I SA/Bd 602/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008r. postanowił: oddalić wniosek W dniu 29 czerwca 2012 r. (uzupełniony 18 lipca 2012 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) F. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu formularza podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną oraz małoletnim synem. Utrzymanie rodzinie zapewnia żona. Posiada z żoną rozdzielność majątkową. Obciążają go alimenty na rzecz syna z poprzedniego związku. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 5 lipca 2012 r. zobowiązano stronę skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 9 lipca 2012 r. W odpowiedzi na nie wnioskodawca oświadczył, że pracuje wraz z żoną. Ponownie podkreślił, że jest na jej utrzymaniu oraz posiada rozdzielność majątkową. Podał, że nie otrzymuje wsparcia finansowego od rodziny. Poza tym nadesłał kserokopie dokumentów: PIT/B za 2010 r. – dochód 99.424,72 zł, PIT-36L za 2010r. – nadpłata 74.508 zł, PIT-36L za 2011r. – dochód 96.256,89 zł – nadpłata 39.209,00 zł, PIT-36 za 2011r. należący do A. G. - dochód 356.038,96 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że ponosi ponadprzeciętne wydatki tj. np. związane ze swym leczeniem czy utrzymaniem domu. Zresztą w ogóle pomimo wezwania takowych danych nie przedstawił. Wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie miało głównie to, iż skarżący za poprzednie lata kalendarzowe 2010-2011 uzyskał wysoki dochód oraz nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych według PIT/B za 2010 r. – dochód 99.424,72 zł, PIT-36L za 2010r. – nadpłata 74.508 zł, PIT-36L za 2011r. – dochód 96.256,89 zł – nadpłata 39.209,00 zł przy wielomilionowych obrotach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w przedmiocie skupu metali. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadne z ww zdarzeń nie dotyczy wnioskodawcy. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Ponadto wskazać należy, że fakt posiadania przez małżonków rozdzielności majątkowej nie jest okolicznością przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Skarżący podnosi, że od 28 stycznia 2011 r. posiada z żoną rozdzielność majątkową. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, iż małżonkowie - zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23), zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym - finansowej. Ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie zwalnia małżonka z obowiązku takiej pomocy i to również w zakresie postępowania sądowego. Rozdzielność majątkowa odnosi się bowiem nie do wzajemnych obowiązków małżonków, lecz do ich majątków (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 229/09). Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji.