I SA/Bd 486/10

I SA/Bd 486/10 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2004r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 486/10 UZASADNIENIE W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z dnia 01 lipca 2010r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 24.060 zł strona wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że jest osobą zaliczoną do III grupy inwalidzkiej, nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki oraz siostry. Wnioskujący zaznaczył też, że nie posiada wiedzy o wysokości dochodu uzyskiwanego przez matkę. Podał, że posiada mieszkanie o powierzchni 52 m² należące do zasobów Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Wezwaniem z dnia 20 sierpnia 2010r. (przedłużonym 22 września 2010r.) pełnomocnik skarżącego został zobligowany do przedłożenia w terminie 14 od dnia otrzymania wezwania stosownych dokumentów obrazujących możliwości płatnicze skarżącego. Strona skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 08 listopada 2010r. pełnomocnik skarżącego wniósł do tut. Sądu sprzeciw, w którym wskazał, że żądanie dodatkowych dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi wyraz zakwestionowania treści złożonego oświadczenia bez jednoczesnego szczegółowego uzasadnienia powziętych w zakresie tego oświadczenia wątpliwości, tj. wykazania w jakim zakresie treść złożonego oświadczenia jest niewystarczająca do oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Strona w niniejszej sprawie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej, na budżet państwa, składający się z podatków i pozostałych wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu omawiana instytucja, stanowiąc pomoc państwa winna być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują i które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów procesu bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik wezwaniem z dnia 20 sierpnia 2010r. na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie: 1) dokumentów obrazujących wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez matkę oraz siostrę; 2) wyciągów z posiadanych przez wymienione rachunków bankowych lub lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy; 3) kopii zeznania podatkowego odnośnie ustalenia wysokości osiągniętego dochodu w 2009r. lub zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, że skarżący takiego dokumentu nie składał; 4) wyciągów z posiadanych przez zainteresowanego rachunków bankowych lub lokat terminowych za okres ostatnich trzech miesięcy lub zaświadczeń potwierdzających zajęcia konta bądź likwidację; 5) kopii zeznań podatkowych odnośnie ustalenia wysokości rocznych dochodów osiągniętych w 2009 r. przez osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym; 6) oświadczenia o ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego, w którym skarżący pozostaje; 7) dokumentu potwierdzającego prowadzenie czynności egzekucyjnych wobec majątku skarżącego. Podkreślenia wymaga fakt, że zarządzeniem z dnia 22 września 2010r. stronie przedłużono termin do przedłożenia powyższych dokumentów. Wskazać również należy na niekonsekwencję pełnomocnika skarżącego, który z jednej strony w piśmie z dnia 20 września 2010r. występuje o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów o których mowa w wezwaniu z dnia 20 sierpnia 2010r. a następnie w sprzeciwie podważa zasadność tego wezwania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał jedynie, że jest osobą zaliczoną do III grupy inwalidzkiej, nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu matki oraz siostry. Nie posiada wiedzy o wysokości dochodu uzyskiwanego przez matkę. Podał również, że posiada mieszkanie o powierzchni 52 m² należące do zasobów Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego tak lakoniczne dane nie mogą stanowić podstawy do przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Takie ogólne sformułowania, jak " nie posiada dochodu" czy "brak danych" odnośnie wysokości świadczenia rentowego uzyskiwanego przez osobę, z pomocy której strona korzysta, są niekompletne, mało wiarygodne i nie obrazują możliwości płatniczych skarżącego. Zdaniem Sądu wniosek zawarty na druku PPF nie spełnił wymogów, o których mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Tym samym pochodzące od strony informacje powinny w niniejszej sprawie czynić możliwym ocenę kondycji finansowej nie tylko skarżącego, ale również osób, na których utrzymaniu on pozostaje. W tym miejscu podkreślić należy, że jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt: I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy W niniejszej sprawie poza gołosłownymi twierdzeniami zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz piśmie z dnia 27 sierpnia 2010r., skarżący nie udowodnił, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu, nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona – stosownie do art. 255 p.p.s.a - jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe. Skarżący był wzywany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednak nie przedłożył ich sądowi w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym czasie. Uchylając się od przedstawienia dowodów wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08). Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżący nie dowiódł, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując przesłanek dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.