I SA/Bd 505/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Ł. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. postanowił: odmówić zmiany postanowienia z dnia [...] r. W dniu [...]. wpłynął do Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto z tytułu świadczenia rentowego. Jako majątek skarżący wskazał dom o powierzchni [...] m2 o wartości [...] zł oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha o wartości [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K. z którego wynika, że skarżący za lata 2015-2016 osiągnął dochód odpowiednio w kwotach [...]zł oraz [...] zł; PIT/B za lata 2015-2016; wyciąg z rachunku bankowego; fakturę za energię elektryczną; decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu pomocy w wysokości [...] zł; decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto skarżący oświadczył, że: ponosi stałe miesięczne koszty utrzymania domu w wysokości [...] zł; na żywność i środki czystości wydatkuje kwotę [...]zł; nie posiada pojazdów; utrzymuje się ze świadczenia rentowego wypłacanego od 2015r. w kwocie [...]zł; nie korzysta z pomocy rodziny i znajomych; z majątku skarżącego nie jest prowadzona egzekucja; nie pozostaje w związku małżeńskim. Postanowieniem z dnia [...]. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe orzeczenie strona wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]. Wyrokiem z dnia [...]. Sąd oddalił skargę strony. W dniu [...]. wpłynął kolejny wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne. Jako majątek skarżący wskazał dom o wartości [...] zł oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący podał: telefon [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, PZU [...] zł, Uniqa [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: wyciąg z rachunku bankowego, pismo Komendanta Powiatowego P. w S. K., pismo Wojewody [...] z dnia [...]., postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...]. oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Ponadto w piśmie z dnia [...]. skarżący oświadczył, że: otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł oraz nie posiada zobowiązan kredytowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. W przedmiotowej sprawie brak takich okoliczności. Otóż wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawca powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem jak wynika z historii rachunku bankowego skarżący posiada znaczne oszczędności. Otóż w dniach [...] i [...]. nastąpiło przeksięgowanie na rachunek bankowy zapadających lokat bankowych w łącznej kwocie [...]zł. Tym samym skarżący posiada środki finansowe zarówno na opłacenie wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej jak również opłacenie pełnomocnika z wyboru. Skarżący w obecnie rozpoznawanym wniosku wskazał, że posiada dom o wartości [...] zł. Tymczasem w pierwotnie złożonym wniosku wartość tej samej nieruchomości określił na kwotę [...]zł. Skarżący nie wyjaśnił skąd w jego ocenie tak znaczny spadek wartości nieruchomości prawie 10-krotnie. Mając na uwadze pierwotnie złożone oświadczenie oraz wielkość tej nieruchomości 271 m˛ stwierdzić należy, że skarżący niezasadnie znacznie obniżył wartość posiadanej nieruchomości. Podkreślenia również wymaga, że skarżący jest również właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha (wartość [...] zł – oświadczenie skarżącego rubryka 7.1. formularza z dnia [...].). Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada zobowiązań kredytowych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych posiadanie majątku, a w szczególności posiadanie oszczędności oraz nieruchomości, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego wykorzystania w celu pozyskania dochodu, obciążenia, czy zbycia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 października 2004r., sygn. akt FZ 454/04, z dnia 25 października 2012r., sygn. akt I OZ 806/12 i z dnia 8 listopada 2012r., sygn. akt I OZ 826/12). Oczywiste jest więc, że na ocenę możliwości finansowych strony ma istotne znacznie nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, ale również wysokość posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, a także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych, szczególnie, gdy w skład tego majątku wchodzą nieruchomości. Dlatego też sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek nie może pozostawać bez wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Niewątpliwie bowiem udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy zdobycie przez nią środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Istotne jest zatem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 165 i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.