I SA/Bd 539/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na rzecz S. Sp. z o.o. w B. kwotę 580 zł ( pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zakładu [...] spółki z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. o nr od [...] do [...] wystawionych na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011r. W dniu [...]. do organu egzekucyjnego wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych oraz zwrot wyegzekwowanych na ich podstawie kwot. Spółka powołała się na brak istnienia egzekwowanych zobowiązań w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych oraz uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 18 marca 2019r., sygn. akt I FPS 3/18. Skarżąca podniosła, że w postępowaniu w sprawie zobowiązania, na które wystawiono ww. tytuły wykonawcze była reprezentowana przez pełnomocnika, który nie został poinformowany o wszczęciu postępowania. Postanowieniem z dnia [...]. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] W złożonym zażaleniu spółka zarzuciła naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") w zw. z art. 70 § 1 oraz art. 70c i art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p."). Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ, odnosząc się do kwestii nieistnienia dochodzonych obowiązków w dacie wystawienia tytułów wykonawczych, z uwagi na ich przedawnienie z dniem 31 grudnia 2016r. wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. W aktach sprawy jest kopia zawiadomienia z dnia [...]., o którym mowa w powołanych przepisach. Zawiadomienie zostało doręczone zobowiązanej spółce w dniu [...]. Odnosząc się do zarzutu, że pełnomocnik nie został poinformowany o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie przestępstwa karnoskarbowego związanego z prowadzonym postępowaniem w sprawie określenia spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011r., organ wskazał, że zawiadomienia w tej sprawie dokonywał Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B.. Natomiast w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych brak było pełnomocnictwa ogólnego złożonego przez spółkę, ustanawiającego pełnomocnika do reprezentowania podatnika. W związku z tym nie było podstaw, aby przyjmować, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c O.p. należało doręczyć pełnomocnikowi, a nie spółce. W konsekwencji nie doszło do naruszenia art. 70 § 1 i art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p., bowiem miało miejsce skuteczne doręczenie zawiadomienia informującego podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Organ następnie wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne nie może zastępować postępowania rozpoznawczego w sprawie decyzji stanowiącej podstawę dochodzenia należności. Prawo do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że taki środek prawny składany w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej otwiera drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną w postępowaniu jurysdykcyjnym. Taką rolę spełniają środki zaskarżenia przysługujące stronie w toku postępowania podatkowego (odwołanie, skarga do sądu). Organ zauważył, że zawarty we wniosku zarzut nieistnienia obowiązku w związku z jego przedawnieniem był przedmiotem oceny w postępowaniu podatkowym, a następnie sądowym. W tym zakresie organ podał, że Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...]., która dotyczyła zobowiązań podatkowych za miesiące od stycznia do listopada 2011r. oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiąc grudzień 2011r. W decyzji tej dokonano analizy w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy stwierdził, że bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w związku z doręczeniem spółce przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...]. zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 5 września 2017r. sygn. akt I SA/Bd 672/17 oddalił skargę, stwierdzając, że skierowanie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2011r. bezpośrednio do podatnika nie naruszało prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że rozstrzygnięcie organu nie wymienia tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wskazanych we wniosku o umorzenie organ podał, że postępowania egzekucyjne prowadzone na postawie ww. tytułów wykonawczych zostały zakończone z uwagi na zapłatę zaległości. W takim przypadku zakończenie postępowania egzekucyjnego nie następuje poprzez wydanie postanowienia określonego w art. 59 § 3 u.p.e.a., a wniosek dotyczący tych tytułów wykonawczych jest bezprzedmiotowy. W skardze spółka, zaskarżając postanowienia organu I i II instancji w całości, zarzuciła naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 oraz art. 70c i art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania należności nieistniejącej, która uległa przedawnieniu z mocy prawa, oraz naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu ustosunkowania się organu do przedstawionego w uzasadnieniu wniesionego zażalenia stanowiska o obowiązku doręczenia zawiadomienia ustanowionemu w postępowaniu podatkowym pełnomocnikowi i braku wskazania norm prawnych zwalniających organ podatkowy od obowiązku poinformowania ustanowionego pełnomocnika o wszczęciu postępowania karno-skarbowego w zakresie prowadzonego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż postanowienie to narusza prawo. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Zakładu [...] spółki z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach od [...] do [...] wystawionych w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] zostały zakończone z uwagi na zapłatę zaległości w dniach [...] r. oraz [...] r. Natomiast postępowania egzekucyjne prowadzone na postawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach: [...], postanowieniem z dnia [...] r. wydanym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego zostały zawieszone, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., z uwagi na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowienia z dnia 02 października 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 672/17 wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. Wnioskiem z dnia [...] r. spółka wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. numerach: od [...] do [...] oraz zwrot wyegzekwowanych na ich podstawie kwot. Jako przesłankę umorzenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych skarżąca wskazała art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. brak istnienia egzekwowanych zobowiązań w dacie wystawienia przedmiotowych tytułów. Spółka wskazała, iż w postępowaniu w sprawie zobowiązania podatkowego, na które wystawiono wyżej wymienione tytuły wykonawcze była reprezentowana przez pełnomocnika, jednakże nie został on poinformowany o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. Zatem bieg terminu przedawnienia zobowiązań spółki w podatku od towarów i usług nie został skutecznie zawieszony i zobowiązanie w tym zakresie uległo przedawnieniu, zgodnie z art. 70 § 1 O.p. Dla uzasadnienia swoich racji skarżąca odwołała się do uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 18 marca 2019 r., sygn. akt I FPS 3/18. Te same argumenty strona podniosła w skardze. Rozpatrując niniejszą sprawę w pierwszej jednak kolejności należy ustalić, czy w okresie zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ mógł podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie jego umorzenia w związku ze złożonym przez spółkę wnioskiem. Należy bowiem zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego zawiesił - na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - postępowanie egzekucyjne, natomiast postanowieniem z dnia [...] r. – w czasie trwania tego zawieszenia – odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik organu potwierdziła, że postanowienie organu pierwszej jak i drugiej instancji zostały wydane w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Podkreślenia wymaga, że instytucja zawieszenia postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w prowadzeniu egzekucji. Jej istota polega na przerwaniu na czas określony biegu tego postępowania w związku z wystąpieniem przeszkód do jego dalszego prowadzenia, a samo zawieszenie postępowania następuje na czas niezbędny do usunięcia tych przeszkód (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 584/10). Z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem do braku możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych. W trakcie zawieszenia postępowania organ egzekucyjny nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie (por. R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2012, str. 282). W rezultacie trwający stan zawieszenia postępowania obliguje organy do powstrzymania się przed podejmowaniem jakichkolwiek - poza wyraźnie przewidzianymi w ustawie - działań, do czasu podjęcia postępowania. Istota zawieszenia postępowania egzekucyjnego wyraża się bowiem w tym, że w czasie zawieszenia organ egzekucyjny w zasadzie "nie działa", choć art. 58 § 2 u.p.e.a. dopuszcza możliwość uchylania, pod określonymi warunkami, czynności egzekucyjnych. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest jednak kwestia zasadności odmowy przez organ umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie kwestia uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Należy też wskazać, że w myśl art. 102 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla mienia społecznego. Wydane jednak postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie należą do czynności niezbędnych w rozumieniu art. 102 k.p.a. Reasumując, zdaniem Sądu, zawieszenie postępowania egzekucyjnego obligowało organ do powstrzymania się przed podejmowaniem czynności, w tym także polegających na merytorycznym rozpatrzeniu – w oparciu o przesłanki wymienione w art. 59 u.p.e.a. - żądania spółki umorzenia postępowania egzekucyjnego, do czasu podjęcia tego postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2018 r., I SA/Gd 475/18). W konsekwencji organ odwoławczy niezasadnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, a Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. niesłusznie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie zaistniały przesłanki, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., do odmowy wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 4 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty założył się wpis w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł.