I SA/Bd 569/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. i A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. i A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. postanowił odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. wydaną w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą w P. P-H-U "A." A. M., H. M., A. M., A. M. s.c. oraz Przedsiębiorstwie Wielobranżowym "A." A. i H. M. skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyli, że nie prowadzą " de facto" działalności gospodarczej od ponad 3 lat. Przedłożyli zaświadczenia wydane przez Dyrektora d/s Transportu z dnia 21 stycznia 2008 r., z którego wynika, iż skarżąca oraz jej mąż będąc zatrudnieni w charakterze pracowników biurowych w "I." sp. z o.o. w D. w okresie od października do grudnia 2007 r. uzyskiwali łącznie średni miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto ( [...] netto na osobę ) będący jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny, gdyż zainteresowani prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma pełnoletnimi synami. W polu 7 formularza wskazali nieruchomość zabudowaną w O.. Skarżący przedłożyli wniosek z dnia 30 stycznia 2006 r. dotyczący dokonania w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziałów każdego z podatników w spółce "I." o wartości [...] zł. Wnioskujący nie ponoszą kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, bowiem na zasadzie tzw. dożywocia zamieszkują w domu będącym przedmiotem darowizny córce w 2004 roku. Korzystają także z jej wsparcia w formie zakupu żywności. Wraz z wnioskiem przedłożyli kserokopie ( bez potwierdzenia wpływu do organu) dokumentów PIT-37 obrazujących w 2007 roku wysokość dochodów małż. M. ze stosunku pracy. Z kolei, z zeznania o wysokości osiągniętego przez A. M. dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w 2007 r. ( PIT-37) wynika, że przychód wynosił [...]zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż intencją wnioskujących było w tej sprawie uzyskanie zwolnienia do obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, przy czym na skarżących ciąży obowiązek ich uiszczenia w trzech sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. Prawo pomocy jest instytucją szczególną, która ma na celu zapewnienie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Wskazać jednak należy, że nie ma ono charakteru absolutnego i jest przedmiotem uzasadnionych prawem ograniczeń. Koniecznością więc systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji pozbawionej arbitralności lub dysproporcjonalności. Zgodnie z przepisem art.246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej " p.p.s.a zwolnienie od kosztów sądowych następuje wtedy, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przez to rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powyższy przepis wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Winna więc, mając świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania podejmować takie czynności, które przekonałyby, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Polega to na uprawdopodobnieniu w sposób bardzo rzetelny okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku. Zwrócić należy uwagę, że nakładając na stronę obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy ustawodawca nie obciążył jej obowiązkiem udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Wyjaśnić również należy , iż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy uwagi na obowiązki wynikające z art.23 i art.27 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy dokonano analizy możliwości finansowych strony skarżącej w oparciu o dochody oraz majątek posiadany przez małż. M. W przedmiotowej sprawie uznano, że skarżący nie wykazali, że spełniają przesłanki o których mowa w przepisie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zwrócono również uwagę, iż ubiegając się o przyznanie prawa pomocy wyeksponowali jedynie dane mające wskazywać na złą sytuację materialną, czemu przeczą zebrane w sprawie dokumenty. Ze złożonego w dniu 25 kwietnia 2008 r. w Urzędzie Skarbowym w R. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007 ( k-17) wynika, iż A. M. prowadził do końca ubiegłego roku pozarolniczą działalność gospodarczą obracając znacznymi środkami pieniężnymi, co znajduje odzwierciedlenie w wysokości osiągniętego przychodu przekraczającego [...]zł. Istotnym jest, że kształtuje się on na tak znacznym poziomie i są to środki, którymi strona może swobodnie dysponować. Na składniki przychodu składają się otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Trudno więc pogodzić to z twierdzeniem, że wnioskujący znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i A. M. nie uczestniczy w obrocie gospodarczym, a dochód gospodarstwa domowego stanowią jedynie wynagrodzenia za pracę na stanowisku pracownika biurowego w wysokości [...] zł netto. Podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach- z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Skoro strona podaje niespójne i sprzeczne ze sobą informacje dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych referendarz nie jest w stanie dokonać ustalenia i obiektywnej analizy stanu majątkowego strony wnioskującej. Należy podkreślić, iż małżonkowie M. nie potwierdzili, że ponoszą jakiekolwiek obowiązkowe obciążenia budżetu domowego. Wątpliwości może budzić również podnoszona okoliczność w postaci zabezpieczenia na składnikach majątkowych, bowiem skarżący poprzestali w tym zakresie jedynie na własnym oświadczeniu przedkładając dokumenty potwierdzające ten fakt z początku 2006 roku. Z tych powodów, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.