I SA/Bd 504/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-09

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek z powodu uchybienia terminu złożenia wniosku, bez uprzedniego wyjaśnienia, czy uchybienie to było zawinione przez stronę lub jej pełnomocnika?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek z powodu uchybienia terminu złożenia wniosku bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które ustali, czy uchybienie terminu było zawinione przez stronę lub jej pełnomocnika. W sytuacji stanu epidemii COVID-19 instytucja przywrócenia terminu może mieć zastosowanie także do terminów materialnoprawnych, a niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego należy rozstrzygać na korzyść strony.
Stan faktyczny
W lipcu 2020 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za marzec-maj 2020 r., wskazując, że pierwotny wniosek złożony elektronicznie w kwietniu 2020 r. nie dotarł do ZUS z powodu awarii systemu. Organ odmówił wszczęcia postępowania z powodu uchybienia terminu, uznając termin 30 czerwca 2020 r. za nieprzywracalny. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc naruszenie przepisów ustawy o COVID-19 i zasady równego traktowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Z. C. J. S., M. S., W. C. Sp. j. z siedzibą we W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] W dniu [...] lipca 2020 r. do Inne Oddział w T. Inspektorat we [...] wpłynął wniosek Skarżącej Spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020r. Jednocześnie jako płatnik, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych, Strona złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. W uzasadnieniu wyjaśniła, że Biuro Rachunkowe S. J. S. złożyło wniosek w formie elektronicznej w dniu [...] kwietnia 2020 r., ale wniosek ten z uwagi na błędne działanie systemu informatycznego nie został dostarczony do ZUS. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Inne odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej "ustawa o COVID-19") wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Inne nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. - w przypadku składek należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r. Jednocześnie Zakład pouczył Wnioskodawcę, że na to postanowienie zażalenie nie przysługuje. W dniu [...] października 2020 r. Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. P. z dnia [...] listopada 2020 r. sprecyzowała wniosek żądając wydania decyzji o zwolnieniu z obowiązku opłacenia składek zgodnie z wnioskiem. Według Wnioskodawcy stanowisko Spółki o możliwości zwolnienia z obowiązku zapłaty składek, pomimo niezłożenia wniosku w terminie, zostało zaaprobowane w orzeczeniu Sądu Okręgowego w O. sygn. akt V U 1195/20. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. Zakład odmówił Spółce wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu uchybienia terminu do wniesienia wniosku. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Inne, nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. Organ wyjaśnił, że ustawa o COVID-19 nie wyznacza terminu na złożenie wniosku pierwszorazowego o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r. Określa tylko termin maksymalny. Dla złożenia wniosku nie został określony termin, który mógłby podlegać przywróceniu. Zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek przyznaje się niezwłoczne po złożeniu wniosku i wyjaśnieniu ostatniej okoliczności niezbędniej do jego przyznania. Przepisy nie przewidują możliwości żądania zwolnienia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności przyczyny niezłożenia wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają zatem znaczenia przy określeniu daty złożenia wniosku. Wniosek o zwolnienie z opłacania składek mógł być złożony do Inne w terminie do [...] czerwca 2020 r. Termin ten ma charakter materialnoprawny, zatem nie mają do niego zastosowania przepisy o przywróceniu terminu. Na powyższą decyzję Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się pozytywnego załatwienia wniosku i zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. Spółka zarzuciła naruszenie art. 31zo ust. 1a i art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, a także naruszenie art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia [...] października 1998 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.), dalej "u.s.u.s.", tj. zasady równego traktowania ubezpieczonych, co uniemożliwiło Spółce realizację gwarantowanego w ustawie o COVID-19 prawa do pomocy publicznej dla osób najbardziej dotkniętych epidemią. W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek został wypełniony w systemie elektronicznym w dniu [...] kwietnia 2020 r., jednak z uwagi na zawieszenie systemu informatycznego wniosek ten nie został dostarczony do ZUS. Fakt ten ujawniono dopiero w lipcu 2020 r., co skutkowało złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednak wniosek ten został rozpatrzony odmownie. W związku z tym spółka złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników za marzec, kwiecień i maj 2020 r. uznając, że ustawodawca nie określił w przepisach, że nie ma podstaw do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie złożonego po [...] czerwca 2020 r. Skarżąca stwierdziła, że spełnia warunki do zwolnienia, a celem ustawy o COVID-19 jest zapewnienie pomocy przedsiębiorcom w przetrwaniu trudnego czasu pandemii, gdy władza zamyka i ogranicza prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie słuszny interes przedsiębiorcy nie został uwzględniony. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z [...] października 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w terminie 10 dni od dnia doręczenia pisma. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Sąd oceniając decyzję ZUS z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Ponadto uznał, że zachodzą przesłanki do uchylenia na podstawie art. 135 p.p.s.a. postanowienia z dnia 31 sierpnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS, którą organ odmówił Skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania składek z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Na podstawie tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy przepis prawa został zastosowany m.in. w związku z przepisami ustawy o COVID-19, która w art. 31zo ust. 1 i art. 31zp ust. 1 i 2 oraz następnych, przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. albo 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Stosownie do art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy). W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. było złożenie wniosku po terminie, czyli po 30 czerwca 2020 r. Jednocześnie podkreślić należy, że w trakcie całego postępowania w sprawie, Skarżąca podnosiła argumentację, że biuro rachunkowe w systemie elektronicznym wypełniło dwa wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności za marzec-maj 2020 r., jeden dla przedsiębiorcy i drugi dla pracowników. Przy czym jeden z wniosków został poprzez system przekazany do ZUS, natomiast drugi dotyczący pracowników nie został dostarczony do ZUS. Nie dostarczenie wniosku wynikało z błędu systemu informatycznego, a nie z winy przedsiębiorcy czy biura rachunkowego. Zdaniem tut. Sądu, mając na uwadze powyższą argumentację, organ obowiązany był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy rzeczywiście nie można przypisać winy ani stronie skarżącej, ani biuru rachunkowemu. Wskazane okoliczności mające wyłączać zarówno winę Skarżącej jak i biura rachunkowego nie zostały rozważone i przeanalizowane przez organ. Na wstępie zostały przyjęte, jako nie mające znaczenia dla sprawy. Nie wiadomo zatem czy rzeczywiście wniosek nie dotarł drogą elektroniczną z przyczyn zawinionych przez Spółkę lub biuro rachunkowe, czy też żadnemu z tych podmiotów nie można przypisać winy. Organ nie podjął żadnej nawet próby wyjaśnienia sprawy polegającej na sprawdzeniu czy ww. podmiotom można przypisać winę w braku wpływu wniosku do organu do dnia [...] czerwca 2020 r. Organ stoi bowiem na stanowisku, że termin "30 czerwca 2020 r." jest terminem prawa materialnego, a zatem nieprzywracalnym. W ocenie Sądu, na tym etapie, przedwczesna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Do podniesionej argumentacji strony, ZUS nie odniósł się, a Skarżąca w pismach z dnia [...] lipca 2020 r. (wniosek o przywrócenie terminu), z [...] października 2020 r. ("wniosek o zwolnienie (...)" opisała okoliczności składania wniosku. Sąd zauważa, że na etapie skargi zostało załączone oświadczenie przedstawiciela biura rachunkowego, w którym także powołano się na błędne działanie systemu informatycznego i podniesiono okoliczność, że mimo iż wniosek "został sporządzony i edytowany jako wyślij do ZUS o/W. w dniu [...].04.2020r.", to nie został "wysłany" i brak było informacji, że "wniosek nie wyszedł z systemu", stąd uznano, że wniosek został złożony. Skarżąca podnosi, że po powzięciu informacji o nie wysłaniu wniosku "z powodu awarii systemu", w dniu [...] lipca 2020 r. został złożony wniosek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. To tylko utwierdza w przekonaniu o konieczności wyjaśnienia przez organ tej kwestii. K. może okazać się np. przesłuchanie pod odpowiedzialnością karną przedstawiciela biura rachunkowego, zażądanie od Spółki przedłożenia dowodów mających potwierdzać stanowisko strony. Takiej oceny powoływanych przez Skarżącą okoliczności w zaskarżonej decyzji zabrakło, a organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania lecz odmówił jego wszczęcia. Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z [...] lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Ustanowiona w k.p.a. zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. W ocenie Sądu, organ dopuścił się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i nie wyjaśnienie okoliczności, z powodu których wniosek został złożony po terminie. Ponadto naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie. Nie wyjaśnił bowiem w niniejszej sprawie wszelkich okoliczności faktycznych sprawy i jednocześnie uniemożliwił stronie udział w postępowaniu. Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, stanowią warunek niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a. - por. wyrok NSA z [...] grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1319/20). Braki postępowania dowodowego związane z niewyjaśnieniem określonych okoliczności, jak również ocena nieuwzględniająca całokształtu materiału dowodowego, zawsze prowadzą do naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Skoro nie przeprowadzono postępowania administracyjnego, to w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach. Organ nie podjął się przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia, czy Skarżąca lub biuro rachunkowe zawiniły czy nie w zakresie braku wpływu wniosku o zwolnienie do [...] czerwca 2020 r. Ponadto zaznaczenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji. Odnośnie do przyjęcia przez organ, że graniczny termin "30 czerwca 2020 r." jest przepisem nieprzywracalnym, należy stwierdzić, że stanowisko to budzi wątpliwości. Należy wprawdzie podzielić pogląd, że przepis ustanawiający ten termin (art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19) ma charakter materialnoprawny, jednak nie oznacza, iż do niego ma zastosowanie klasyczny i automatyczny pogląd o nieprzywracalności. Na odmienną ocenę tego zagadnienia od przyjętej przez organ, wpływa ustawodawstwo wprowadzone na czas pandemii. Sąd zawraca uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi zawitemu, do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Nie budzi zatem wątpliwości, że to ustawodawca dopuścił przywracanie terminów także materialnoprawnych i to do czynności w okresie obowiązywania stanu epidemii, czyli od 20 marca 2020 r. W związku z tym nie ma przeszkód, aby instytucja przywrócenia terminu mogła być zastosowana do terminów materialnoprawnych z ustawy o COVID-19. Zdaniem tut. Sądu, uchybienie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie nie może negatywnie wpływać na prawa strony (nawet jeżeli ona nie złożyła wniosku do 30 czerwca 2020 r.), o ile uchybienie nie było zawinione ani przez Skarżącą, ani przez biuro rachunkowe, której to okoliczności tut. Sąd nie przesądza, bowiem wymaga ona wyjaśnienia. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji i konieczności zbadania, czy uchybienie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie było zawinione czy niezawinione przez stronę lub biuro rachunkowe, zachodziły też podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, na co zezwala art. 135 p.p.s.a. W tej sytuacji, złożony wniosek o przywrócenie terminu powinien być ponownie oceniony w kontekście regulacji art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Sąd ma na uwadze dobro strony skarżącej w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu epidemii. Dlatego przestrzeganie przez organ wskazanych przepisów k.p.a. przez organ musi być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym spełnienie warunków zwolnienia. Przede wszystkim na takie wręcz nowe rozumienie instytucji przywrócenia terminu w czasie stanu epidemii wskazuje wyżej przywołany art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy COVID-19, który też wyznacza kierunek stosowania prawa w zakresie udzielania pomocy przedsiębiorcom danych branż, którzy znaleźli się w sytuacji nieprzewidzianej i przez nich niezawinionej. Nie można zatem stosować instytucji przywrócenia terminu bez uwzględnienia przepisów prawa wprowadzonych na skutek i na czas epidemii. Klasyczne zatem spojrzenie na te instytucję nie jest obecnie dopuszczalne, skoro sam Ustawodawca poszerza zakres zastosowania przywrócenia terminu do sytuacji, w zakresie których dotychczas faktycznie nie mogła ona być zastosowana np. do terminów zawitych, przedawnienia. Sąd dostrzega, że art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywał w dacie doręczenia zaskarżonej decyzji (doręczenie [...] grudnia 2020 r.; wejście w życie tego przepisu – 16 grudnia 2020 r.), jednakże wobec uwzględnienia skargi, nie ma przeszkód, aby organ obecnie go zastosował w sprawie. Jeszcze raz podkreślić należy, że to Ustawodawca przesądził, iż przepisy dotyczące uchybienia terminu należy odnosić np. do czynności w "okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19", czyli od 20 marca 2020 r. Podsumowując Sąd stwierdza, że ZUS naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nie zbadanie, czy faktycznie uchybie terminu miało miejsce z przyczyn zawinionych po stronie Skarżącej lub biura rachunkowego, a w konsekwencji poprzez zastosowanie art. 61a k.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji tego, zachodziły także podstawy do uchylenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Ww. kwestie wymagają wyjaśnienia, a wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek, należy ponownie rozpoznać z uwagi na art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Skarżąca na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt e p.p.s.a była zwolniona z uiszczania kosztów sądowych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło