I SA/Bd 459/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 459/12 UZASADNIENIE Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku tut. Sądu z dnia 13 listopada 2012r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód z tytułu umowy o prace wynosi około [...] zł netto. Oświadczył, że posiada samochód osobowy marki V. - rok produkcji [...] o wartości [...] zł. Strona podała również, że posiada akcje P. B. o wartości [...] zł oraz udziały w spółkach o łącznej wartości [...] zł. Strona nie posiada nieruchomości ani oszczędności. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. W sprzeciwie z dnia 14 lutego 2013r. pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, że sytuacja majątkowa skarżącego przemawia za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). W orzecznictwie wskazuje się, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc powyższe rozważania do przedstawionej przez skarżącego we wniosku o udzielenie prawa pomocy jego sytuacji materialnej i rodzinnej stwierdzić należy, iż nie udowodnił on, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za taką oceną kondycji finansowej wnioskującego przemawia wysokość dochodów skarżącego oraz jego małżonki – łączny dochód z tytułu umowy o prace wynosi około [...] zł netto miesięcznie . Wnioskodawca posiada ponadto samochód osobowy oraz akcje o wartości [...] zł i udziały w spółkach o łącznej wartości [...] zł. W związku z powyższym trudno uznać, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji w której nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd - w sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy - nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga fakt, że w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego była już przedmiotem oceny przez Sąd, który postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012r. uznał, że brak jest przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W postanowieniu z dnia 04 września 2012r. sygn. akt. II FZ 764/12, wydanym na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji i oddalił wniesiony środek zaskarżenia. Z uwagi na to, że sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie, a skarżący nie podnosi nowych okoliczności nie ma podstaw do odstąpienia od wyrażonego wcześniej przez Sąd stanowiska. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.