I SA/Bd 59/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia w 2007r. lokalu mieszkalnego postanawia 1. zwolnić skarżącego z wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie W dniu 28 lutego 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota 4500 zł z. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek nieruchomy strona wskazała mieszkanie o pow. [...] m² oraz warsztat. Comiesięczne wydatki strona określiła na kwotę [...] zł i [...] $ tj. czynsz i opłaty za mieszkanie [...] zł, wyżywienie i ubranie [...] zł alimenty na dzieci [...] zł i [...] $. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że mieszka wraz z dwójką schorowanych rodziców którymi się opiekuje. W 2010r. spaliła się firma skarżącego a ubezpieczycie odmówił wypłaty odszkodowania. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie starcza mu na bieżące utrzymanie w związku z czym korzysta z pomocy finansowej rodziców. Zarządzeniem z dnia 05 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył kserokopię zeznań podatkowych za 2010r. i 2011r., w których wykazał stratę w kwotach 458.043,01 zł i 98.704,81 zł. Ponadto oświadczył, że ma niezapłacone na czas rachunki za prąd, telefon, śmieci, wodę i gaz, a także zalega z terminową zapłatą składek na ZUS i podatków od nieruchomości. Posiada samochód osobowy z 2000r. oraz trzy samochody dostawcze (z 1992r. 2003r. oraz 2011r. – w kredycie bankowym) które służą mu do prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca przedłożył również wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie strona wniosła sprzeciw. Podała, że jej zdaniem spełnia warunki niezbędne do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniosła, że miesięczny dochód w wysokości [...]zł nie wystarczy, żeby opłacić koszty postępowania, które łącznie wynoszą przynajmniej 3.585 zł. Wnioskodawca wskazał, że podana przez niego strata za 2010r. w wysokości 458.043,01 zł związana jest głównie z utratą w wyniku pożaru całego prowadzonego przez niego warsztatu. Natomiast wysokość straty za 2011r. w ocenie strony świadczy jedynie o tym, że na tyle na ile pozwalał jej dochód czyniła nakłady aby odbudować warsztat, prestiż firmy i przywrócić pracę pracownikom, których musiała zwolnić. Dalej skarżący podniósł, że ma dwójkę dzieci, które mieszkają w S. Z. i na nie płaci alimenty w wysokości [...] $, natomiast najmłodsza córka mieszka w Polsce i na nią płaci alimenty w wysokości około [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że mieszka z rodzicami, którymi się opiekuje. Odnosząc się do orzeczeń sądowych dotyczących alimentów skarżący wskazał, że takich nie posiada, bowiem po przeprowadzce z U. w [...]r. do Polski je zagubił lub spłonęły one w pożarze firmy, gdzie trzymał również dokumentację osobistą. W załączeniu strona przekazała oświadczenie E.W. o opłacaniu przez nią alimentów na córkę V; w kwocie [...] zł miesięcznie. Odnośnie posiadanych środków na rachunkach bankowych skarżący podał, że nie były to znaczne środki i nie były one umieszczone na lokacie, tylko na rachunku bieżącym, co oznacza, że dawno już ich na tym koncie nie ma. Na koniec strona podniosła, że strona internetowa jego firmy jest już nieaktualna, bowiem obrazuje ona sytuację sprzed pożaru w 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje z kolei zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W związku z tym, że przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Powyższe wprost wynika z treści art. 246 § 1 powołanej ustawy, który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy oznacza również, że może być ona stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 (niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Jak wynika z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy miesięczny dochód skarżącego stanowi kwota [...] zł brutto. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek nieruchomy strona wskazała mieszkanie o pow. [...] m² oraz warsztat. Comiesięczne wydatki strona określiła na kwotę [...] zł i [...]$ tj. czynsz i opłaty za mieszkanie [...] zł, wyżywienie i ubranie [...] zł, alimenty na dzieci [...] zł i [...] $. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że mieszka wraz z dwójką schorowanych rodziców, którymi się opiekuje. W [...]r. spaliła się firma skarżącego a ubezpieczycie odmówił wypłaty odszkodowania. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie starcza mu na bieżące utrzymanie, w związku z czym korzysta z pomocy finansowej rodziców. W ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że strona skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim zauważyć należy, że wnioskodawca osiąga stały dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto strona skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można więc przyjąć, aby skarżący był pozbawiony możliwości pozyskania środków finansowych, które choć częściowo pozwoliłyby mu partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Dlatego Sąd postanowił zwolnić wnioskodawcę od wpisu sądowego powyżej kwoty 500 zł. W kwestii ustanowienia dla skarżącego adwokata należy zaznaczyć, że tylko sporządzenie skargi kasacyjnej – stosownie do art. 175 p.p.s.a. – objęte jest szczególnym wymogiem dokonania tej czynności przez profesjonalnie działającego prawnika, pozostałych zaś czynności procesowych strona może dokonywać samodzielnie, ponosząc jedynie koszty sądowe. Należy mieć na uwadze, że ustanowienie prawnika nie może być skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu. Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd postanowił jak sentencji.