie ujawnił. Ponadto w tym kontekście należy również wskazać, że skoro skarżący darował mieszkanie córce w zamian za dożywotnią służebność, to zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Mając, więc na uwadze treść powołanego przepisu należy stwierdzić, że nawet jeżeli skarżący rzeczywiście nie byłaby w stanie pokryć kosztów sądowych, związanych z niniejszą sprawą, to powinna zwrócić się o pomoc do obdarowanej, jako że koszty sądowe mieszczą się w zakresie pojęcia "usprawiedliwionych potrzeb" skarżącego. Po czwarte skarżący wskazał, że jest właścicielem samochodu osobowego marki Audi z 2005r. o wartości [...] zł i ponosi z tego tytułu comiesięczne koszty w kwocie [...] zł. W ocenie orzekającego niedopuszczalnym byłoby w tej sytuacji przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników gdzie wysokość wpisu od skargi jest niższa niż wysokość opłat związanych z utrzymaniem samochodu skarżącego. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy, co musiało skutkować oddaleniem wniosku. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.