I SA/Bd 482/25

WyrokWSA w Bydgoszczy2026-02-17

Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski, Joanna Ziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, w sytuacji gdy strona nie przedłożyła końcowego wniosku o płatność wraz z wymaganym formularzem monitorowania uczestników?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu dofinansowania, ponieważ strona naruszyła postanowienia umowy o dofinansowanie, nie przedkładając końcowego wniosku o płatność wraz z wymaganym formularzem monitorowania uczestników. Brak ten uniemożliwił prawidłowe rozliczenie środków i mógł spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że obowiązki beneficjenta wynikające z umowy trwają również po zakończeniu okresu realizacji projektu, a ich celem jest zapewnienie prawidłowości rozliczenia środków publicznych.
Stan faktyczny
Zarząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2025 r. zobowiązującą T. T. w S. do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur. Strona realizowała projekt "Pracująca Mama" na podstawie umowy z marca 2017 r. Po zakończeniu okresu realizacji projektu, strona została wezwana do złożenia poprawionego wniosku o płatność końcową oraz brakującego formularza monitorowania uczestników. Strona nie zastosowała się do wezwania, co doprowadziło do rozwiązania umowy o dofinansowanie i wezwania do zwrotu środków. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie terminów, brak podstaw do stwierdzenia naruszenia procedur, wykorzystywanie dominującej pozycji przez organ oraz naruszenie zasad legalizmu i ochrony zaufania do działań administracji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant referent stażysta Anna Szymanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi T. [... ] w S. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...], znak [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2025 r. zobowiązującą T. T. w S. ("Skarżąca", "Strona", "Spółka") do zwrotu dofinansowania. W uzasadnieniu organ podał, że na podstawie umowy o dofinansowanie zawartej w dniu [...] marca 2017r. pomiędzy Województwem [...] a [...] prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] K. D., Strona realizowała projekt pn. Pracująca Mama. Zgodnie z § 2 ww. umowy przyznano Spółce dofinansowanie w łącznej kwocie nieprzekraczającej [...] zł i obejmującej dofinansowanie z następujących źródeł: - z Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie nie większej niż: [...] zł, co stanowiło nie więcej niż 85% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowanych projektu, - z budżetu państwa w formie dotacji celowej w kwocie nie większej niż [...] zł. Okres realizacji projektu ustalony został następująco: od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2023r. Skarżąca poinformowała, iż w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy K. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] – K. D. powstała [...] Spółka z o.o. w S.. Pismem dnia [...] grudnia 2022 r. IZ RPO [...] wezwała Stronę do złożenia poprawionego wniosku o płatność końcową oraz brakującego formularza Monitorowania uczestników za okres rozliczeniowy od [...] kwietnia 2018r. do [...] czerwca 2018r. Strona nie zastosowała się do wezwania, w związku z czym Instytucja Zarządzająca pismem z dnia [...] sierpnia 2023r. rozwiązała umowę o dofinansowanie projektu. Dodatkowo wezwano Skarżącą do przedstawienia rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania w formie wniosku o płatność w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia rozwiązania umowy, zaś w przypadku niewykorzystania części otrzymanych transz dofinansowania do ich zwrotu. Strona nie przedstawiła w wyznaczonym terminie rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania, tj. korekty wniosku o płatność oraz brakującego formularza Monitorowania uczestników. Pismem z dnia [...] stycznia 2024r. Strona została wezwana do zwrotu środków z dofinansowania w łącznej kwocie [...]zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek projektowy Strony, do dnia przekazania środków na rachunek IZ RPO [...]. W związku z tym, że termin wyznaczony na dokonanie zwrotu środków upłynął bezskutecznie, pismem z dnia [...] listopada 2024r., Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Decyzją z [...] lutego 2025r. wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024r. poz. 1530 ze zm. dalej: "u.f.p.") zobowiązano Stronę do zwrotu dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W dniu [...] lutego 2025r. organ wydał postanowienie, którym sprostował zapisy dotyczące naliczania odsetek. W wyniku złożenia wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy Zarząd Województwa [...] (dalej: "Zarząd", "IZ", "organ") decyzją z dnia [...] czerwca 2025r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Zarząd podzielił ustalenia dokonane co do kwoty zwrotu. Stwierdził, iż na podstawie § 24 ust. 2 pkt 4 umowy o dofinansowanie IZ może rozwiązać umowę z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia w przypadku, gdy Beneficjent nie przedkłada zgodnie z umową wniosków o płatność oraz uzupełnionego formularza Monitorowania uczestników. Strona w przypadku takiego rozwiązania umowy ma prawo do wydatkowania wyłącznie tej części otrzymanych transz dofinansowania, które odpowiadają prawidłowo zrealizowanej części projektu. Strona jest zobowiązana przedstawić rozliczenie otrzymanych transz dofinansowania, w formie wniosku o płatność w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia rozwiązania umowy oraz jednocześnie zwrócić niewykorzystaną część otrzymanych transz dofinansowania na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Zarządzającą RPO [...]. Zdaniem organu bezspornym jest, że Skarżąca była zobowiązana do realizacji projektu zgodnie z umową o dofinansowanie. Ponadto miała pełną świadomość tego, że ciąży na niej szereg obowiązków i obostrzeń wynikających z Wytycznych, których znajomość deklarowała wraz z podpisaniem umowy o dofinansowanie. Skarżąca nie wywiązała się z zapisów umowy i nie przedłożyła korekty końcowego wniosku o płatność wraz z uzupełnionym formularzem Monitorowania uczestników za okres rozliczeniowy od [...] kwietnia 2018r. do [...] czerwca 2018r., do czego była zobowiązana. Brak dopełnienia tego obowiązku doprowadził do rozwiązania umowy o dofinansowanie z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia. Jednocześnie Strona, zgodnie § 24 ust. 7 umowy zobowiązana była przedstawić rozliczenie otrzymanych transz dofinansowania, w formie wniosku o płatność w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia rozwiązania umowy oraz zwrócić niewykorzystaną część otrzymanych transz dofinansowania na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Zarządzającą. Strona nie wywiązała się z zapisów umowy, tj. pomimo przesłanego w dniu [...] grudnia 2022r. wezwania do złożenia poprawionego wniosku o płatność oraz brakującego formularza Monitorowania uczestników nie rozliczyła otrzymanego dofinansowania. Ponadto w żadnym z zatwierdzonych wniosków o płatność Strona nie rozliczyła wymaganego wkładu własnego. Organ dodał, że przekazanie dokumentów, o których mowa w § 14 pkt 2, 3 i 5, umowy drogą elektroniczną nie zdejmuje z Beneficjenta obowiązku przechowywania oryginałów dokumentów i ich udostępniania podczas kontroli na miejscu. Strona argumentuje swój brak odpowiedzi na wezwania brakiem dostępu do centralnego systemu teleinformatycznego. Zarząd wyjaśnił, że od dnia [...] lutego 2017r. do dnia wydania decyzji dostęp do systemu posiadała M. N., której uprawnienia nadał K. D.. Natomiast K. D. posiadał uprawnienia od dnia [...] kwietnia 2023 r. również do dnia wydania decyzji. Zarząd Województwa [...] stwierdził, iż bezspornym jest, że Strona była zobowiązana do komunikowania się z IZ przy wykorzystaniu systemu, do którego przez cały okres realizacji projektu miały dostęp wyznaczone osoby. W dniu [...] lipca 2023 r. K. O. (opiekun projektu) wysłała wiadomość zatytułowaną "Pilny kontakt!!!!" dotyczącą braku złożenia korekty końcowego wniosku o płatność i prośbą o kontakt w tej sprawie. W związku oczekiwaniem na odpowiedź, próbą kontaktu telefonicznego, a w ostateczności brakiem odpowiedzi ze strony Beneficjenta, IZ rozpoczęła procedurę rozwiązania umowy. Organ podkreślił, że obowiązkiem Strony było rozliczenie przyznanego dofinansowania w terminie i na warunkach określonych w umowie. Strona nie dopełniła obowiązku rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania i wniesienia wkładu własnego, tym samym IZ nie mogła zweryfikować poprawności wykorzystania środków, co doprowadziło do obciążenia budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. W odpowiedzi na twierdzenia Strony, iż audyt przeprowadzony przez Izbę Administracji Skarbowej w B. potwierdził, że przestrzegała zarówno umowy, jak i wszystkich obowiązków, obostrzeń i Wytycznych, organ wskazał, że nie ma to odzwierciedlenia w ustaleniach dokonanych przez audytorów. Z treści pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. do Dyrektora Departamentu Wdrażania RPO Urzędu Marszałkowskiego z dnia [...] maja 2019 r. wynika, że: "Beneficjent miał trudności w trakcie realizacji projektu, które spowodowały, iż zagrożone jest osiągnięcie założonych w projekcie wskaźników." Wskazuje to na błędne przekonanie Strony, że audyt przeprowadzony w trakcie realizacji projekt nie wykazał problemów. Instytucja jaką jest Izba Administracji Skarbowej wskazywała już w roku 2019 o zagrożeniach nieosiągnięcia wskaźników. Organ stwierdził, iż w związku z przyznanym dofinansowaniem, Strona została zobowiązana do przestrzegania warunków umowy, a przede wszystkim rozliczania środków publicznych, na które są nałożone szczególne warunki prawne. Skarżąca nie dopełniła obowiązku rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania, przez co mogła powstać szkoda w budżecie UE, przez niewywiązanie się z obowiązującej umowy o dofinansowanie w zakresie wykazania prawidłowego wykorzystania pobranych środków (zasadności wydatku). Strona nie dopełniła obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...] marca 2017 r., a stwierdzone naruszenia wypełniają kryteria do uznania ich za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Zgodnie ze wskazanym artykułem "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSi, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Jednocześnie Instytucja Zarządzająca podała, iż stosownie do art. 54 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, dalej; "O.p."), nie nalicza się odsetek za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p., do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 1 pkt 3 O.p. Powołany zaś art. 139 § 3 stanowi, że "załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawa, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy". Przekładając powyższe przepisy na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, że termin, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. został przekroczony. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] w dniu [...] marca 2025 r. Od tego dnia należy liczyć bieg 2 miesięcznego terminu, od którego przekroczenia zależy przerwa w naliczaniu odsetek. Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że 2 miesięczny termin, o którym mowa w art. 139 § 3 O.p. upłynął w dniu [...] maja 2025 r. W tym stanie rzeczy zachodzą podstawy do orzeczenia przerwy w naliczaniu odsetek w niniejszym postępowaniu od dnia [...] maja 2025 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym. W skardze wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji zarzucając: 1. w stosunku do decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2025 r. w sprawie zwrotu dofinansowania: a) ustanie terminu w umowie; b) brak podstawy wraz z uzasadnieniem do stwierdzenia, że środki zostały wydane z naruszeniem procedur; c) wykorzystywanie dominującej pozycji w zawartej umowie poprzez niestosowanie się do narzuconych w niej zapisów dotyczących rozliczenia projektu i przerzucanie za to odpowiedzialności na Beneficjenta; 2. w stosunku do decyzji Zarządu Województwa [...] utrzymującej w mocy wcześniejszą decyzję: brak dokonania ponownej oceny materiału a jedynie powielanie wcześniejszej argumentacji; 3. obu decyzjom: naruszenie zasad legalizmu oraz ochrony zaufania do działań administracji publicznej (art. 7 i 8 k.p.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 cyt. wyżej ustawy, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa materialnego czy procesowego, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o finansach publicznych regulujące na gruncie prawa krajowego zwrot dotacji udzielonej ze środków unijnych. W myśl art. 206 ust. 1 u.f.p., szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W art. 184 ust. 1 u.f.p. przewidziano, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 489/16 (publ. CBOSA) zajął stanowisko, że procedury, jakich naruszenie może uzasadniać zastosowanie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący, a odstępstwo od niego bez wątpienia stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. należy interpretować w powiązaniu z art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013, zgodnie z którym każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem stanowi nieprawidłowość, której stwierdzenie w operacjach nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Zauważyć więc należy, że wskazana "nieprawidłowość" ma miejsce w sytuacji, gdy na skutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy więc rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. NSA w wyroku z dnia 15 września 2015 r., sygn. II GSK 2370/14 zaakceptował pogląd, zgodnie z którym przy orzekaniu o zwrocie środków nie można poprzestać wyłącznie na ustaleniu, że doszło do ich wydatkowania z naruszeniem procedur, ale konieczne jest również stwierdzenie, czy i w jaki sposób to naruszenie wpłynęło na możliwość chociażby potencjalnej szkody dla budżetu ogólnego UE, gdyż nie każda nieprawidłowość będzie powodowała konieczność dochodzenia zwrotu dofinansowania. Aby zatem orzec o zwrocie środków, niezbędne jest wykazanie dwóch przesłanek, a mianowicie: po pierwsze musi zaistnieć naruszenie procedur, a po drugie ich naruszenie spowodowało lub mogło spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r., sygn. I GSK 2162/18). Sąd w pełni akceptuje stanowisko zaprezentowane przez organ, że w niniejszej sprawie mogła powstać szkoda w budżecie Unii Europejskiej, poprzez niewywiązanie się przez Stronę z obowiązującej umowy o dofinansowanie (brak rozliczenia otrzymanych transz dofinansowania) w zakresie wykazania prawidłowego wykorzystania pobranych środków. W tym miejscu należy jeszcze wyjaśnić, że relacja prawna pomiędzy stroną a instytucją choć ukształtowana jest w drodze umowy cywilnoprawnej, której treść w przeważającym stopniu określona jest przez przepisy prawa UE i prawa krajowego, to zasady jej realizowania oraz kontroli jej wykonania poddane są reżimowi prawa administracyjnego i związanego z nim obowiązku działania organu. Jest to także umowa adhezyjna, na której postanowienia beneficjent nie ma wpływu ale podpisując ją godzi się na jej warunki. Ponadto obowiązki beneficjenta określa nie tylko treść umowy, ale również złożony przez niego wniosek o dofinansowanie, cele projektu oraz harmonogram rzeczowy i finansowy. Z kolei obowiązki organu określają, regulacje ustawy o finansach publicznych oraz ustawy wdrożeniowej. W analizowanej sprawie, Skarżąca zobowiązała się w umowie o dofinansowanie projektu, do stosowania odpowiednich reguł oraz procedur przewidzianych m.in. w Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020; w Wytycznych w zakresie monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów operacyjnych na lata 2014-2020. Umowa o dofinansowanie projektu z [...] marca 2017 r. sprecyzowała także obowiązki, do których Strona się zobowiązała, aby móc korzystać z praw z niej wynikających. Spółka zobowiązała się między innymi do: realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie oraz zgodnie z umową (§ 4 ust. 1 umowy); złożenia końcowego wniosku o płatność w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia okresu realizacji projektu (§ 9 ust. 4 umowy); przedkładania wraz z wnioskiem o płatność informacji o wszystkich uczestnikach projektu zgodnie z zakresem określonym w załączniku nr 4 do umowy (§ 9 ust. 5 umowy); składania na wezwanie IZ wskazanych przez nią dokumentów niezbędnych do weryfikacji wniosku o płatność (§ 9 ust. 6 umowy); rozliczenia całości otrzymanego dofinansowania we wniosku o płatność końcową (§ 10 ust. 10 umowy); do zwrotu środków wraz z odsetkami w sytuacji gdy zostanie stwierdzone, że wykorzystano dofinansowanie z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych (§12 ust. 1 pkt 2 umowy). Wskazach jeszcze należy, że zgodnie z § 10 ust. 11 projekt jest rozliczany na etapie wniosku o płatność końcową pod względem finansowym proporcjonalnie do stopnia osiągnięcia założeń merytorycznych określonych we wniosku o dofinasowanie co jest określane jako "reguła proporcjonalności". Nadto wyjaśnić należy, że stosownie do § 3 ust. 1 umowy okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie natomiast okres o którym mowa w ust. 1 dotyczy realizacji zadań w ramach projektu (§ 3 ust. 2 umowy). Strona w skardze wskazuje ponadto na treść § 3 ust. 4 umowy zgodnie z którym okres obowiązywania umowy trwa przez okres realizacji oraz trwałości projektu z zastrzeżeniem postanowień § 13 ust. 5, § 15 i § 16 umowy. W kontekście powyższych zapisów umowy Strona w pierwszej kolejności podnosi zarzut nieobowiązywania umowy w momencie jej wypowiedzenia przez organ (8 sierpnia 2023r.) albowiem zgodnie z jej treścią obowiązywała do [...] czerwca 2018r. Powyższy zarzut jest całkowicie bezpodstawny. Zgodzić się należy z organem, że fakt upływu terminu obowiązywania umowy nie prowadzi do wygaśnięcia obowiązków i uprawnień jakie ona nakłada i przyznaje stronom. Umowa o dofinansowanie, poza określeniem ram czasowych realizacji projektu, przewiduje bowiem szereg zobowiązań o charakterze trwałym, które obowiązują także po zakończeniu okresu realizacji projektu tj. konieczność uzupełnienia lub poprawy złożonego wniosku, jeżeli Instytucja Zarządzająca stwierdzi w nim uchybienia, obowiązek składania dodatkowych wyjaśnień, informacji i dokumentów w terminie wyznaczonym przez organ, a także przedkładania wraz z wnioskiem o płatność informacji o wszystkich uczestnikach projektu. Obowiązki te wynikają z treści samej umowy i stanowią istotny element rozliczenia środków zgodnie z zasadami gospodarowania środkami publicznymi wynikającymi z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Celem ich nałożenia jest zapewnienie prawidłowości rozliczenia otrzymanego wsparcia finansowego, a także weryfikacja, czy środki zostały wydatkowane w sposób zgodny z przeznaczeniem. Wobec powyższego nie można przyjąć, jak forsuje to Skarżąca, że wraz z upływem terminu realizacji projektu beneficjent zostaje zwolniony z obowiązku współpracy z IZ czy z obowiązku prawidłowego rozliczenia uzyskanych środków. Przeciwnie dopiero po zakończeniu realizacji pojawia się konieczność i możliwość ostatecznej weryfikacji poniesionych wydatków, co uzasadnia dalsze obowiązki beneficjenta w tym zakresie. W tym miejscu należy podkreślić, że rozwiązanie umowy, które finalnie nastąpiło było konsekwencją naruszenia przez Stronę jej postanowień co do złożenia prawidłowego rozliczenia końcowego a tej okoliczności Skarżąca nie kwestionuje. Instytucja Zarządzająca nie działa w tym zakresie jedynie w oparciu o zapisy umowy łączącej strony, lecz wykonywała obowiązek wynikający z art. 207 u.f.p., zgodnie z którym wszelkie środki wydatkowane nieprawidłowo bądź nierozliczone podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustosunkowując się do zarzutów Strony, iż twierdzenie organu o nieskładaniu w terminie wniosków o płatności jest nieprawdziwe albowiem to organ nie dotrzymał terminów wynikających z umowy wskazać należy, że takie wnioski nie wynikają z treści uzasadnień zaskarżonych decyzji. Na stronie 7 decyzji z dnia [...] lutego 2025r., organ wyjaśnił: "Nie ulega też wątpliwości, że Strona nie wywiązała się z zapisów umowy, tj. pomimo przesłanego w dniu [...] grudnia 2022 r. w systemie SL20214 wezwania do złożenia poprawionego wniosku o płatność nr [...] oraz brakującego formularza Monitorowania uczestników nie rozliczyła otrzymanego dofinansowania. Jednocześnie podkreślić należy, iż w żadnym z zatwierdzonych wniosków o płatność Strona nie rozliczyła wymaganego wkładu własnego". Natomiast w decyzji organu odwoławczego na str. 8 organ podniósł: "W związku z nieprzedłożeniem korekty końcowego wniosku o płatność, co w konsekwencji doprowadziło do braku zatwierdzenia ww. wniosku nie można przyjąć, że Strona, jak sugeruje rozliczyła wymagany wkład własny. W żadnym z zatwierdzonych wniosków o płatność Strona nie wykazała wymaganego wkładu własnego, pozostawiając jego rozliczenie w końcowym wniosku o płatność, co oczywiście jest dopuszczalne. Dlatego bezspornym jest stwierdzenie, że wkład własny nie został rozliczony w projekcie.". Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że organ nie kwestionował złożenia przez Stronę wniosków o płatności w tym wniosku o płatność końcową w terminach wynikających z umowy a wskazywał, że Skarżąca pomimo wezwań nie dokonała (nie złożyła) korekty wniosku o płatność końcową wraz z formularzem Monitorowania uczestników co został szczegółowo wyjaśnione Stronie w piśmie IZ z dna [...] października 2022r. Ustalenia te w ocenie Sądu są bezsporne i jak już wskazano powyżej Skarżąca nie kwestionuje faktu braku złożenia korekty wniosku o płatność końcową. Argumenty podnoszone przez Spółkę w tym zakresie dotyczące zwolnienia pracowników którzy obsługiwali projekt, braku zrozumienia czego korekta miała dotyczyć nie zasługują na uwzględnienie. Jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę obowiązek końcowego rozliczenia projektu obciąża beneficjenta co wynika bezpośrednio z zapisów umowy o dofinansowanie. Brak korekty wniosku o płatność końcową oznacza, brak możliwości po stronie IZ, złożenia do Komisji Europejskiej ostatecznego zestawienia wydatków dotyczących zakończonego projektu. Strona stawia zarzut dokonywania przez IZ rozliczeń ze znacznym naruszeniem terminów określonych w umowie o dofinansowanie. Naruszenie przez Instytucję Zarządzającą terminów określonych w umowie o dofinansowanie lub w przepisach prawa (np. w ustawie wdrożeniowej) niewątpliwie stanowi nienależyte wykonanie umowy i może rodzić szereg negatywnych konsekwencji. Nie mniej beneficjentowi przysługuje w takiej sytuacji prawo do np. wniesienia do instytucji wyższego szczebla (np. Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej) ponaglenia, jeśli sprawa nie została załatwiona w terminie (bezczynność). Strona może dalej wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca takiej możliwości nie wykorzystała co więcej nie składała żadnych monitów do IZ dotyczących rozliczenia wniosku o płatność końcową czy składając korektę o którą organ wzywał. Jednocześnie w tym samym czasie tzn. na przestrzeni lat 2022-2025 Strona składała do IZ informacje o zmianie formy prawnej (przekształcenie w spółkę prawa handlowego) wystąpiła o nadanie uprawnień p. [...] do dostępu do systemu SL2014. Zatem powyższe zarzuty pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie może także odnieść spodziewanego przez Stronę skutku zarzut braku bezstronności IZ , która orzekała jako organ I i II instancji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że o zgodnie z art. 207 ust. 12a u.f.p. w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez: 1) instytucję zarządzającą albo 2) organ odpowiedzialny za wdrożenie instrumentu "Łącząc Europę", albo 3) organ pełniący funkcję odpowiednio Krajowego Punktu Kontaktowego lub Krajowej Instytucji Koordynującej w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 - służy wniosek do tej instytucji albo organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem to ustawodawca w taki sposób ukształtował procedurę odwoławczą zapewniając beneficjentom prawo do rozpatrzenia sprawy przed organami adminisatrcji w dwóch instancjach. Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze, tj. art. 7, art. 8 (wskazano jednostkę redakcyjną) ale także art. 15, i art. 107 § 1 pkt 6 (wskazano w sposób opisowy) k.p.a. W toku postępowania organ dochował wszelkiej staranności w zakresie ustalenia stanu faktycznego, przeprowadzenia oceny zgromadzonych dokumentów oraz odniesienia się do twierdzeń i argumentów podnoszonych przez Stronę. Dokonane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, a ich ocena została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zarówno decyzja z dnia [...] lutego 2025r., jak i decyzja organu odwoławczego, zostały wydane w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a.. która nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie poprzestał na formalnym rozpoznaniu wniosku, lecz dokonał wszechstronnej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego, kierując się zarówno interesem społecznym, jak i słusznym interesem Skarżącej. Ponadto postępowanie zostało przeprowadzone w sposób odpowiadający zasadzie zaufania uczestników do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 k.p.a. Oznacza to, że rozstrzygnięcia organu były podejmowane w sposób przejrzysty, konsekwentny, bezstronny i proporcjonalny, zgodnie z utrwaloną praktyką stosowaną wobec wszystkich podmiotów korzystających z dofinansowania. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał ponownego, samodzielnego rozważenia sprawy, analizując całość zgromadzonego materiału dowodowego oraz odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powielenie argumentacji organu z pierwszego rozstrzygnięcia w sprawie wynikało z tożsamości ustaleń faktycznych oraz z tego, że organ w pełni podtrzymał stanowisko i ocenę prawną przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie jest zobowiązany do formułowania odmiennych argumentów w sytuacji, gdy w całości podziela dotychczasowe ustalenia i oceny, a materiał dowodowy nie wskazuje na potrzebę zmiany rozstrzygnięcia. Wobec powyższego nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego jak i procesowego, uznając że decyzje organu wydane w obu instancjach odpowiadają prawu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło