I SA/Bd 568/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2000r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. wydaną w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą w P. P-H-U "A" A.M., H.M., A.M., A.M. s.c. oraz P.W. "A" A i H M. skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że nie prowadzi " de facto" działalności gospodarczej od ponad 3 lat. Przedłożyła zaświadczenia wydane przez Dyrektora d/s Transportu z dnia 21 stycznia 2008 r., z którego wynika, iż skarżąca oraz jej mąż będąc zatrudnieni w charakterze pracowników biurowych w "IT" sp. z o.o. w D w okresie od października do grudnia 2007 r. uzyskiwali łącznie średni miesięczny dochód w wysokości 1.872 zł brutto ( 649,95 netto na osobę ) będący jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny, gdyż zainteresowana prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwoma pełnoletnimi synami. W polu 7 formularza wskazała nieruchomość zabudowaną w O. Skarżąca przedłożył wniosek z dnia 30 stycznia 2006 r. dotyczący dokonania w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziałów podatniczki w spółce "IT" o wartości 1.736.000 zł. H.M. nie ponosi kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, bowiem na zasadzie tzw. dożywocia zamieszkuje w domu będącym przedmiotem darowizny córce w 2004 roku. Korzysta także z jej wsparcia w formie zakupu żywności. Wraz z wnioskiem zainteresowana przedłożyła kserokopie ( bez potwierdzenia wpływu do organu) dokumentów PIT-37 obrazujących w 2007 roku wysokość dochodów małż. M. ze stosunku pracy. Z kolei, z zeznania o wysokości osiągniętego przez A.M. dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w 2007 r. ( PIT-37) wynika, że przychód wynosił 9.082.452,23 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż intencją wnioskującej było w tej sprawie uzyskanie zwolnienia do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, przy czym na skarżącej ciąży obowiązek ich uiszczenia w dwóch sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. Prawo pomocy jest instytucją szczególną, która ma na celu zapewnienie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Wskazać jednak należy, że nie ma ono charakteru absolutnego i jest przedmiotem uzasadnionych prawem ograniczeń. Koniecznością więc systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji pozbawionej arbitralności lub dysproporcjonalności. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a zwolnienie od kosztów sądowych następuje wtedy, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przez to rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powyższy przepis wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Winna więc, mając świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania podejmować takie czynności, które przekonałyby, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Polega to na uprawdopodobnieniu w sposób bardzo rzetelny okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku. Zwrócić należy uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Wyjaśnić również należy , iż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy uwagi na obowiązki wynikające z art.23 i art.27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy dokonano analizy możliwości finansowych skarżącej w oparciu o dochody oraz majątek posiadany przez małż. M. W przedmiotowej sprawie uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w przepisie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zwrócono również uwagę, iż ubiegając się o przyznanie prawa pomocy wyeksponowała jedynie dane mające wskazywać na złą sytuację materialną, czemu przeczą zebrane w sprawie dokumenty. Ze złożonego w dniu 25 kwietnia 2008 r. w Urzędzie Skarbowym w R. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007 ( k-11) wynika, iż A.M. prowadził do końca ubiegłego roku pozarolniczą działalność gospodarczą obracając znacznymi środkami pieniężnymi, co znajduje odzwierciedlenie w wysokości osiągniętego przychodu przekraczającego 9.000.000 zł. Istotnym jest, że kształtuje się on na tak znacznym poziomie i są to środki, którymi strona może swobodnie dysponować. Na składniki przychodu składają się otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Trudno więc pogodzić to z twierdzeniem, że wnioskująca wraz z rodziną znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i jej mąż nie uczestniczy w obrocie gospodarczym, a dochód gospodarstwa domowego stanowią jedynie wynagrodzenia za pracę na stanowisku pracownika biurowego w wysokości 649,95 zł netto, a mąż wnioskującej od trzech lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach- z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Skoro strona podaje niespójne i sprzeczne ze sobą informacje dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych referendarz nie jest w stanie dokonać ustalenia i obiektywnej analizy stanu majątkowego strony wnioskującej. Należy podkreślić, iż H.M. nie potwierdziła, że ponosi jakiekolwiek obowiązkowe obciążenia budżetu domowego. Wątpliwości może budzić również podnoszona okoliczność w postaci zabezpieczenia na składnikach majątkowych, bowiem skarżąca poprzestała w tym zakresie jedynie na własnym oświadczeniu przedkładając dokumenty potwierdzające ten fakt z początku 2006 roku. Z tych powodów, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.