I SA/Bd 425/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-06-09

Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek umorzyć należności z tytułu składek, gdy wystąpiły przesłanki wskazujące na całkowitą nieściągalność lub trudną sytuację materialną dłużnika?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek, nawet w przypadku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności lub trudnej sytuacji materialnej dłużnika. Instytucja umorzenia ma charakter fakultatywny, a decyzja w tym zakresie należy do swobodnego uznania organu, przy uwzględnieniu interesu dłużnika i interesu ogólnospołecznego. Sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy umorzenia należności ani do nakazania organowi umorzenia.
Stan faktyczny
P. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek, podając jako powody zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, brak dochodów i majątku oraz zarejestrowanie jako osoba bezrobotna. ZUS odmówił umorzenia części należności, wskazując na brak całkowitej nieściągalności, możliwość egzekucji oraz współodpowiedzialność małżonki. Po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję, argumentując, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia umorzenia, a strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających chorobę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 czerwca 2010r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę Wnioskiem z dnia 29 września 2009r. P. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu podał, że w lutym 2009r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a [...] wyrejestrował ją w Urzędzie Miasta i Gminy w Ł.. Wskazał, że nie posiada dochodów ani majątku, z których można wyegzekwować należności. Jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż.. Od marca 2009r. posiada z małżonką rozdzielność majątkową. Dodał, że w okresie trwania małżeństwa nie nabył żadnych praw, które mogłyby stanowić zabezpieczenie wierzytelności. Podkreślił, że nie przewiduje osiągania w przyszłości dochodów, albowiem wyrejestrowana działalność gospodarcza miała być jego jedynym zajęciem na całe życie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zaległości w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 13.422,67 zł oraz umorzył postępowanie administracyjne dotyczące umorzenia należności w części finansowanej przez ubezpieczonych. Organ podał, że wnioskujący prowadził działalność gospodarczą od kwietnia 2004r., następnie ją zawiesił, a z dniem [...] działalność została zlikwidowana. Na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu Zakładu ustalono, że skarżący dwukrotnie, tj. 18 kwietnia 2007r. i 19 lutego 2008r., składał wnioski o zawarcie układu ratalnego na spłatę zaległych składek. Ponieważ nie wywiązywał się z warunków układu ratalnego, wnioski załatwiono odmownie. W związku z brakiem wpłat zaległych składek Zakład wszczął postępowanie egzekucyjne. Ostatnia wpłata w drodze egzekucji wpłynęła na konto zaległych składek w dniu 11 marca 2009r. Organ podał, że skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku w wysokości około 500 zł. Żona pracując jako nauczycielka otrzymuje miesięczne wynagrodzenie brutto w granicach 3.240,36 – 3.890,32 zł, aktualnie przebywa na urlopie zdrowotnym. Ponadto organ wskazał, że z kwestionariusza o możliwościach płatniczych skarżącego wynika, iż posiada on zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu około 40.000 zł, miesięczna rata spłaty wynosi około 900 zł. Organ przywołał art. 28 ust. 1-3a) ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm., obecna publikacja Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585) oraz wydane na postawie art. 28 ust. 3b) tej ustawy rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. Nr 141, poz. 1635). W ocenie organu brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności nie uzasadnia umorzenia zobowiązania z tytułu składek wraz z odsetkami. Także sytuacja materialna zobowiązanego nie może stanowić przesłanki do skorzystania z umorzenia należności z przyczyn szczególnych, bowiem strona nie wykazała, że opłacenie należności pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podkreślił, że z dokumentów wynika, iż skarżący posiada rozdzielność majątkową z małżonką dopiero od 9 kwietnia 2009r. W związku z tym, że zadłużenie dotyczy okresu sprzed ustanowienia rozdzielności majątkowej, w opinii organu, istnieje możliwość wydania decyzji o współodpowiedzialności za zobowiązania także na małżonkę skarżącego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany zarzucił, że Zakład nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej k.p.a.), co w konsekwencji uniemożliwiło udowodnienie okoliczności wymienionych w art. 28 ust. 2-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaznaczył, że decyzja wydana została niezgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i narusza art. 107 § 3 k.p.a., ponadto nie spełnia zasad z art. 7-9 k.p.a., natomiast spełnia przesłanki pozytywne z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje unieważnieniem jej w zwykłym postępowaniu. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie decyzji i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [....] W trakcie prowadzonego postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskujący nie korzystał i nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł.. W Powiatowym Urzędzie Pracy jest nadal zarejestrowany jako osoba bezrobotna i posiada prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Według stanu na dzień 27 stycznia 2010r. posiadał zaległości w Urzędzie Skarbowym w Ż. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok w wysokości 1.626 zł i z tytułu podatku od towarów i usług za okres 2006-2009 w wysokości 11.944,08 zł. Małżonka wnioskodawcy w miesiącach od listopada 2009r. do stycznia 2010r. otrzymała wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w kwocie brutto 3.240,36 zł miesięcznie. W związku z informacją strony o chorobie, Zakład ustalił, że nie składała ona wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy oraz, że nie figuruje w kartotece rentowej ZUS. W konsekwencji organ stwierdził, że sytuacja materialna zobowiązanego nie stanowi przesłanki do umorzenia należności. Dodał, że strona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączyła żadnych dokumentów, które miałyby wpływ na zmianę decyzji i umorzenie zaległości. Nie korzystała ze wsparcia właściwego ośrodka pomocy społecznej, co zdaniem organu daje podstawy do uznania, że sytuacja finansowa nie uzasadnia w świetle odpowiednich regulacji prawnych konieczności przyznania pomocy szczególnej, do której m.in. należy zaliczyć umorzenie należności z tytułu składek. Pomimo opisywanej choroby, nie przedstawiła żadnych dokumentów związanych z leczeniem i poniesionymi kosztami leczenia. Organ rentowy zaznaczył, że prawna możliwość umorzenia należności nie została ustanowiona w interesie dłużnika. Stwarza jedynie po stronie Zakładu prawo, a nie obowiązek do umorzenia składek. W opinii organu wskazany powód znajdowania się w trudnej sytuacji finansowej nie może uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i automatycznego umorzenia zaległości z tego tytułu. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi zawsze płatnik, który winien poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji finansowej i płatniczej bez udziału państwa. Umorzenie zadłużenia z tytułu składek ma charakter instytucji nadzwyczajnej, albowiem zasadą jest opłacanie składek. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]., jako niezgodnej z prawem. W piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2010r. skarżący wniósł także o: 1) stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z dnia [...] spełniającej przesłanki pozytywne art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 2) "skreślenie" w art. 66 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zdania: "Nadzór ten nie może dotyczyć spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej"; 3) "skreślenie" w art. 66 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zwrotu "Prezes Zakładu" i zastąpienie go zwrotem "minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego"; 4) zmianę art. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 68, poz. 574) ustalającą nową właściwość organów administracji publicznej; 5) zwrócenie się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o ustalenie zgodności z prawem w/w artykułów; 6) postanowieniem przekazanie wniosku z dnia 18 stycznia 2010r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej, jako właściwemu organowi wyższego stopnia, spełniającemu warunki określone ustawą Kodeks postępowania administracyjnego (art. 6, 15, 19); 7) umorzenie postępowania. Ponadto strona wskazała, że przedmiotowa decyzja nie posiada pieczęci organu wyższego stopnia właściwego w sprawie, co wypełnia pozytywną przesłankę z art. 156 § pkt 1 k.p.a. Zatem w ocenie strony decyzja ta została wydana przez organ nie posiadający uprawnień do jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 cyt. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.). Wstępnie Sąd zauważa, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia należności. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. I. Odnośnie zarzutu rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ, zauważyć należy, że stosownie do art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Nie budzi zatem wątpliwości, że przepisy prawa nie przewidują zaskarżenia decyzji w sprawie o umorzenie należności do organu wyższego stopnia, innego organu niż ZUS lub do sądu. Zauważyć należy, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 691/08, został wyrażony pogląd, że w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle stosowania powyższego przepisu, organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu (por. wyrok NSA z 29 maja 2007r. II GSK 340/06). Sąd ten stwierdził, że użyty w art. 83 ust. 4 cyt. ustawy zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stanowisko to znajduje wyraźne potwierdzenie - o ocenie NSA - w treści przepisów art. 83 ust. 6 i 7 u.s.u.s., w których kompetencje do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przyznano Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezesowi Zakładu. Ze względu na wydanie decyzji przez Prezesa ZUS zamiast przez ZUS, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że był to organ niewłaściwy do orzekania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w związku z tym uchylił wyrok sądu I instancji. Sąd w tut. składzie powyższy pogląd NSA podziela. W związku z tym, nie znajduje podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i uznania jako właściwego w sprawie Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Sąd nie jest również uprawniony do kwestionowania regulacji ustawowych, czy też zwracania się do NSA o dokonanie ich oceny, jak wniesiono w piśmie procesowym z dnia 9 czerwca 2010r. II. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji należy podać, że kierując się treścią wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie administracyjne ocenić go należy w szczególności na gruncie przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w którym ustawodawca uregulował instytucję umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 tej ustawy, należności z tytułu składek, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż w uchwale z dnia 6 maja 2004r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że: "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takiej sytuacji mogą być one umorzone." Zakład ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia. Analizując stan faktyczny sprawy pod kątem całkowitej nieściągalności, o której to mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należy przyznać rację Zakładowi w związku z uznaniem, iż w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek z powołanego unormowania. Organ podał m.in., że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Żninie prowadzi nadal postępowanie egzekucyjne. Ponadto w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że organ wykazał brak przesłanek wymienionych w powołanej ustawie oraz w rozporządzeniu. Dokonana ocena mieści się w granicach prawa. Organ podał, że skarżący posiada status bezrobotnego z prawem do zasiłku, nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ma zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu (40.000 zł) z miesięczną ratą około 900 zł. Wprawdzie z żoną skarżący zawarł w 2009r. umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, jednakże zadłużenie z tytułu składek powstało w okresie trwania wspólności ustawowej, a zatem istnieje możliwość wydania decyzji o współodpowiedzialności. Skarżący wskazał na chorobę, jednak tej okoliczności nie poprał żadnymi stosownymi dokumentami. Jednocześnie Sąd zauważa, że nawet wystąpienie przesłanek ustawowych lub z ww. rozporządzenia nie oznacza, że po stronie organu istnieje obowiązek umorzenia zaległości z tytułu składek. Z przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że należności "mogą być umarzane", co oznacza, iż nie muszą być umarzane. Oznacza to, że nawet gdy w konkretnej sprawie występują przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości, ocena czy umorzyć należności pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Jednakże przyznana organom swoboda w rozstrzyganiu nie oznacza dowolności. Sąd natomiast nie ma kompetencji do umorzenia zaległości z tytułu składek, jak również nie może nakazać organowi umorzenia zaległości. Kontrola Sądu zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do jej oceny pod względem zgodności z prawem. Mając na uwadze te okoliczności należy stwierdzić, że stanowisko organu w przedmiotowej sprawie, nie narusza prawa, a podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Podkreślić należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Ponadto są objęte, co do zasady, dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Nie można innych podmiotów np. banków traktować jako wierzycieli, którzy powinni być zaspokajani w pierwszej kolejności, a następnie ZUS. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli istnieje możliwość ewentualnego obciążenia współodpowiedzialnością żony skarżącego, to organ ma prawo taką możliwość uwzględnić, co ma wpływ na podjęcie odmownej decyzji o umorzeniu zaległości z tytułu składek. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski E. Kruppik – Świetlicka

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło