I SA/Bd 390/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi R. I. Spółka z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek oraz odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz Skarżącej Spółki kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z [...]. "R. I." sp. z o.o. zwróciła się do Prezydenta Miasta W. z wnioskiem o udzielenie pomocy publicznej "de minimis" w postaci ulgi w spłacie zobowiązań w formie rozłożenia na 60 rat miesięcznych zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tych zaległości. Wnioskiem objęto okres od kwietnia 2002r. do października 2007r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że nie skorzystała z pomocy "de minimis". Jednocześnie poinformowała, że przedmiotem działalności spółki jest m.in. wynajem nieruchomości na własny rachunek, wynajem maszyn i urządzeń. Nieruchomość objęta obowiązkiem podatkowym w podatku od nieruchomości nabyta została w [...]. i wymagała nakładów pieniężnych w celu dostosowania jej do działalności gospodarczej. Ze względu na brak środków pieniężnych poczyniono niezbędne prace - remont pomieszczeń z przeznaczeniem na wynajem, z którego uzyskiwane są przychody ze sprzedaży i nieznaczne środki pieniężne. Pozostały majątek (w tym hale produkcyjne) wymaga dużych nakładów finansowych, których obecnie spółka nie posiada, a z uwagi na brak płynności finansowej nie może pozyskać obcych środków w postaci kredytu. Spółka intensywnie poszukuje inwestora celem dokapitalizowania, a w konsekwencji do uruchomienia rentownej działalności, pozwalającej na spłatę również zobowiązań podatkowych. W obecnej chwili mając do dyspozycji środki uzyskane z najmu strona jest w stanie spłacać zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości jedynie w ratach miesięcznych. Wnioskodawca zatrudnia pracowników do ochrony majątku, zaś sam zarząd i rada nadzorcza nie pobiera wynagrodzenia. Strona przedłożyła dokumenty odzwierciedlające sytuację finansową spółki według stanu na [...]. Wyjaśniono nadto, że zostały złożone korekty deklaracji za okres objęty wnioskiem z uwagi na oczywiste pomyłki oraz błędy, czyniąc tym samym zobowiązanie podatkowe zawyżone i nieprawdziwe. Decyzją z [...]. Prezydent Miasta W. odmówił stronie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w łącznej kwocie [...] zł według stanu na [...]. oraz rozłożenia na 60 rat zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za wskazany okres w łącznej kwocie należności głównej [...] według stanu na [...]. Od decyzji organu I instancji strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź uchylenia decyzji w całości i uwzględnienia wniosku spółki. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, iż po jej stronie istnieje ważny interes polegający na tym, że wyegzekwowanie całej należności od razu doprowadzić może do zachwiania podstaw jej istnienia. Natomiast w interesie publicznym jest umożliwienie spłaty długów, co pozwoli na dokonanie odpowiednich inwestycji, a co za tym idzie wzrost zatrudnienia i uzyskanie przez gminę wymiernych korzyści. Strona zauważyła także, iż określona w zaskarżonej decyzji wysokości podatku jest nieprawidłowa, tj. w zbyt dużej wysokości. Wysokość podatku (a więc i odsetek) jest błędna, gdyż nie wzięto pod uwagę złożonych deklaracji korygujących za lata [...] do [...]. W zakresie zobowiązania podatkowego za lata [...] i [...] zostało wszczęte postępowanie podatkowe i nowego rozstrzygnięcia jeszcze nie ma. Spółka stwierdziła także, że zobowiązanie podatkowe za lata [...] – [...] ustalone decyzjami wymiarowymi opiera się na nieprawidłowym stanie faktycznym. Wskazała, że szczegóły sprawy oraz dowody na ich poparcie zostały przedstawione przez stronę wraz z deklaracjami korygującymi za lata [...] – [...]. Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że aby mógł podjąć decyzję opartą na uznaniu administracyjnym musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że zaległość podatkowa, w stosunku do której podatnik ubiega się o rozłożenie na raty i jednocześnie umorzenie należnych od niej odsetek istnieje od chwili nabycia nieruchomości. Nie jest to zatem incydentalna sytuacja, lecz permanentne ignorowanie zobowiązań podatkowych. Zdaniem Kolegium, okoliczność ta obrazuje, iż trudna sytuacja podatnika nie ma charakteru przejściowego, lecz wskazuje na tendencję stałą. W ocenie organu, skarżąca nie uprawdopodobniła również w sposób dostateczny, iż wywiązanie się z obowiązku podatkowego w układzie ratalnym będzie możliwe. Sytuacja finansowa spółki nie gwarantuje bowiem, że zaległość będzie w przyszłości uiszczona. Wynikający z przedłożonych dokumentów brak płynności finansowej podatnika jest sygnałem o zagrożeniu jego zdolności płatniczej. Kolegium wyjaśniło, że z dokonanej analizy bilansu oraz rachunku zysków i strat wynika, że skarżąca ma poważne problemy w regulowaniem wymagalnych zobowiązań krótkoterminowych jak też posiada znikomy stopień wypłacalności. Zdaniem organu odwoławczego, twierdzenia strony co do możliwości spłat zaległości w układzie ratalnym nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez stronę w odwołaniu co do istnienia w jej sprawie ważnego interesu jak i ważnego interesu publicznego Kolegium zauważyło, że skarżąca nie wskazała w toku postępowania źródła finansowania ewentualnie przyznanych rat, a także planu restrukturyzacji przedsiębiorstwa, który dałby realną prognozę poprawy sytuacji przedsiębiorstwa. Według organu, fakt poszukiwania inwestora jest argumentem niepewnym co do efektu podjętych przez spółkę działań, a uzależnienie możliwości realizacji układu ratalnego od zdarzeń przyszłych i niepewnych nie znajduje uzasadnienia. W ocenie Kolegium, także hipotetycznego zwiększenia zatrudnienia, nie można uznać za podstawę do rozważenia wystąpienia indywidualnego interesu skarżącego, a tym bardziej publicznego. Organ zauważył, że kontynuacja działalności gospodarczej nie może być uzależniona wyłącznie od przyznania ulgi w spłacie powstałych zobowiązań. W odniesieniu do zarzutu strony dotyczącego nieuwzględnienia przez organ podatkowy przy rozstrzyganiu sprawy korekt deklaracji i w konsekwencji błędnego określenia w decyzji wysokości zaległości podatkowej jak i odsetek za zwłokę, organ odwoławczy stwierdził, iż nie jest on zasadny. Podkreślił, że organ podatkowy I instancji dokonał merytorycznego rozpatrzenia wniosku zgodnie z żądaniem podatnika, tj. obejmującym stan zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na dzień złożenia wniosku. Zaznaczył, że wysokości zobowiązania podatkowego nie można kwestionować i weryfikować w toku postępowania o ulgę podatkową albowiem zagadnienie to jest przedmiotem odrębnego postępowania. W postępowaniu zaś w sprawie ulg podatkowych organ podatkowy kieruje się innymi celami i przesłankami przy podejmowaniu w jego ramach rozstrzygnięć. Na koniec organ wskazał, iż korekty deklaracji za [...] – [...] nie są skuteczne, gdyż dotyczą okresu objętego ostatecznymi decyzjami wymiarowymi. Zauważył, że z notatki służbowej Kierownika Referatu Podatków i Opłat Lokalnych z dnia [...]. wynikało też, że ustalając kwotę zaległości organ podatkowy oparł się deklaracjach w zakresie podatku od nieruchomości za [...]r. złożonych w dniu [...]. i jej korektach obowiązujących od dnia [...]. i od [...]. oraz za rok [...] złożonej w dniu [...]. Natomiast korekty złożone w dniu [...]. sprowadzają się do bezpodstawnego zaniżenia podstawy opodatkowania w przypadku budynków i pominięcie w nich budowli. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności: art. 67a i 67b Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co wyraziło się w tym, iż organ podatkowy bezzasadnie przyjął, iż w zakresie rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy "de minimis" należy brać również pod uwagę przesłanki udzielania pomocy określone w art. 67a. Strona zarzuciła również naruszenie art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co wyraziło się w tym, że organ podatkowy poprzez dowolność w ocenie dowodów i pominięcie szeregu istotnych dla sprawy okoliczności nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Zdaniem skarżącej brzmienie przepisu art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazuje, iż w zakresie dotyczącym pomocy "de minimis" ustawodawca odsyła do zapisów prawa Unii Europejskiej, które w sposób wyczerpujący i kompletny ustalają warunki udzielania pomocy tego rodzaju. Strona wskazała, iż wykładnia językowa przepisów art. 67a i 67b Ordynacji w sposób jednoznaczny nie przesądza o tym, iż podatnik, który powołuje się na przesłanki udzielenia pomocy wskazane w art. 67b musi dodatkowo spełnić przesłanki przewidziane w art. 67a Ordynacji. Spółka zarzuciła organowi, że nie rozważył w sposób wszechstronny wszystkich przesłanek zawartych w przepisach art. 67a i 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto, zdaniem strony, organ podatkowy nie uwzględnił okoliczności, iż skarżąca jest pracodawcą i zatrudnia znaczną ilość pracowników, a ponadto w najbliższym czasie zamierza zatrudnić kolejne osoby. Nierozłożenie spłaty należności podatkowych na raty oraz nieumorzenie zaległości podatkowych z tytułu odsetek spowoduje, iż skarżąca postawiona przed koniecznością natychmiastowej spłaty należności podatkowych, nie zdoła zaspokoić zobowiązań bez likwidacji przedsiębiorstwa. Likwidacja pracodawcy zwiększy zaś bezrobocie na rynku lokalnym. Nie ulega więc wątpliwości, w ocenie spółki, iż udzielenie skarżącej pomocy "de minimis" leży nie tylko w ważnym interesie podatnika, ale również w interesie publicznym. Dalej skarżąca wskazała, że podejmuje starania w celu restrukturyzacji swojego przedsiębiorstwa, pozyskania inwestorów oraz zdobycia kredytu bankowego. W jej ocenie ma ona duże szanse, aby w przyszłości znacząco zwiększyć dochód spółki oraz w całości spłacić zobowiązania podatkowe. Na zakończenie skarżąca zaznaczyła, że organ podatkowy nie wziął pod uwagę tego, iż wysokość zobowiązań podatkowych spółki nie została jeszcze ostatecznie ustalona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. W myśl art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, czy też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z kolei zgodnie z art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Z powyższych uregulowań wynika, że warunkiem rozłożenia na raty zapłaty zobowiązania podatkowego, które stało się zaległością podatkową oraz umorzenia odsetek jest przede wszystkim samo istnienie zaległości podatkowej. Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art.51 §1 Ordynacji podatkowej). Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę (art.53 §1 Ordynacji). W rozpatrywanej sprawie w piśmie z dnia [...] r. (data wpływu do Urzędu Miasta W. – [...] r.) skarżąca złożyła wniosek o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w postaci podatku od nieruchomości oraz umorzenie odsetek za zwłokę od tej zaległości za okres od [...] r. do [...] r. W toku postępowania podatkowe prowadzonego w powyższym zakresie strona podnosiła, że złożyła za powyższy okres korekty deklaracji podatku od nieruchomości i że wysokość zaległości podatkowej przyjęta przez organ podatkowy jest zawyżona. Z akt sprawy wynika, że za lata [...] – [...] wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości została określona ostatecznymi decyzjami, co – jak słusznie podniósł organ odwoławczy – wyklucza możliwość korekty deklaracji. W odniesieniu do lat [...] i [...] korekty deklaracji zostały złożone w dniu [...]r. Określając kwotę zaległości w podatku od nieruchomości organ I instancji oparł się na deklaracjach: w odniesieniu do [...] r. - złożonej w dniu [...]r. i jej korektach obowiązujących od dnia [...] r. i od dnia [...]r.; w odniesieniu do [...] r. – złożonej w dniu [...] r. Organ odwoławczy stwierdził, że korekty złożone w dniu [...]r. sprowadzają się do bezpodstawnego zaniżenia podstawy opodatkowania w przypadku budynków i pominięcia budowli. W sprawie tej, jak wyjaśnia strona i co wynika z decyzji organu I instancji, toczy się odrębne postępowanie. Na gruncie prawa podatkowego dokonanie korekty deklaracji podatkowej powoduje taki skutki jak złożenie pierwotnej deklaracji. Stąd też w wypadkach, w których przepisy prawa podatkowego wprowadzają domniemanie dotyczące prawdziwości treści złożonej deklaracji, domniemanie te będzie odnosić się do deklaracji korygujących (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, t. I, s.627). W myśl art. 21 §2 Ordynacji podatkowej, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenie deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że w sytuacji gdy organ podatkowy po złożeniu przez stronę deklaracji korygującej poweźmie wątpliwość co do wykazanego w niej zobowiązania, powinien wszcząć postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za dany okres obrachunkowy (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2003 r., I SA/Gd 419/00). Art.21 §3 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdził, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Należy podkreślić, że korekty deklaracji w podatku od nieruchomości za lata [...] – [...] zostały przez skarżącą złożone w dniu [...] r., a zatem przed wniesieniem wniosku o udzielenie ulg podatkowych ([...] r.). Wysokość podatku wynikająca z tych korekt została więc objęta treścią powyższego wniosku. Jeżeli zdaniem organu wysokość podatku wykazana w deklaracjach korygujących była nieprawidłowa, to powinno w tej sprawie być wszczęte postępowanie podatkowe i wydana decyzja podatkowa. Z akt sprawy wynika, że takie postępowanie wszczęto, lecz nie zostało jeszcze zakończone. W konsekwencji wysokość zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę za lata [...] – [...] nie jest jeszcze znana. Tym samym nie jest także znana wysokość całej zaległości objętej wnioskiem strony o udzielenie ulgi podatkowej. Zdaniem Sądu wysokość zaległości jest istotnym czynnikiem, który powinien być brany pod uwagę przy rozpatrzeniu wniosku podatnika. W rezultacie orzeczenie organu podatkowego w przedmiocie rozłożenie zapłaty tej zaległości na raty, czy umorzenie od tej zaległości odsetek jest przedwczesne. Rozstrzygnięcie w tej sprawie stanie się możliwe po określeniu ostatecznej wysokości zaległości podatkowej. Odniesienie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze będzie możliwe po usunięciu powyższych naruszeń prawa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi I. Najda – Ossowska L. Kleczkowski U. Wiśniewska