I SA/Bd 492/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Inne z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: ZUS, Zakład, organ) utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2020 r. odmawiającą J. F. (dalej także Skarżący) zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r. Organ podał, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, z późn. zm.) – dalej: "ustawa COVID-19" – jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Natomiast skarżący złożył wymagane dokumenty w dniu [...] sierpnia 2020 r., zatem z przekroczeniem terminu. W złożonej Skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." – poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającego na tym, że: nie wzięto pod uwagę jego sugestii co do braku pouczenia na wniosku RDZ, które informowałoby płatnika składek, że aby uzyskać zwolnienie z opłacenia składek za dany miesiąc, należy złożyć odpowiednie deklaracje, jak zawsze; tym bardziej, że była to sytuacja nadzwyczajna (epidemia); - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ drugiej instancji i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji, gdy istniały podstawy zastosowania artykułu 138 § 2 k.p.a. tj. uchylenia decyzji w całości i przekazania do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podać, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) – dalej: "ustawa COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 2 września 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. (por. k. 62 akt sądowych). Jednocześnie Skarżący został poinformowany o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem internetowym oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i ubezpieczenie zdrowotne za maj 2020 r. Organ podnosi, że Skarżący w ustawowym terminie tj. do 30 czerwca 2020 r. nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych, w związku z tym nie prawa do zwolnienia. Dokumenty te, na co wskazał Zakład, zostały złożone w dniu 6 sierpnia 2020 r. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał m.in. art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 (choć zapewne omyłkowo, gdyż ust. 8 został dodany do art. 31zo z dniem 15 października 2020 r. i dotyczy składek za miesiące od lipca do września 2020 r.), a w decyzji z 28 lipca 2020 r. jej art. 31zq ust. 7. Art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Jednocześnie przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treść art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 w istocie rzeczy odpowiada brzmieniu art. 31zq ust. 8, w którym przewidziano tryb zaskarżenia decyzji o odmowie zwolnienia z opłacania składek. Ponadto w decyzji tej odwołano się do art. 31zo ust.1 oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 w ogólny sposób wspominając o uprawnieniu do zwolnienia z opłacania nieopłaconych składek oraz warunku przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych w terminie do dnia [...] czerwca 2020 r., o ile płatnik nie jest zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych. W związku z powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 31zq ust.1-3 ustawy o COVID-19 w brzmieniu znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie: - za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1); - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2); - warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Jednocześnie do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją w myśl art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to o tyle istotne, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia natury proceduralnej. W skardze Skarżący wskazał, że niezłożenie dokumentów rozliczeniowych wynikało z jego niewiedzy. Zdaniem Sądu, skoro jedynym – jak wskazuje organ – powodem odmowy uwzględnienia wniosku było niezłożenie wymaganych dokumentów rozliczeniowych w terminie do [...] czerwca 2020, organ w pierwszej kolejności obowiązany był wykazać w uzasadnieniu decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa na niej ciążył i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Uzasadnienia decyzji wydanych w niniejszej sprawie, z uwagi na swój lakoniczny charakter, nie czynią zadość temu wymogowi, nie podano żadnych przepisów prawa, na których organ oparł swoje rozważania. Brak w aktach sprawy choćby wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie pozwala przy tym na ocenę jaki stan faktyczny był przedmiotem analizy przez organ. W istocie rzeczy nie wiadomo na jakiej podstawie faktycznej organ oparł wydawane w sprawie rozstrzygnięcia. Samo przytoczenie treści art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 nie pozwala na formułowanie w tym zakresie dalej idących wniosków. Obowiązkiem organu było prawidłowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowania prowadzącego do zastosowania konkretnych przepisów prawa. Szczególne znaczenie ma wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Oznacza to konieczność dokonania wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji, wraz z argumentami przemawiającymi za jej przyjęciem. Innymi słowy decyzja, którą otrzymuje strona, powinna w uzasadnieniu wskazywać jakie przepisy i dlaczego zadecydowały o takim, a nie innym określeniu jej praw lub obowiązków. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Powyższe uzasadnia zatem przyjęcie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu w postępowaniu organu doszło do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 9 k.p.a., organ nie przestrzegał. Zakład podał, że Skarżący złożył brakującą dokumentację (dokumenty rozliczeniowe) w dniu [...] sierpnia 2020 r., tj. po doręczeniem mu zaskarżonej decyzji, z której wynikało, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacania składek było niedotrzymanie terminu [...] czerwca 2020 r. na złożenie deklaracji. Zdaniem Sądu organ dopuścił się istotnego naruszenia zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. Z akt sprawy przy tym nie wynika, aby Skarżącemu kiedykolwiek przed wydaniem decyzji odmownej uzmysłowiono brak deklaracji, której złożenie było ustawowym warunkiem udzielenia zwolnienia. Naruszono nie tylko art. 9, ale także i art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed upływem terminu w dniu [...] czerwca 2020 r., wówczas Skarżący miałby szansę dotrzymać terminu. Organ powinien był o to zadbać. Jednocześnie doszło do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wskazał stronie przesłanek od niej zależnych (takich jak wymóg złożenia deklaracji), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony z tego tylko powodu, że deklaracja za maj 2020 r. została złożona z przekroczeniem terminu [...] czerwca 2020 r. Złożenie wniosku, który zdaniem organu był niekompletny, obligowało go do podjęcia działań eliminujących niedopatrzenie strony. Jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a., to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Takiej adnotacji w aktach brak, nie wspominając już o tym, że trudno sobie wyobrazić, aby spełniona była wyrażona w art. 10 § 2 k.p.a. przesłanka pozwalająca organowi na odstąpienie od zasady umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału. Art. 10 § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Podobnym warunkiem ograniczone jest ewentualne odstąpienie od zastosowania się do wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a., gdyż przepis ten w zdaniu drugim stanowi, że przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Oznacza to, że gdyby nawet organ dostrzegał przesłanki pozwalające mu nie zastosować się do wytycznych z art. 79a § 1 k.p.a., to musiałby utrwalić to w aktach sprawy, tymczasem tego rodzaju adnotacji w aktach nie ma. Naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło Skarżącemu uzyskanie informacji o tym, że nie złożyła wszystkich wymaganych do uzyskania zwolnienia dokumentów, a w konsekwencji – pozbawiło go prawa do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. Uznać zatem trzeba, że naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o ile oczywiście organ przystąpiłby do wykonania swoich obowiązków w porę tj. jeszcze przed upływem terminu [...] czerwca 2020 r. Przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na skutek złożenia wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był udzielić Skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony. Nadmienić należy, że Skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika ani innego fachowego wsparcia (księgowego). Należy też dodać, że art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. O tym, że to właśnie nieświadomość, nieznajomość prawa była przyczyną niezłożenia wymaganych dokumentów rozliczeniowych świadczy to, że niezwłocznie po wydaniu negatywnej decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. (tym bardziej jej doręczeniu, choć w aktach brak dowodu tego doręczenia), Skarżący złożył dokumenty w dniu [...] sierpnia 2020 r. co ZUS, w decyzji wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, potwierdza. Mając jednocześnie świadomość obciążenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli, ani negatywnego nastawienia do strony, ani też lekceważącego stosunku do wynikających z art. 9 i 10 k.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tych przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio wpłynął na pozbawienie Skarżącego prawa, które niewątpliwie uzyskałby on w sytuacji, gdyby ZUS stosował się – i uczynił to w porę - do dyrektyw płynących z art. 9 k.p.a. Wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy nie ma niczego, co mogłoby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania, aby w porę poinformować Skarżącego o tym, że bez złożenia brakujących dokumentów jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę nie został stronie zasygnalizowany przez organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie jej wniosku. Zaniechanie informacyjne organu dotyczyło nie tyle treści przepisów powszechnie obowiązującego i opublikowanego prawa, ile tego, że stronie nie uświadomiono istnienia obowiązku złożenia konkretnych dokumentów, warunkujących zastosowanie zwolnienia. Organ nie poinformował więc strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków. Skarżący wyraźnie stwierdza, iż nie wiedział, że ciążył na nim obowiązek złożenia deklaracji. Drugie zdanie art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek chronienia strony przed poniesieniem szkody z powodu nieznajomości prawa. Z tego obowiązku organ również się nie wywiązał. Szkodą, którą strona poniosła, było nieuzyskanie zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. Jedyną przeszkodą w uzyskaniu zwolnienia było – jak wynika z decyzji – niezłożenie wymaganych dokumentów w terminie, o czym jednak ZUS strony w porę nie poinformował. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01, publ. LEX nr 50158). Obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95, publ. LEX nr 30816). W niniejszej sprawie swoim zaniechaniem organ dopuścił do tego, że na skutek upływu terminu na złożenie dokumentu, strona spotkała się z odmową pozytywnego załatwienia jej wniosku. Zachodzi tu bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji należy podjąć działanie, które wyeliminuje negatywny dla strony skutek tego, że organ rażąco naruszył swoje obowiązki wynikające z zasady ogólnej wyrażonej w art. 9 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję zawierającą prawidłowe uzasadnienie. Jednocześnie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów jako okoliczność wpływającą na rozstrzygniecie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Nawet jeśli strona w terminie do [...] czerwca 2020 r. nie złożyła wszystkich wymaganych dokumentów, to organ nie może jej odmówić zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia, albowiem w prowadzonym postępowaniu dopuścił się szeregu znaczących uchybień, których skutki nie powinny obciążać strony. Strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu, który prowadził postępowanie z naruszeniem art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Dodatkowo należy zauważyć, że organ błędnie wskazał jako podstawę wydania zaskarżonej decyzji (utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r.) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jednakże Sąd uznał, że uchybienie to samo w sobie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Ponadto Sąd nie rozstrzygał w sprawie o kosztach postępowania, ponieważ Skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia. L. Kleczkowski T. Wójcik U. Wiśniewska