I SA/Bd 450/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Wójcik Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr 055734501/GSOL w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego oddala skargę T. D. (dalej: "Skarżący", "Strona") w dniu [...] lipca 2023 r. wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "KRUS") z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączył zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy [...] w dniu [...] lipca 2023 r., stwierdzające, że w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2003 r. oraz od [...] stycznia 2003 r. do [...] stycznia 2007 r. Skarżący pełnił funkcję sołtysa w sołectwie P. , gmina [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Prezes KRUS odmówił Skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes KRUS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz.U. z 2023 poz. 1073; dalej: "u.ś.p.) decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przywołał art. 2 ust. 1 u.ś.p. i wskazał, że Skarżący udowodnił jedynie 7 lat, 11 miesięcy i 20 dni pełnienia funkcji sołtysa, tj. okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2007 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że Skarżący nie legitymuje się wymaganym okresem pełnienia funkcji sołtysa przez co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż przez 8 lat. Zdaniem organu brak było zatem podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy celem ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - błędne ustalenia faktyczne w zakresie okresu sprawowania funkcji, - niepoczynienie ustaleń faktycznych i niezweryfikowanie okresu sprawowania funkcji, w tym niezwrócenie się do uprawnionego organu o przekazania dokumentów potwierdzających okres sprawowania funkcji i kadencje, - naruszenie przepisów postępowania poprzez niezapewnienie czynnego udziału w sprawie, - brak uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)–c) p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle materiału dowodowego znajdującego się w tych aktach uznać należało, że dokonane w sprawie ustalenia znajdują oparcie w przedstawionej dokumentacji. Również w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stwierdzono nieprawidłowości, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS z [...] sierpnia 2023 r., odmawiającej Skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organ powołał treść art. 2 ust. 1 u.ś.p., zgodnie z którym świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat; 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Z powołanego przepisu art. 2 ust. 1 u.ś.p. wynika, że przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie następujących przesłanek. Po pierwsze, zależne jest od stwierdzenia, czy wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez co najmniej dwie kadencje. Po wtóre, koniecznym jest ustalenie, że pełnienie funkcji sołtysa trwało nie mniej niż 8 lat. Po trzecie, wnioskodawca powinien osiągnąć odpowiedni wiek (kobieta 60 lat a mężczyzna 65 lat). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy Skarżący spełnił przesłankę dotyczącą pełnienia funkcji sołtysa przez okres nie mniej niż 8 lat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przez okres 7 lat, 11 miesięcy i 20 dni, tj. w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2007 r. Swoje ustalenie organ oparł na znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniu nr [...] z dnia [...] lipca 2023 r. wydanym przez Wójta Gminy [...] (k. 3 akt administracyjnych). Forma i treść tego zaświadczenia nie budzi wątpliwości Sądu. W tym dokumencie urzędowym stwierdzono, że Skarżący pełnił funkcję sołtysa w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] stycznia 2007 r. W związku z tym brak było podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, bowiem Skarżący nie legitymował się wymaganym okresem 8 lat pełnienia funkcji sołtysa. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela przyjętą w zaskarżonej decyzji interpretację art. 2 ust. 1 u.ś.p. O możliwości przyznania omawianego świadczenia pieniężnego przesądza okoliczność czy wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez dwie kadencje nie mniej niż przez 8 lat. Takie rozumienie omawianego przepisu wynika wprost z językowego brzmienia przepisu, bowiem w pierwszym zdaniu art. 2 ust. 1 u.ś.p. określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Tymczasem ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wynika, że Skarżący pełnił funkcję sołtysa przez dwie kadencje jednak jedynie przez okres 7 lat 11 miesięcy i 20 dni, czyli poniżej wymaganego przez u.ś.p. okresu 8 lat. W takiej sytuacji świadczenie Skarżącemu nie przysługuje, co prawidłowo ocenił organ w zaskarżonej decyzji. Skarżący w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji podnosił, że pełnienie przez niego funkcji sołtysa przez dwie kadencje nie obejmowało łącznie 8 lat z przyczyn od niego niezależnych bowiem wynikało z ustalonych terminów wyborów sołtysów. Ponadto, zdaniem Skarżącego, Sejm wadliwie uchwalił przepisy ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa bez sprawdzenia danych dotyczących sołtysów. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności słusznie nie zostały przez Prezesa KRUS uwzględnione przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 6 k.p.a. Prezes KRUS jest zobowiązany stosować przepisy prawa w takiej formie i treści, w jakiej zostały uchwalone. Art. 6 k.p.a. formułuje bowiem zasadę praworządności, która jest także zasadą konstytucyjną wynikającą z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tą regułą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Subiektywne przekonanie Skarżącego o sfomułowaniu przepisów u.ś.p. w sposób wadliwy, tj. wykluczający przyznanie świadczenia osobie, która nie legitymuje się okresem 8 lat pełnienia funkcji pomimo sprawowania funkcji przez dwie kadencje, nie mogło zostać uwzględnione przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do zarzutu braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji Sąd zauważa, że wynik sprawy został przedstawiony w uzasadnieniu wydanych decyzji, które są bardzo zwięzłe, jednak w ocenie Sądu spełniają wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. W kontekście treści odwołania Skarżącego z dnia [...] sierpnia 2023 r. zawierającego stanowisko Skarżącego dotyczące wadliwie skonstruowanych przepisów prawa należy stwierdzić, że Prezes KRUS nie jest uprawniony do badania kwestii związanych z uchwalaniem obowiązujących przepisów prawa i nie może odmówić ich stosowania. Prezes KRUS uprawniony jest do dokonania wykładni (interpretacji) obowiązujących przepisów prawa, a następnie do zastosowania ich do ustalonego stanu faktycznego sprawy. W kontrolowanej sprawie w ocenie Sądu Prezes KRUS w zwięzłym uzasadnieniu przytoczył treść przepisu prawnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia (tj. art. 2 ust. 1 u.ś.p.) oraz wskazał przyczynę, dla której uwzględnienie wniosku Skarżącego nie było możliwe (tj. wykazanie przez Stronę zbyt krótkiego okresu sprawowania funkcji sołtysa). W związku z powyższym, mając na uwadze charakter sprawy oraz treść odwołania Strony, w ocenie Sądu nietrafny okazał się zarzut skargi dotyczący braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. Niezasadne okazały się zarzuty Strony sformułowane w skardze dotyczące błędnego ustalenia faktycznego w zakresie okresu sprawowania funkcji, niepoczynienia ustaleń faktycznych i niezweryfikowania okresu sprawowania funkcji, w tym niezwrócenia się do uprawnionego organu o przekazania dokumentów potwierdzających okres sprawowania funkcji i kadencje. Skarżący nie zakwestionował w żaden sposób wskazanego w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2023 r. (k. 3 akt administracyjnych) okresu pełnienia funkcji sołtysa. Strona nie podniosła żadnych okoliczności świadczących o tym, że Skarżący pełnił funkcję sołtysa również w innym okresie niż wskazany w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2023 r. W związku z powyższym organ nie dysponował materiałem dowodowym czy chociażby twierdzeniem, które podważałoby treść zaświadczenia z dnia [...] lipca 2023 r. W konsekwencji powyższego organ nie był zobowiązany do poszukiwania dodatkowego potwierdzenia informacji ujawnionych w dokumencie urzędowym, które były wystarczające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu ustalenie stanu faktycznego sprawy zostało dokonane w sposób prawidłowy na podstawie dokumentu urzędowego nie budzącego wątpliwości, wydanego przez uprawniony do tego organ w przepisanej formie. W orzecznictwie przyjmuje się, że szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego polega na tym, że organ nie może odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie jest to równoznaczne z koniecznością przyjęcia wynikających z niego okoliczności za udowodnione, lecz z koniecznością podjęcia inicjatywy w celu obalenia domniemania wynikającego z tego dowodu - jeśli okoliczność stwierdzona w dokumencie urzędowym, ocenionym przez pryzmat art. 80 k.p.a., budzi wątpliwości w świetle pozostałych okoliczności i dowodów, bądź jawi się jako niepełna czy niejasna (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 477/22). Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania poprzez nie zapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w sprawie Sąd wskazuje, że Prezes KRUS swoje rozstrzygnięcie oparł na materiale dowodowym w postaci zaświadczenia z dnia [...] lipca 2023 r., które zostało dostarczone przez Stronę wraz z wnioskiem o wypłatę świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Faktem jest, że organ nie informował Strony o zamiarze wydania decyzji, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. (niezapewnienia czynnego udział strony w postępowaniu) może odnieść skutek tylko wówczas, gdy uchybienie to uniemożliwiło stronie dokonanie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 841/19). W kontrolowanej sprawie niepoinformowanie Strony o zamiarze wydania decyzji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem decyzja organu została oparta o materiał dowodowy (zaświadczenie) dostarczone organowi przez Skarżącego, a nie o materiał dowodowy pozyskany przez organ i nieznany Stronie. Co więcej, treść zaświadczenia i wnioski organu poczynione na podstawie tego dokumentu zostały ujęte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, co umożliwiło Skarżącemu odniesienie się do nich w odwołaniu i tym samym poddanie ich kontroli przy wydawaniu decyzji przez organ w II instancji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie występują przesłanki wskazujące na naruszenie przez organ uprawnień procesowych Skarżącego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni zarzuty skargi nieuzasadnionymi. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z [...] sierpnia 2023 r. odmawiająca przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Nadmienić należy, że w przedmiocie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekał m.in. wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 475/23. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] października 2023 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2023 r. (k. 18 akt sądowych). Wcześniej Skarżący został poinformowany także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma (k. 16 akt sądowych). Należy zaznaczyć, że dopuszczalność rozpoznania spraw na posiedzeniach niejawnych w czasie obowiązywania obostrzeń związanych z epidemią COVID-19 była rozważana przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II FSK 1230/21, a wyrażone w nim poglądy tut. Sąd podziela. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.p J. Ziołek U. Wiśniewska T. Wójcik