I SA/Bd 542/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem. W rubryce nr 10 Formularza (dochody) skarżący wpisał kwotę 2.500 zł. Rubryki dotyczące majątku, stanu majątkowego osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym zostały przekreślone. W odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT-37 za lata 2013-2014, z których wynika, że za powyższe okresy osiągnął dochód odpowiednio w kwotach [...] oraz [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył że: prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; nie posiada tytułu prawnego do żadnego lokalu; nie korzysta z pomocy społecznej; nie posiada oszczędności; nie posiada samochodu; utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę 2.500 zł; nie posiada rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że powyższe postanowienie zostało wydane w wyniku błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez referendarza sądowego w wyniku których przyjął, iż skarżący posiada środki finansowe wystarczające do uiszczenia opłaty sądowej od skargi. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 ww. ustawy). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przewidziana w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11). Podkreślenia wymaga, że to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przepis zawarty w art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika z przedłożonych dokumentów tj. PIT-37 za 2014r. dochód skarżącego za powyższy okres wyniósł [...] zł. Zatem miesięczny dochód skarżącego wynosił [...] zł. Trudno więc uznać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomoc zwłaszcza, że jedyne koszty do jakich jest zobowiązany skarżący na obecnym etapie postępowania to wpis od skargi w wysokości 500 zł. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że przy uzyskiwanym dochodzie kwota ta jest wydatkiem przekraczającym jego możliwości finansowe. Ponadto na urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem, jednakże w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej syna. Ponadto bez odpowiedzi również na etapie składania sprzeciwu pozostało wezwanie referendarza sądowego w zakresie zaświadczenia o zarobkach oraz udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ponadto jak wynika z przedłożonego do akt niniejszego postępowania wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego skarżący posiada 80 udziałów o wartości [...]zł w "M." Sp. z o.o. i sprawuje funkcję prezesa zarządu w tej spółce. Z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wynika również, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w P. B. –I. "E.-I." Sp. z o.o., a także jest wspólnikiem w "A. S." Sp. z o.o. posiadającym [..] udziałów o wartości [...] zł. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.