I SA/Bd 421/23
WyrokWSA w Bydgoszczy2023-10-10
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Tomasz Wójcik, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie upomnienia o wszczęcie postępowania egzekucyjnego stanowi czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która zawiesza bieg terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie upomnienia, zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest obligatoryjną i konieczną czynnością poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym samym stanowi czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która zawiesza bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, należności objęte postępowaniem egzekucyjnym nie uległy przedawnieniu.Stan faktyczny
Dyrektor Oddziału ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku M. G. w związku z zaległościami składkowymi. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) odmówiły umorzenia, uznając, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na skutek doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.65.2023.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. G. (Skarżący), na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...]
z [...] maja 2013 r. oraz nr od [...] do [...] z [...] czerwca 2014 r., obejmujących zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zawiadomieniami z [...] maja 2013 r. nr [...] oraz z [...] czerwca 2014 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego
w [...] S.A. Powyższe zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono [...] maja 2013 r. oraz [...] czerwca 2014 r.
W toku dalszego postępowania egzekucyjnego [...] kwietnia 2015 r. zawiadomieniami [...], [...], [...] dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego
w [...] S.A. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] maja 2015 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej: "k.p.a.".
Następnie, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz zawiadomieniami [...], [...], [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] lutego 2023 r.
Pismem z [...] lutego 2023 r. Skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując na przedawnienie dochodzonych należności.
Powyższe pismo Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. zakwalifikował jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz nr od [...] do [...].
Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem Skarżący złożył zażalenie. Podtrzymał stanowisko dotyczące przedawnienia dochodzonych należności twierdząc, że nie doręczono mu żadnych decyzji organu rentowego, a doręczenie upomnień nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
Ponadto Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. postanowieniem z [...] czerwca 2023 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] oraz nr [...] i [...].
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
z 2019 r., poz. 2070 ze zm.) do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych zostało wszczęte i nie zostało zakończone przed wejściem w życie powołanej ustawy, tj. [...] lipca 2020 r. W związku z tym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego zastosowanie mają przepisy ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązujące przed ich zmianą.
Dyrektor zauważył, że postępowanie egzekucyjne w administracji zostaje zakończone na skutek wykonania egzekwowanego obowiązku, w następstwie podjętych czynności egzekucyjnych, bądź w wyniku umorzenia tego postępowania, wobec wystąpienia okoliczności określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi wyjątek od zasady, albowiem organ egzekucyjny ma obowiązek dążenia do wyegzekwowania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zarówno obligatoryjne, jak i fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, w drugim zaś, zaistnienie przesłanek wskazanych w ustawie, jedynie uprawnia organ egzekucyjny do jego umorzenia.
Organ podał, że w piśmie z [...] lutego 2023 r. Skarżący podniósł, iż nie został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, co w jego opinii skutkowało przedawnieniem należności.
Dyrektor wskazał, że dochodzone należności dotyczą poszczególnych miesięcy od listopada 2012 r. do kwietnia 2014 r. Wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), dalej "u.s.u.s.", należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Organ zauważył, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje sytuacje,
w których dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Jedną z nich określa art. 24 ust. 5b powołanej ustawy, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżący został skutecznie zawiadomiony
o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, poprzez doręczenie [...] kwietnia 2013 r. upomnień nr [...], [...], [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r., na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od listopada 2012 r. do stycznia 2013 r.
W dniu [...] maja 2014 r. Skarżącemu doręczono upomnienia o nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od lutego 2013 r. do kwietnia 2014 r.
Ponadto [...] maja 2013 r. oraz [...] czerwca 2014 r. doręczono Skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach egzekucyjnych
w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Tym samym, w ocenie organu, bieg terminu przedawnienia został zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy zatem przedawnieniu.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z uwagi na ustalenie nowego źródła dochodu, zawiadomieniami z [...] lutego 2023 r. nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę. Powyższe zawiadomienia doręczono [...] lutego 2023 r.
Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia Skarżącemu zawiadomień o wszczęciu postępowań egzekucyjnych organ odwoławczy stwierdził, że zarzut ten wobec wskazanych wyżej okoliczności jest bezzasadny.
Do akt sprawy zostały dołączone zwrotne potwierdzenia odbioru, z których wynika, że powyższe dokumenty zostały Skarżącemu skutecznie doręczone.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy
z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U.
z 2022 r., poz. 479), dalej: "u.p.e.a.", w brzmieniu obowiązującym przed [...] lipca 2020 r., wobec czego nie ma podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W skardze do tut. Sądu, Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., polegające na błędnym przyjęciu, że w danym stanie faktycznym nie wystąpiły przesłanki do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego,
- art. 24 ust. 4 u.s.u.s. polegające na błędnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do uznania przedawnienia roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji kiedy minęło 5 lat od dnia ich wymagalności,
- art. 24 ust. 5b u.s.u.s., polegające na błędnym przyjęciu, że w danym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w sytuacji kiedy wbrew twierdzeniom organu upomnienie nie stanowi pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
- art. 15 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed [...] lipca 2020 r., polegające na niezastosowaniu przedmiotowego przepisu i błędnym przyjęciu, że upomnienie stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
w sytuacji, kiedy literalna wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że upomnienie stanowi obowiązkowy element przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W związku z powyższymi zarzutami, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T.. W uzasadnieniu stwierdził, iż nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na fakt, że nie został on skutecznie zawiadomiony o podjęciu czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek wcześniej niż [...] lutego 2023 r. Upomnienie bowiem stanowi element poprzedzający egzekucję świadczenia, a tym samym nie może być uznany za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust, 5b u.s.u.s. W związku z tym, zdaniem strony, egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu, a postępowanie egzekucyjne należało umorzyć.
W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s i odpowiedzi na pytanie czy w sprawie miało miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia, jak twierdzi organ, czy przeciwnie jak podnosi Skarżący, który w związku z tym domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z wygaśnięciem zobowiązania wskutek przedawnienia, stosownie do art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a.
Zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] z [...] maja 2013 r. oraz nr od [...] do [...] z [...] czerwca 2014r. Tytuły te obejmują zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne (od grudnia 2012 r. do kwietnia 2014 r.), ubezpieczenie społeczne (za okres od grudnia 2012r. do kwietnia 2013 r.) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (od listopada 2012 r. do kwietnia 2014 r.).
Podać należy, że w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Zmiana w tym zakresie nastąpiła z dniem [...] stycznia 2004 r. od kiedy to, art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d, jednakże według art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek,
o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Nie budzi zatem wątpliwości, że od 1 stycznia 2004 r. obowiązuje w art. 24 ust. 5b u.p.e.a. termin szerszy niż przed tą datą w zakresie podstawy do zwieszenia biegu terminu przedawnienia. Czym innym jest bowiem zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem, a czym innym zawieszenie od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W pierwszym przypadku będzie to wszczęcie postępowania egzekucyjnego, w którym nie mieści się czynność doręczenia upomnienia (poprzedza ono wszczęcie postępowania egzekucyjnego), jednakże w drugim będzie to pierwsza czynność, która "zmierza" do wyegzekwowania należności, a zatem nie tylko czynność egzekucyjna, ale także doręczenie upomnienia.
Z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. można wywieść, że należności z tytułu składek nie "wygasają automatycznie". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej zawieszenie, termin nie biegnie, a zaczyna biec
w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Natomiast "automatyczne wygaśnięcie" może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia może być dłuższe niż okres przedawnienia należności z tytułu składek, określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s.
W analizowanej sprawie, pierwszymi czynnościami poprzedzającymi doręczenie tytułów wykonawczych, zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o których dłużnik został zawiadomiony było doręczenie upomnień, które to doręczenie miało miejsce [...] kwietnia 2013 r. i [...] maja 2014 r., co wynika z potwierdzenia ich odbioru (k. 3 i 10 akt administracyjnych), szczegółowo przedstawionych w uzasadnieniach zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2023 r. Przy czym wskazać należy, że w skardze do tutejszego Sądu prawidłowość faktu dokonania ich doręczeń nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą. Organ
w odpowiedzi na skargę również nie kwestionuje prawidłowości doręczenia upomnień wymienionych w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2023 r.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, zatem należy je uznać za obligatoryjną czynność, bez której egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona.
Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek prowadzącą do zawieszenia biegu przedawnienia jest doręczenie upomnienia. Za słusznością takiego stanowiska przemawia też porównanie treści art. 24 ust. 5 b u.s.u.s. z brzmieniem art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.2651). Na gruncie zobowiązań podatkowych ustawodawca wyraźnie wskazał, że bieg terminu przedawnienia przerywa dopiero zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Tymczasem na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. W ocenie Sądu taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a.
Identyczne stanowisko, jak prezentowane przez Sąd rozpoznający niniejszą skargę, że czynnością prowadzącą do zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest doręczenie upomnienia, podzielają także inne sądy administracyjne. Pogląd taki wyraził m.in. WSA w Olsztynie w wyroku z 19 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 205/21, WSA w Gliwicach
w wyroku z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 768/19, WSA w Poznaniu w wyrokach
z 21 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Po 608/19 i z 29 marca 2017r. sygn. akt III SA/Po 1193/16, Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 25 lutego 2013 r. sygn. III AUa 1025/12; WSA w Poznaniu w wyroku z 14 lipca 2011 r. sygn. I SA/Po 829/10; WSA w Szczecinie w wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 637/16; WSA w Bydgoszczy w wyroku z 20 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 132/18. Stanowisko to ugruntowane jest również
w literaturze przedmiotu (M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).
Warto w tym miejscu przywołać też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II USKP 82/21 (LEX nr 3352071), w którym wyrażono następujące stanowisko: przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności. Na gruncie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ustawodawca przyjął, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia wystarczające jest podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległości. Czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest niewątpliwie wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, ale za czynności zmierzające do ściągnięcia należności mogą być uznane również inne czynności, tj. orzeczenia, pisma kierowane do strony itp., z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Taką czynnością jest doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Z treści tego przepisu wynika, że postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia upomnienia, w związku z czym jest to warunek obligatoryjny i konieczny do tego, by
w sposób skuteczny prowadzić egzekucję. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Innymi słowy - doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Dalej Sąd Najwyższy wskazał, że istotą upomnienia jest uprzedzenie zobowiązanego o zagrożeniu wszczęciem egzekucji administracyjnej. Czynność taka nie ma charakteru władczego, nie rozstrzyga ani
o ustanowieniu, ani o istnieniu obowiązku. Z tego względu przyjmuje się, że jest to czynność niezaskarżalna do sądu administracyjnego. Rola upomnienia nie sprowadza się do przypomnienia o istnieniu obowiązku, gdyż powinien być zobowiązanemu znany
z aktu administracyjnego stanowiącego podstawę egzekucji, lecz do uświadomienia konieczności wykonania tego obowiązku. Instytucja ta pozwala na uniknięcie przymusowego wykonania obowiązku i dolegliwości, jakie wiążą się z prowadzeniem egzekucji wobec zobowiązanego. Upomnienie ma zatem z jednej strony walor informacyjny i perswazyjny, przypomina bowiem zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku - wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z drugiej strony doręczenie upomnienia, o ile jest ono wymagane, wywołuje doniosły skutek prawny, ponieważ jest warunkiem dopuszczalności prowadzenia egzekucji.
Sąd w tut. składzie podziela ww. poglądy, w tym Sądu Najwyższego. Z podanych przyczyn, tut. Sąd nie podziela przeciwnego stanowiska, zgodnie z którym doręczenie upomnienia nie powoduje zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, jako zasadne ocenia stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności z tytułu nieopłaconych składek za ww. okresy rozliczeniowe. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz akt administracyjnych Skarżący został skutecznie zawiadomiony o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, poprzez doręczenie [...] kwietnia 2013 r. upomnień nr [...], [...], [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r., na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy
i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od listopada 2012 r. do stycznia 2013 r. Następnie [...] maja 2014 r. doręczono upomnienia o nr od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy
i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od lutego 2013 r. do kwietnia 2014 r.
Tym samym bieg terminu przedawnienia został zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy zatem przedawnieniu.
Dodatkowo należy podnieść, że w ramach koncepcji prezentowanej przez stronę skarżącą, zgodnie z którą upomnienie nie wywołuje skutku w postaci zwieszenia biegu terminu przedawnienia, lecz np. doręczenie tytułów wykonawczych, także nie doszłoby do przedawnienia należności. Zauważyć bowiem należy, że dnia [...] maja 2013 r. oraz [...] czerwca 2014 r. (k. 23 i 27 akt administracyjnych, wg. numeracji długopisem) doręczono Skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanych środkach egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego. Czynności te miały zatem miejsce w terminie przed upływem podstawowego terminu 5-letniego przedawnienia należności składkowych. Dochodzone bowiem należności dotyczą poszczególnych miesięcy od listopada 2012 r. do kwietnia 2014 r. W toku dalszego postępowania egzekucyjnego [...] kwietnia 2015 r. zawiadomieniami [...], [...], [...] dokonano kolejnego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Powyższe zawiadomienia doręczono 8 maja 2015 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.).
Według zatem stanowiska prezentowanego przez Skarżącego (którego tut. Sąd nie podziela), zgodnie z którym doręczenie upomnienia nie zawiesza biegu terminu przedawnienia, lecz dopiero np. doręczenie tytułu wykonawczego, także brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia.
W ocenie Sądu z przyczyn podanych wyżej nieuprawnione są zarzuty skargi naruszenia art. 24 ust. 4 i ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. W konsekwencji wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie, nie została spełniona okoliczność, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., obligująca organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na wygaśnięcie zobowiązań poprzez upływ terminu do ich dochodzenia, czyli na skutek przedawnienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło