I SA/Bd 536/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku W. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, październik, listopad 2004r. oraz sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2011r. sygn. akt I SA/Bd 536/10 W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, kwiecień, maj, lipiec, sierpień, październik, listopad 2004r. oraz sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r., strona złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że jego stan zdrowia oraz sytuacja rodzinna uniemożliwiają zapłacenie wpisu od skargi. Wskazał, że pozostaje od kilku lat na zwolnieniu lekarskim i jest w faktycznej separacji z żoną. Podał, że obowiązek alimentacyjny na żonę i dzieci nie jest wykonywany, w związku z czym, prowadzona jest w stosunku do niego egzekucja komornicza. Zaznaczył, że posiada również zobowiązania finansowe w stosunku do Skarbu Państwa, aktualnie w tym zakresie toczy się egzekucja administracyjna. Skarżący wskazał, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zawarte w przedmiotowym formularzu rubryki dotyczące oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach pozostały niewypełnione. Rozpatrując złożony wniosek, Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Referendarz wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie może ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie albowiem, pomimo stosownego wezwania Sądu, nie udokumentował w żaden sposób swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. W złożonym sprzeciwie skarżący zarzucił błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz naruszenie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., 270), dalej p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie Referendarz sądowy nie przeprowadził wnikliwej analizy jego sytuacji majątkowej, w kontekście treści oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Zarzucił, że Referendarz sądowy nie wyjaśnił, w jakim zakresie oświadczenie skarżącego jest niewystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej, skoro de facto nie kwestionuje wskazanych przez skarżącego faktów, m.in. statusu osoby bezrobotnej. Zdaniem strony, w przedmiotowej sprawie żądanie dodatkowych dokumentów w trybie art. 255 powołanej ustawy stanowi wyraz zakwestionowania przez Referendarza sądowego treści złożonego oświadczenia, bez jednoczesnego szczegółowego uzasadnienia powziętych w zakresie tego oświadczenia wątpliwości, tj. wskazania, w jakim zakresie treść oświadczenia jest niewystarczająca do oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, przez co wezwanie charakteryzuje się dowolnością oraz jest nadmierne w stosunku do rzeczywistej potrzeby weryfikacji treści oświadczenia. Na potwierdzenie swojej aktualnej sytuacji majątkowej skarżący załączył decyzję Starosty I. z dnia [...] o utracie prawa do zasiłku od dnia 11 lipca 2009 r. oraz zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w I. z dnia [...] o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej. Postanowieniem z dnia 21 marca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącego zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w przedmiotowej sprawie w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od wpisu od skargi. W uzasadnieniu podkreślił, że Sąd nie przeprowadził wnikliwej analizy wskazanych przez skarżącego okoliczności związanych z jego aktualną sytuacją majątkową i zdrowotną. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący nie ma możliwości zarobkowych, ani też majątkowych, które pozwoliłyby wygospodarować środki na pokrycie kosztów wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011r. sygn. akt I FZ 165/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił przedmiotowe zażalenie wskazując, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W dniu 13 grudnia 2012r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje pod stałą opieką lekarską. Skarżący podał, że nie posiada nieruchomości ani majątku ruchomego. Ponadto strona oświadczyła, że nie uzyskuje obecnie jakiekolwiek dochodu. Zarządzeniem z dnia 28 grudnia 2012r. referendarz sądowy wezwał stronę do sprecyzowania, w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy oraz o nadesłanie dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący wskazał również, że zarówno on jak i pozostali domownicy z uwagi na brak dochodów nie składali zeznań podatkowych. Oświadczył, że nie posiada konta bankowego oszczędności oraz samochodu. Jest osobą bezrobotną od 2007r. Kwotę comiesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny strona określiła na kwotę 400 zł. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że jego aktualna sytuacja rodzinna i majątkowa przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz udzielonych dodatkowych wyjaśnieniach w toku dotychczasowego postępowania, jednoznacznie i w sposób dostateczny wskazuje na to, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W ocenie skarżącego Sąd błędnie ocenił jego sytuację finansową. Skarżący podał, że w dalszym ciągu nie posiada żadnego źródła dochodu, nie posiada majątku ani oszczędności. W związku z powyższym nie dysponuje możliwościami finansowymi, które pozwoliłyby mu wygospodarować środki na pokrycie wpisu od skargi. Ponadto skarżący nie zgodził się z tezą, że fakt, iż nie przedłożył dokumentów, o które został wezwany, uniemożliwia ocenę jego zdolności do poniesienia kosztów w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2011 r., a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego uznając, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 p.p.s.a. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności musiałyby być na tyle widoczne, aby możliwa była zmiana dotychczasowego stanowiska a zatem musiałyby to być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (tak również NSA w post. z dnia 7 listopada 2007 r. Sygn. akt I GZ 220/07 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na obecnym etapie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. W ocenie Sądu rozszerzenie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zmienia faktu, że kwestia żądania zwolnienia od kosztów sądowych została już prawomocnie rozstrzygnięta. Przypomnieć należy, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów spoczywa na wnioskodawcy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Sąd przyjął, iż nie wykazał on, że okoliczności, które były podstawą oddalenia wniosku o częściowe przyznanie prawa pomocy uległy zmianie. Zarówno w postanowieniu Sądu I instancji, jak i w postanowieniu NSA oddalającym jego zażalenie, Sądy wyraźnie wskazywały jako przesłankę odmowy uwzględnienia wniosku, właśnie okoliczność nieprzedstawiania przez skarżącego dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. W ocenie Sądu skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy powołał się de facto na te same okoliczności w sprawie. Zaznaczyć również trzeba, że strona ponownie została wezwana przez Referendarza sądowego o złożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową oraz o dane o stanie rodzinnym. Wezwanie to nie zostało jednakże przez skarżącego wykonane w całości. Wobec powyższego uznać należy, że skarżący nie wykazał jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 21 marca 2011 r. Dlatego stosownie do art. 165 p.p.s.s. Sąd postanowił jak w sentencji.