I SA/Bd 535/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, czerwiec, wrzesień 2004 r. oraz kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2005 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 535/10 UZASADNIENIE Skarżący W. O. w dniu 13 grudnia 2012r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek w przedłożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Podał, że nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego. Ponadto strona oświadczyła, że nie uzyskuje obecnie jakiekolwiek dochodu. W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 20 grudnia 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270, dalej p.p.s.a.), zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową i finansową oraz sprecyzowanie w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 14 stycznia 2013r. wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Jednocześnie podał, że zarówno on jak również pozostali domownicy z uwagi na brak dochodów nie składali zeznań podatkowych. Oświadczył, że nie posiada konta bankowego, oszczędności oraz samochodu. Jest osobą bezrobotną od 2007r. , obecnie bez prawa do zasiłku. Kwotę comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny strona określiła na 400 zł. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprzeciwie z dnia 25 lutego 2013r. wnioskodawca podniósł, że jego sytuacja majątkowa oraz przedstawione oświadczenia przemawiają za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej. Jednakże w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny, wybiórczy powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 grudnia 2012 r. strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Podał, że nie posiada nieruchomości, ani majątku ruchomego. Ponadto oświadczył, że nie uzyskuje obecnie jakiekolwiek dochodu. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i jego możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, Sąd wezwał stronę na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi skarżący przedłożył jedynie oświadczenie z dnia 14 stycznia 2013 r., w którym powielił w zasadzie wcześniejsze informacje, nie przedstawiając żadnych dokumentów je potwierdzających. Nadmienił, że nie składał zeznań podatkowych, nie osiąga dochodów. Jest bezrobotny. Ponosi comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 400 zł. W konsekwencji uznać należy, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku, skarżący nie wykazał i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Zatem w ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Skarżący oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, utrzymuje się z dorywczych prac oraz pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem uchylił się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jego sytuację finansową. Nie przedłożył informacji obrazujących wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego czy też codziennym utrzymaniem rodziny. Nie podał informacji na temat źródła pochodzenia oraz wysokości środków koniecznych dla utrzymania rodziny oraz nie udokumentował wydatków z tego tytułu. W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tych okolicznościach brak właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego w kontekście szczególnego charakteru instytucji prawa pomocy, jako skierowanej do osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną nie pozwala na jej zastosowanie w przypadku wnioskodawcy. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego była już przedmiotem oceny przez Sąd, który postanowieniem z dnia 22 marca 2011r. uznał, że brak jest przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wówczas również skarżący wskazywał, że jego sytuacja rodzinna i zdrowotna uniemożliwiają zapłacenie wpisu od skargi. Podnosił, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W postanowieniu z dnia 17 czerwca 2011r. sygn. akt. I FZ 164/11, wydanym na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji i oddalił wniesiony środek zaskarżenia. Z uwagi na to, że sytuacja skarżącego nie uległa istotnej zmianie, a skarżący nie podnosi nowych okoliczności nie ma podstaw do odstąpienia od wyrażonego wcześniej przez Sąd stanowiska. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.