I SA/Bd 580/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Agnieszka Olesińska ( spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r., który został skorygowany wnioskiem z [...] maja 2020 r. R. T. (Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. odmawiającą Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec - maj 2020 r. W uzasadnieniu organ przywołał art. 31zq ust. 1, 3 i 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Organ podał, że ponieważ Skarżący zgłosił się do ubezpieczeń społecznych z kodem ubezpieczenia 0590 – ulga na strat, był ustawowo zobowiązany do złożenia dokumentu DR2 w marcu 2020 r. Wymagany dokument DR2 Skarżący złożył dopiero w [...] lipca 2020 r., dlatego nie był zwolniony z obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. Złożenie nie później niż do [...] czerwca 2020 r. ww. dokumentów rozliczeniowych stanowiło warunek zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z zapisów zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że wymagane dokumenty Skarżący złożył [...] lipca 2020 r., a więc po obowiązującym terminie. Tym samym organ uznał, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie prośby o umorzenie składek. Podał, że nie stać go na spłacanie składek z powodu małego ruchu w pracy i ciężko mu nawet płacić rachunki. Oświadczył, że nie wiedział o konieczności złożenia deklaracji i już je złożył. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek zgodnie z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) uwarunkowane było obowiązkiem przesłania dokumentów rozliczeniowych za miesiące: marzec - maj 2020 r. do [...] czerwca 2020 r. Na podstawie analizy konta płatnika składek organ ustalił, że Skarżący nie dopełnił tego obowiązku, a zatem ZUS nie miał podstaw do zaspokojenia roszczenia Skarżącego. Organ wyjaśnił, że jeżeli płatnik opłaca składki na własne ubezpieczenia – prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą – zwolniony jest z comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowych pod warunkiem, że nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego. Płatnik musi złożyć pierwszą deklarację rozliczeniową w terminie, natomiast kolejne zostaną wygenerowane systemowo przez ZUS. Wówczas tworzone są dokumenty systemowe pochodzące z tzw. klonowania. Warunkiem poprawnego klonowania jest złożenie w terminie tzw. wzorcowej deklaracji za cały miesiąc kalendarzowy. Klonowanie dokumentów kończy się przed upływem terminu płatności składek. Organ podał, że z analizy konta Skarżącego jako płatnika składek wynika, że zgłosił się do ubezpieczeń społecznych z kodem ubezpieczenia 0590 do tzw. "małego ZUS plus". W związku z tym zgłoszeniem płatnik był zobowiązany do przekazania w terminie deklaracji rozliczeniowej z obowiązującą podstawą wymiaru składek za cały miesiąc kalendarzowy, jak również był zobowiązany do terminowego przekazania deklaracji ZUS DRA cz. II z wykazaniem nowej podstawy wymiaru składek od 01/2019 r. Z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku na koncie płatnika utworzyły się przypisy deklaracji rozliczeniowych z błędnymi kwotami. W związku z tym w okresie spornym tj. za marzec - maj 2020 r. utworzył się wymiar z urzędu z podstawą [...] zł (FUS) oraz [...] zł (FUZ). Wymagane dokumenty rozliczeniowe, tj. deklarację ZUS DRA cz. II oraz deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA za 03/2020 - 05/2020 Skarżący złożył dopiero [...] lipca 2020 r. Organ dodał, że złożenie przez płatnika dokumentów rozliczeniowych nie wpływa na zmianę stanowiska organu, ponieważ dokumenty te nie zostały złożone w terminie wskazanym przez ustawodawcę, tj. do [...] czerwca 2020 r., co stanowiło jedną z koniecznych przesłanek niezbędnych do zastosowania ulgi. W tym stanie rzeczy organ uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec - maj 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zostało wydane 3 listopada 2020 r., znajduje się ono w aktach sprawy. Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz.1829) począwszy od 17 października 2020r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. z § 3 tego rozporządzenia). Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie zwolnienia Skarżącego z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe i zdrowotne za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Organ podnosi, że Skarżący w ustawowym terminie tj. do [...] czerwca 2020 r. nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych, w związku z tym nie prawa do zwolnienia. Dokumenty te zostały złożone dopiero [...] lipca 2020 r. Na podstawie art. 31zq ust.1-3 ustawy o COVID-19: - za marzec, kwiecień i maj 2020 r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 - za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r., płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1); - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2); - warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. do dnia [...] października 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3). Zatem, z ww. przepisów wynika, iż obowiązek złożenia dokumentacji jako warunek zwolnienia z opłacenia składek nie dotyczy tylko tych płatników, którzy są zwolnieni z obowiązku jej składania. Z kolei do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Należało o tym wspomnieć, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne. Sąd w postępowaniu organu dostrzega istotne naruszenie art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Tej zasady ogólnej, wyrażonej w art. 9 k.p.a., organ nie przestrzegał. Skarżący podaje, że złożył brakującą dokumentację (deklaracje) [...] lipca 2020 r., już po doręczeniu mu decyzji odmownej, z której wynikało, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacania składek było niedotrzymanie terminu [...] czerwca 2020 r. na złożenie deklaracji. W swoim odwołaniu z [...] lipca 2020 r. (będącym w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) Skarżący podaje, że nikt go nie poinformował, że wraz z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek powinien złożyć deklarację. Twierdzi, że był w oddziale ZUS ok. sześciu razy i dopytywał się o to, czy wnioski są prawidłowe, jednak nie poinformowano go o brakach w dokumentacji. Twierdzi, że nie korzysta z pomocy księgowego, dlatego trudno mu "ogarnąć" istniejące wymogi (k. 12 akt administracyjnych). Skarżący podaje też, że pracownik ZUS z T. telefonicznie zwrócił mu uwagę na jakiś błąd w złożonym wniosku, wskutek czego Skarżący go poprawił w oddziale ZUS we W. Akta sprawy potwierdzają jego słowa, gdyż znajduje się w nich korekta wniosku, która wpłynęła do organu [...] kwietnia 2020 r. (k. 4 akt administracyjnych). Jeśli zatem było tak, że ZUS zwrócił stronie uwagę na braki w dokumentacji, co oznacza, że jego sprawą zajmowano się już w kwietniu – a mimo to nie zwrócono mu uwagi na konieczność złożenia brakującego dokumentu (deklaracji) – to znaczy, że organ nie dopełnił swoich obowiązków. Zdaniem Sądu organ dopuścił się istotnego naruszenia zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. Wniosek Skarżącego o zwolnienie ze składek wpłynął do ZUS już [...] kwietnia 2020 r – tak wynika z akt sprawy. Następnie stronie zwrócono uwagę na błędy we wniosku i do jego skorygowania doszło [...] kwietnia 2020 r. Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżącemu kiedykolwiek przed wydaniem decyzji odmownej uzmysłowiono brak deklaracji, której złożenie było ustawowym warunkiem udzielenia zwolnienia. Naruszono nie tylko art. 9, ale także i art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie umożliwiono stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed [...] czerwca, wówczas strona miałaby szansę dotrzymać terminu. Organ powinien był o to zadbać. Skoro wniosek wpłynął do ZUS już [...] kwietnia 2020 r., to było wystarczająco dużo czasu na to, aby organ sprawdził, czy jest kompletny i podjął działania informacyjne – zwłaszcza, że innego rodzaju błąd zakomunikowano stronie, co zaowocowało złożeniem korekty wniosku [...] kwietnia 2020 r. Doszło zarazem do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a k.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ przed wydaniem decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wskazał stronie przesłanek od niej zależnych (takich jak wymóg złożenia deklaracji), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony z tego tylko powodu, że deklaracje za marzec, kwiecień i maj 2020 r. zostały złożone z przekroczeniem terminu [...] czerwca 2020. Złożenie wniosku, który zdaniem organu był niekompletny, obligowało go do podjęcia działań eliminujących niedopatrzenie strony. Jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a., to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Takiej adnotacji w aktach brak, nie wspominając już o tym, że trudno sobie wyobrazić, aby spełniona była wyrażona w art. 10 § 2 k.p.a. przesłanka pozwalająca organowi na odstąpienie od zasady umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału. Art. 10 § 2 k.p.a. stanowi bowiem: "Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną". Podobnym warunkiem ograniczone jest ewentualne odstąpienie od zastosowania się do wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a., gdyż przepis ten w zdaniu drugim stanowi: "Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się". Oznacza to, że gdyby nawet organ dostrzegał przesłanki pozwalające mu nie zastosować się do wytycznych z art. 79a § 1 k.p.a., to musiałby utrwalić to w aktach sprawy, tymczasem tego rodzaju adnotacji w aktach nie ma. Naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło stronie uzyskanie wiedzy o tym, że nie złożyła wszystkich wymaganych do uzyskania zwolnienia dokumentów, a w konsekwencji – pozbawiło ją prawa do zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. O tym, że strona była gotowa spełnić wszystkie wymagania – gdyby o nich wiedziała – świadczy to, że brakujące deklaracje Skarżący złożył zaraz po otrzymaniu decyzji odmownej z [...] lipca 2020 r. – z której to decyzji dowiedział się, że nie złożył wymaganego dokumentu, co skutkowało odmową zwolnienia. Należy z tego wnioskować, że gdyby strona wcześniej wiedziała o konieczności złożenia deklaracji, to by je niezwłocznie złożyła. Niestety strona uzyskała informację za późno. Uznać zatem trzeba, że naruszenie art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o ile oczywiście organ przystąpiłby do wykonania swoich obowiązków w porę tj. jeszcze przed upływem terminu [...] czerwca 2020. Przepis art. 79a k.p.a. stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19, dostępny w bazie CBOSA). We wniosku złożonym do ZUS podany był nr telefonu Skarżącego, który umożliwiał organowi szybki kontakt ze stroną. W dniu [...] kwietnia 2020 r. do ZUS wpłynęła korekta wniosku Skarżącego, a z wyjaśnień Skarżącego wynika, że organ kontaktował się z nim w sprawie uchybienia, które Skarżący na skutek tej informacji poprawił składając korektę. Sprawą zatem zajęto się już w kwietniu, tj. na tyle szybko, że możliwe było jeszcze zwrócenie Skarżącemu uwagi na brak deklaracji, co mogło jeszcze nastąpić w ustawowym terminie [...] czerwca 2020 r. Na skutek złożenia wniosku [...] kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się wyrażoną w art. 9 k.p.a. organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu – jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był udzielić Skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez Skarżącego ([...] kwietnia) do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów ([...] czerwca) upłynęły niemal 3 miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu organ nie zwrócił stronie przed [...] czerwca 2020 r. uwagi na to, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracje). Potem zaś wydał decyzję odmowną. Nadmienić należy, że Skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika ani innego fachowego wsparcia (księgowego). Należy też dodać, że art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek. O tym, że to właśnie nieświadomość, znajomość prawa była przyczyną niezłożenia wymaganego dokumentu świadczy to, że niezwłocznie po otrzymaniu negatywnej decyzji (z której wynikało, że wniosku nie uwzględniono z powodu braku deklaracji), Skarżący złożył dokument, co ZUS potwierdza. Niestety, decyzja odmowna została już wydana z powołaniem się na przekroczenie terminu na złożenie dokumentów (30 czerwca). ZUS zatem "wyposażył" Skarżącego w kluczową dla niego wiedzę dopiero w decyzji, i to już po upływie terminu, w którym ta wiedza mogła się Skarżącemu przydać. Mając świadomość obciążenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogromną ilością spraw do załatwienia i zważywszy na pandemię odbijającą się negatywnie na możliwości sprawnego działania - Sąd nie przypisuje organowi ani złej woli, ani negatywnego nastawienia do strony, ani lekceważącego stosunku do wynikających z art. 9 i 10 k.p.a. obowiązków. Stwierdza jedynie obiektywnie występujący stan naruszenia tych przepisu w taki sposób i w takim stopniu, który bezpośrednio wpłynął na pozbawienie Skarżącego prawa, które niewątpliwie uzyskałby on w sytuacji, gdyby ZUS stosował się – i uczynił to w porę! - do dyrektyw płynących z art. 9 k.p.a. Wbrew nakazowi wynikającemu z art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy nie ma niczego, co mogłoby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania, aby w porę poinformować Skarżącego o tym, że bez złożenia brakujących dokumentów jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę nie został stronie zasygnalizowany przez organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie jej wniosku. Zaniechanie informacyjne organu dotyczyło nie tyle treści przepisów powszechnie obowiązującego i opublikowanego prawa, ile tego, że stronie nie uświadomiono istnienia obowiązku złożenia konkretnych dokumentów, warunkujących zastosowanie zwolnienia. Organ nie poinformował więc strony o "okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków". Skarżący wyraźnie stwierdza, iż nie wiedział, że ciążył na nim obowiązek złożenia deklaracji. Drugie zdanie art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek chronienia strony przed poniesieniem szkody z powodu nieznajomości prawa. Z tego obowiązku organ również się nie wywiązał. Szkodą, którą strona poniosła, było nieuzyskanie zwolnienia z opłacania składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Jedyną przeszkodą w uzyskaniu zwolnienia było – jak wynika z decyzji – niezłożenie wymaganych dokumentów w terminie, o czym jednak ZUS strony w porę nie poinformował. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (wyrok NSA z 6 września 2001 r., V SA 44/01, LEX nr 50158). Obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). W niniejszej sprawie swoim zaniechaniem organ dopuścił do tego, że na skutek upływu terminu na złożenie dokumentu, strona spotkała się z odmową pozytywnego załatwienia jej wniosku. Zachodzi tu bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji należy podjąć działanie, które wyeliminuje negatywny dla strony skutek tego, że organ rażąco naruszył swoje obowiązki wynikające z zasady ogólnej wyrażonej w art. 9 k.p.a. Stwierdzając, że naruszenia art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1, 107 § 1 pkt 6 i 107 § 3 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpatrując sprawę ponownie organ pominie fakt opóźnienia w złożeniu dokumentów, jako okoliczność wpływającą na rozstrzygniecie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Nawet jeśli strona w terminie do [...] czerwca 2020 r. nie złożyła wszystkich wymaganych dokumentów, to organ nie może jej odmówić zwolnienia wyłącznie z powodu tego opóźnienia, albowiem w prowadzonym postępowaniu dopuścił się szeregu znaczących uchybień, których skutki nie powinny obciążać strony. Strona nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu, który prowadził postępowanie z oczywistą obrazą art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a.