I SA/Bd 537/08

I SA/Bd 537/08 POSTANOWIENIE Dnia 24 marca 2009 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004 r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Bd 537/08 UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na wskazaną powyżej decyzję M.B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że nie posiada dochodów, majątku oraz oszczędności, nie prowadząc od października 2007 r. działalności gospodarczej, co potwierdzają składane przez niego w urzędzie skarbowym dokumenty. Jest ojcem dwojga małoletnich dzieci ( 8 lat i 8 miesięcy), lecz prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. W wykonaniu zarządzenia referendarza z 13 października 2008 r. wezwano skarżącego do przedłożenia : zaświadczenia o pozostawaniu bez zatrudnienia, zaświadczenia o miesięcznych dochodach współmałżonka, odpisu zeznań podatkowych małżonków za 2007 r., udokumentowania faktu dokonywania spłaty kredytów, oświadczenia i udokumentowania wydatków ponoszonych z koniecznym utrzymaniem, zaświadczenia o stanie zdrowia oraz kopii rachunków potwierdzających zakup leków, wskazania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego zajmowanego przez wnioskującego, oświadczenia co do posiadanych pojazdów mechanicznych, przedłożenia zaświadczenia o zaniechaniu prowadzenia działalności gospodarczej, przedłożenia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego odnośnie złożonych w bieżącym roku deklaracji podatkowych. W odpowiedzi przedłożono kopie decyzji o wykreśleniu 31 października 2008 r z ewidencji działalności gospodarczej firm: PPHU "A" oraz "P". Nadto pełnomocnik wyjaśnił, że strona nie posiada rachunków bankowych, pojazdów mechanicznych i znajduje się w złym stanie zdrowia. Z uwagi na zabezpieczenie odpowiednich dokumentów w odrębnych postępowaniach oraz brak kontaktu skarżącego z żoną, adwokat wniósł o przedłużenie terminu do udokumentowania podnoszonych twierdzeń. Na ponowione wezwanie referendarza celem uwiarygodnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych do Sądu wpłynęła kserokopia oświadczenia M.B. o nieposiadaniu rachunków bankowych, lokat terminowych, pojazdów mechanicznych oraz aneks do umowy kredytu budowlano-hipotecznego. Wnioskujący podał nadto, że nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na jej niedochodowość. Składając kolejne pismo pełnomocnik w imieniu skarżącego podał, że potrzeby bytowe wnioskującego zaspokajają rodzice oraz teściowie. Wyjaśnił, że mocodawca w następstwie wypadku początkowo został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji, a nawroty choroby uniemożliwiają jego normalne funkcjonowanie. Kolejne wezwanie z 13 stycznia 2009 r. pozostawione zostało bez odpowiedzi, a pismem z dnia 5 marca 2009 r. umocowany ponowił wniosek o przedłużenie terminu dla udokumentowania okoliczności uzasadniających omawiane zwolnienie. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, iż prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższy przepis przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma ona do dyspozycji odpowiednich środków pieniężnych. Winna mieć przy tym świadomość, że wnosząc o omawiane zwolnienie musi uprawdopodobnić w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Na jej korzyść przemawia zamysł ustawodawcy, który nie obciążył wnioskującego obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia odpowiednich faktów. W pierwszej kolejności wyjaśnić, że referendarz, jeżeli powziął wątpliwości co do treści oświadczeń złożonych w urzędowym formularzu PPF ma prawo dokonać ich weryfikacji. Umożliwia mu to przepis art. 255 p.p.s.a, który stanowił w niniejszej sprawie podstawę do kilkukrotnego wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów. Unormowanie to jest jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę stanu majątkowego, sytuacji rodzinnej oraz majątkowej strony. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam zainteresowany. Skoro więc rola referendarza ogranicza się do poinstruowania wnioskodawcy jakimi konkretnymi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to w okolicznościach niniejszej sprawy przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, podejmując działania wynikające z dyspozycji art.255 p.p.s.a. Uchylenie się natomiast przez wnioskującego od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uznano za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy w okresie od 14 października 2008 r. do 12 lutego 2009 r. pięciokrotnie kierowano do skarżącego wezwania w wykonaniu zarządzeń referendarza. W odpowiedzi zarówno strona, jak i jej pełnomocnik ograniczyli się do składania lakonicznych wyjaśnień, popartych jedynie do zaświadczeniami o wykreśleniu firm PPHU "A" oraz "P" z ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto wzbudzają wątpliwości co do wiarygodności twierdzenia wnioskującego odnośnie braku majątku w konfrontacji z treścią aneksu do umowy kredytu z którego wynika, że jest on współwłaścicielem domu . Wyjaśnić również należy, iż przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy udzielone wyjaśnienia odnośnie pozostawania z żoną w rozdzielności majątkowej nie wywierają skutków pozytywnych z punku widzenia strony. Z akt sprawy wynika, że małżonkowie będąc współwłaścicielami domu ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z umowy kredytu budowlano – hipotecznego, przy czym skarżący nie wykazał, że zalega z jego spłatą. Podnieść należy, że dane dotyczące sytuacji majątkowej żony wnioskującego na tle okoliczności sprawy niniejszej są istotne, bowiem rozdzielność majątkowa istniejąca miedzy małżonkami nie wyłącza obowiązków wynikających z art.23 i art.27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dalej k.r.o. Zgodnie z treścią art. 27 k.r.o. małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Oceniając zasadność zwolnienia od kosztów sądowych, bierze się pod uwagę dochody oraz majątek małżonka wnioskodawcy, bez względu na rodzaj ustroju majątkowego łączącego małżonków. W myśl art.23 k.r.o. małżonkowie mają obowiązek wzajemnej pomocy, również w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. W dalszej kolejności, mając na uwadze treść niejednoznacznych oświadczeń pełnomocnika zauważyć należy, że trzykrotnie wezwano stronę do przedłożenia zaświadczenia o stanie zdrowia : w dniach 14 października 2008 r., 26 listopada 2008 r. oraz 12 lutego 2009 r. Bez wątpienia więc miał on możliwość uzyskania stosownego dokumentu, niezależnie od toczących się innych postępowań: karnego, karno-skarbowego czy rentowego. Jak wynika z praktyki, wydanie omawianego zaświadczenia nie nastręcza poważniejszych trudności i termin siedmiodniowy jest wystarczającym. Z tej przyczyny referendarz odstąpił od dalszego oczekiwania na uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o jakiekolwiek dowody. Podkreślenia wymaga, że w interesie skarżącego winno leżeć, aby jego wniosek był jak najszybciej rozpoznany. Jednak dotychczasowe jego działanie wskazuje, że postępowanie w kwestii wpisu sądowego zostało zablokowane poprzez uchylanie się od wykazania za pomocą dostępnych środków, że skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Na marginesie należy dodać, że podjęcie reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika winno zmierzać do sprawnego przebiegu zainicjowanej sprawy sadowoadministracyjnej. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że już Dyrektor Izby Skarbowej w B., zwrócił uwagę, że skarżący nie wskazał konkretnych okoliczności i przekonywującej argumentacji co do zasadności skorzystania z uprawnienia do wstrzymania wykonania zakwestionowanej decyzji. Reasumując, przedmiotowej sprawie referendarz, na skutek braku żądanych informacji, nie był w stanie dokonać ustalenia i pełnej analizy stanu majątkowego M.B.. Należy jednak zaznaczyć, że strona ma prawo złożyć ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli poprzedni został oddalony. W świetle poczynionych powyżej uwag, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.